Dugovečnost

Из Википедије, слободне енциклопедије
Иди на навигацију Иди на претрагу
Poređenje očekivanog trajanja života muškaraca i žena pri rođenju za zemlje i teritorije (prema: CIA Factbook 2011) oznaćeni odabranim mehurićima. Zelena isprekidana linija odgovara jednakom trajanju života žena i muškaraca. Zapremine 3D mehurića su linearno proporcionalne njihovoj populaciji.[1][2]

Dugovečnost, ili dužina života, longevitet (engl. longevity) je termin koji se u demografiji ponekad koristi kao sinonim za očekivana dužina života. Međutim, „dugovječnost” se ponekad odnosi samo na posebno dug život pripadnika neke populacije, dok je „životni vek”" uvek definisan statistički kao prosečan broj godina preostalih u određenom uzrastu. Na primer, očekivano trajanje života stanovnika je po rođenju je isto kao i prosečna starost u trenutku smrti za sve ljude rođene u istoj godini. Dugovečnost je najbolje shvatiti kao izraz za opštu upotrebu, što znači tipična dužina života, a specifične statističke definicije treba razjasniti kada je to potrebno. Razmišljanja o dugovečnosti obično prekoračuju priznavanje kratkoće ljudskog života i uključuju razmišljanje o metodama da se život produži. Dugovečnost je bila tema ne samo za naučne zajednice, nego i za pisce naučne fantastike i utopijskih romana. Postoji mnogo poteškoća u proveri autentičnosti maksimalnog životnog veka ikad, čak i po najsavremenijim standardima verifikacije, zahvaljujući netačnim ili nepotpunim evidencijama datuma rođenja. Fikcije, legende i folklor su smatrali ili tvrdili da je životni vek u prošlosti ili budućnosti znatno duži od onog koji je procenjen modernim standardima, a neproverene dugovečnosti često govore i o njihovom postojanju u sadašnjosti.

Istorija[уреди]

Značajanu konstataciju je pomenuo Diogen (oko 250), koja je najranija (ili barem jedna od najranijih) referenci o „pouzdanim“ stogodišnjacima datim od nekog učenjaka, astronom Hiparh (oko 185. – oko 120. pne.), koji je navodno bio siguran da je filozof Demokrit od od Abdera (oko 470/460. – oko 370/360. pne.) živeo 109 godina. Sve ostale računice o Demokritovoj starosti, bez bilo kakvog konkretnog doba, slažu se da je filozof živeo više od 100 godina. Ova mogućnost je verojatno, s obzirom da se za mnoge starogrčke filozofe smatra da su živeli duže od 90 (npr. Ksenofan sa Kolofona, oko 570/565. - oko 475/470. pne., Pir Elis, oko 360. – oko 270. pne.), Eratosten od Cirene (285. – oko 190. pne.) itd. Slučaj Demokrit se razlikuje od slučaja, na primer, Epimenida sa Krita (7/6. vek pne.), za koga je rečeno da je živeo 154, 157 ili 290 godina.

Nedavno trajanje života[уреди]

Na individualnu dugovečnost utiče mnoštvo različitih faktora, a posebno pol, genetika, briga o zdravlju, higijena, ishrana, fizičke aktivnosti, životni stil i opšta kultura življenja. Sledi lista dugovečnost u različitim tipovima država:[3]

Populacijske tablice života pokazuju porast očekivane dužine života:[1][4]

Dugovečne osobe[уреди]

Gerontološka istraživačka grupa je proveravala rekordnu dugovečnost po modernim standardima, i pripremila listu superstogodišnjaka. Prema njima, rekordi uključuju sledeće osobe:

  • Gert Adrijans Bomgard (17881899, 110 godina i 135 dana): prva osoba koja je prešla starost od 110 (21. septembra, 1898), a čija je starost proverena.
  • Žana Kalman (18751997, 122 godina i 164 dana): najstarija žena u istoriji čija je starost dokazana savremenim dokumentima, što je ujedno i jedini dokumentovani slučaj ikad.
  • Sara Knaus (18801999, 119 godina i 97 dana): druga dokumentovano najstarija osoba u modernom dobu Amerike.
  • Džiroemon Kimura (18972013): proslavio svoj 116. rođendan u aprilu 2013. godine, bio je najstariji čovek u istoriji čija je starost potvrđena modernom dokumentacijom, a preminuo je 12. juna 2013. godine.
  • Misao Okava (18982015): umrla u 117. godini, bila najstarija osoba u periodu od 12. juna 2013. do 1. aprila 2015.

Vidi još[уреди]

Reference[уреди]

Literatura[уреди]

  • Lucian Boia (2005) Forever Young: A Cultural History of Longevity from Antiquity to the Present Door Reaktion Books. ISBN 978-1-86189-154-9.
  • Carey, James R. S. Judge; Debra (2000). Longevity records: Life Spans of Mammals, Birds, Amphibians, reptiles, and Fish. Odense Monographs on Population Aging 8. ISBN 978-87-7838-539-0. 
  • James R. Carey (2003) Longevity. The biology and Demography of Life Span. Princeton University Press. ISBN 978-0-691-08848-8.
  • Gavrilova N.S., Gavrilov L.A. (2010) Search for Mechanisms of Exceptional Human Longevity. Rejuvenation Research, 13(2—3): 262-264.
  • Gavrilova N.S., Gavrilov L.A. (2008), Can exceptional longevity be predicted? Contingencies [Journal of the American Academy of Actuaries], July/August issue, pp. 82–88.
  • Gavrilova N.S., Gavrilov L.A. (2007) Search for Predictors of Exceptional Human Longevity: Using Computerized Genealogies and Internet Resources for Human Longevity Studies. North American Actuarial Journal, 11(1): 49-67
  • Gavrilov LA, Gavrilova NS. (2006) Reliability Theory of Aging and Longevity. In: Masoro E.J. & Austad S.N.. (eds.): Handbook of the Biology of Aging, Sixth Edition. Academic Press. San Diego, CA, p 3-42.
  • Gavrilova, N.S., Gavrilov, L.A. (2005) Human longevity and reproduction: An evolutionary perspective. In: Voland, E., Chasiotis, A. & Schiefenhoevel, W. (eds.): Grandmotherhood - The Evolutionary Significance of the Second Half of Female Life. Rutgers University Press. New Brunswick, NJ, p 59-80.
  • Leonid A. Gavrilov, Natalia S. Gavrilova (1991), The Biology of Life Span: A Quantitative Approach. New York: Harwood Academic Publisher
  • John Robbins (2007) Healthy at 100 Ballantine Books. ISBN 978-0-345-49011-7. garners evidence from many scientific sources to account for the extraordinary longevity of Abkhasians in the Caucasus, Vilcambansns in the Andes, Burusho people in Hunza, Pakistan, and Okinawans.
  • Roy Walford Beyond The 120-Year Diet. New York: Four Walls Eight Windows