Bronhoskopija

Из Википедије, слободне енциклопедије
Иди на навигацију Иди на претрагу
Bronhoskopija
Bronchoscopy nci-vol-1950-300.jpg
Bronhoskopija fleksibilnim bronhoskopom
ICD-9-CM33.21-33.23
MeSHD001999
MedlinePlus003857

Bronhoskopija je metoda direktnog pregleda traheobronhijalnog stabla u pulmologiji, grudnoj hirurgiji, onkologiji i otorinolaringologiji koja se izvodi uz pomoć specijalno konstruisanih instrumenata - bronhoskopa. Bronhoskopijom se postiže vizuelizacija traheobronhijalnog stabla, uzimanje uzoraka za patohistološki pregled, citološka, bakteriološka, imunološka i histohemijska ispitivanja.[1]

Istorijat[уреди]

Killian-ova bronhoskopija
  • Prvu bronhoskopiju obavio je nemački lekar Killian 1895 prilikom direktne laringoskopije, kada je pregledao gornji deo traheje. Dve godine kasnije isti istraživač uklonio je parče kosti iz desnog glavnog bronha, uz pomoć kokaina kao lokalnog anestetika.
  • Džekson (Chevalier Jackson) tridesetih godina prošlog veka, postao je vodeći bronholog sveta.[2]
  • Britanski laringolog Victor Negus, koji je radio zajedno sa Džeksonom, poboljšao je dizajn njegovog endoskopa, i tako je nastao tzv. „Negusov bronhoskop”.
  • Renesansa u primeni krutog bronhoskopa, nastalla je zahvaljujući jednom lekaru, iz Evrope. Naime Jean Francois Dumon, čiji je otac dugo godina radio sa Džeksonom, bio je ugledni francuski bronchoscopist koji je neprestno isticao prednosti krutog bronhoskopa. On je uz pomoć krutog bronhoskopa postao pionir u bronhoskopskoj resekcija tumora disajnih puteva laserom.[3] Dumon je neprstano organizirane tečajeve na kojima je učio polaznike o savremenim metodoma bronhoskopske intubaciji i indikacijama i tehnikama bronhoskopske laserske resekcije. Do ranih 1990-ih, ove tehnike su primenjivane od strane nekoliko lekara i hirurga u celom svetu, kao bronhoskopski tretmana za ublažavanje tegoba i lečenje bolesnika sa različitim i složenim disajnim poremećajima.[4][5]
  • Postupak je od prve bronhoskopije s kraja 19. veka sve do 1970, obavljana uz pomoć krute (nesavitljive) bronhoskopske cevi.
  • Prvi savitljivi fiberoptički bronhoskop, uveo je u dijagnostiku japanski lekar Ikeda (Shigeto Ikeda) 1968. godine. On je ovom opremom spoljašnjegn promera oko 5—6 mm, sa sposobnošću savijanja cevi do 180 stepeni, omogućio ulazak u lobarna i segmentalne bronhija.
  • Masovnom primenom fiber bronhoskopa značajno se proširilo područje optičke vidljivosti i omogućila eksploracija i biopsija perifernih i segmentnih lezija, posebno u gornjim režnjevima pluća, koji su do tada bili nedostupni eksploraciji.

Bronhoskop[уреди]

Bronhoskop je kruti metalni cevasti instrument sa hladnim osvetljenjem na njegovom vrhu, i dodatne oprema, koja se uvlači kroz usta u larinks, traheju i bronhije. Dotna oprema u sastavu bronhoskopa omogućava prikupljanje biopsijskih uzoraka tkiva, sekreta, bakterija, otstranjivanje stranih tela itd.

Pored krutih metalnih bronhoskopa, danas se sve više konstruišu i upotrebljavaju savitljivi, fleksibilni bronhoskopi. Ovi savremeni bronhoskop opremqeni su i foto i kino-kamerom što omogućava da se tokom bronhoskopija izvrše snimanja promena u traheji i bronhima za dokumentaciju ili u nastavne svrhe, za edukaciju studenata i lekara.

Bronhoskop može da se primeni u svim slučajevima kod kojih disajni putevi nisu suženi na prečnik koji je manji od prelnika najmanje dostupne bronhoskopske cevi.

Vrste bronhoskopija[уреди]

Gornja bronoskopija klasičnim bronoskopom

Prema načinu izvođenja bronhoskopija može biti gornja i donja.[6]

Gornja bronhoskopija

Kod ove metode bronhoskop se uvlači kroz usta u larinks, traheju i bronhije.

Donja bronhoskopija

Ova bronhoskopija se izvodi kod bolesnika sa prethodno uređenom traheotomijom. Kod nje se bronhoskop uvlači u dušnik kroz traheostomu, pa se time zaobilaze usta i larinks.

Indikacije[уреди]

Šematizovani prikaz fiber bronhoskopije
Rak bronha (označeno strelicom) na bronoskopskom nalazu

Indikacije za bronhoskopiju su svi slučajevi opstrukcije donjih disajnih puteva, vizualna procena zapaljenja i drugih ekspanzionih procesa u disajnim putevima i prikupqanje dokaza o unutarnjem krvarenje u disajnim putevima, koji nisu mogli da se dijagnostikuju ili izleče uobičajenim dijagnostičkim i terapijskim sredstvima.[7]

Uzimanje materijala direktno iz distalnih partija disajnih puteva bronholavažom ili aspiracijom u toku bronhoskopije omogućava sa većom verovatnoćom izolaciju bacila tuberkuloze,[8] tumorskih i drugih specifičnih procesa. Tako je npr. mogućnost dijagnostikovanja tuberkuloze iz sekreta uzetih tokom bronhoskopije kod plućnih formi tuberkuloze: 30-50% direktnim mikroskopskim pregledom razmaza i 45-95% izolacijom bacila kulturama bronhoalveolarnog lavata i aspirata bronha.[9][10][11] Prema nameni bronhoskopija može biti dijagnostička i terapijska:

Dijagnostička bronhoskopija[уреди]

  • opstrukcija pojedinih delova pluća (emfizem, atelektaza),
  • tuberkuloza pluća,
  • apsces pluća,
  • bronhiektazije,
  • tumori pluća, bronha, traheje,
  • hemoptizije,
  • dugotrajni kašalj,
  • infiltracije pluća,
  • intersticijumske bolesti pluća,
  • recidivirajuće infekcije
  • lokalizovani vizing npr. kada je potrebno vršiti bronhografiju, posebno selektivnu.

Terapijska bronhoskopija[уреди]

  • ekstrakcija endobronhijalnog stranog tela,
  • tretman hemoptizija,
  • toaleta traheobronhijalnog stabla,
  • tretman bronhopleuralnih fistula, laserska terapija,
  • endoluminalna brahiterapija i
  • postavljanje stentova.

Kontraindikacije[уреди]

Kontraindikacija za terapijsku bronhoskopiju praktično nema, jer, ako se bolesnik guši zbog stranog tela dušnika, mora se izvršiti bronhoskopija i ekstrakcija stranog tela.[12]

Relativne kontraindikacije za dijagnostičku bronhoskopiju mogu biti:

  • infektivne bolesti,
  • visoko febrilna stanja,
  • aneurizme aorte,
  • teške srčane mane,
  • profuzne hemoptizija

Kompikacije[уреди]

Mada su komplikacije tokom i nakon bronhoskopije jako retke, one su moguće, i mogu biti:

  • Bronhijalno krvarenje,
  • Oštećenje pluća - pneumotoraks,
  • Nepravilan rad srca - aritmija,
  • Infekcija;
  • Bol i oticanje grla - laringospazam,
  • Oštećenje glasnica,
  • Pneumotoraks,
  • Ruptura traheje i bronha,
  • Prolazna hipoksemija i
  • Srčani zastoj..[13]

Izvori[уреди]

  1. ^ Stanković G, Stanojević D. Fiberoptička bronhoskopija na grudnom odelenju Z. C. Zaječar - naša prva iskustva. Timočki medicinski glasnik 2005; supl.1:10.
  2. ^ Jackson C. Bronchoscopy: past, present and future. N Engl J Med 1928; 199:758
  3. ^ Dumon JF, Shapshay S, Bourcerau J, et al. Principles for safety in application of neodymium-YAG laser in bronchology. Chest 1984; 86:163-168
  4. ^ Stratling P, ed. Diagnostic bronchoscopy. London: ES Livingston Ltd, 1968.
  5. ^ Prakash UBS, Diaz-Jimenez JP. Rigid bronchoscope. In: Prakash UBS, ed. Bronchoscopy. New York, NY: Raven Press, 1994; 53-69.
  6. ^ Seh RP, Walsh TE. Bronchoscopy: enough or too much? Chest 1989: 86:710-2.
  7. ^ Wallase JM, Deutch Al, Havell JH. Bronhoscopy and transbronchial biopsy in evaluation of patients with suspected active tuberculosis. Am J Med 1981;70:1189-94.
  8. ^ Petrović S. Vrednost pojedinih metoda u izolaciji Mycobacterium tuberculosis kod dece sa sumnjom na tuberkulozu pluća. MedPregled 2005;LVIII(5-6):231.
  9. ^ Grippi MA. Pulmonary tubercuosis resurgent: an ap date. Diagnosis 1988,10:37-55.
  10. ^ Dahek SJ, Bower JS. Diagnosis of pulmonary tuberculosis by flexible bronchoscopy. Am Rew Respir Dis 1979; 119:677-9.
  11. ^ Jett JR, Cortese DA, Pimes DE. The value of bronchoscopy in diagnosis of mycobacterial disease. Chest 1981;80:575-8.
  12. ^ Sekulić S. Plućne bolesti. U: Mandarić D: Bronhoskopija. Beograd: Elit medica 2000,206-207.
  13. ^ Popovac D. bolesti pluća: U osnovi dijagnostike bolesti pluća, šesto izdanje, Beograd, Data status 2004 ,46.

Literatura[уреди]

  • British Thoracis Socciety gudelines on diagnostic flexible bronchoscopy.Thorax 2001;56(Supl.1):i1-21.
  • Uvod u tehniku fiberbronhoskopije, skripta, Golnik ,drugo izdanje 1988,29.
  • Cortese DA, Mc Dougall JC. Biopsy and bruching of periferial lung cancer with fluoroscopic guidance .Chest: 75:141,1979.
  • Ellis JH Jr. Transbronchial lung biopsy via fiberoptic bronchoscope: experience with 107 consecutive cases and comparison with bronchial bruching. Chest 68:524,1975.
  • Hanson RR, Zavala DC, Rhodes Mi, Keim LW, Smith JD. transbronchial biopsy via flexible fiberoptic bronchoscope: result in 164 patients.Am Rev.Respir Dis: 114,67,1976.
  • Fletcher EC, Levin DC. Flexible fiberoptic bronchoscopy and fluoroscopically guided transbronchial biopsy in the menegement of solytary pulmonary nodules.Wes J Med: 136:477,1982.
  • Grippi MA. Pulmonary tubercuosis resurgent: an ap date. Diagnosis 1988,10:37-55.
  • Dahek SJ, Bower JS. Diagnosis of pulmonary tuberculosis by flexible bronchoscopy. Am Rew Respir Dis 1979; 119:677-9.
  • Jett JR, Cortese DA, Pimes DE. The value of bronchoscopy in diagnosis of mycobacterial disease. Chest 1981;80:575-8.
  • Wallase JM, Deutch Al, Havell JH. Bronhoscopy and transbronchial biopsy in evaluation of patients with suspected active tuberculosis.Am J Med 1981;70:1189-94.

Spoljašnje veze[уреди]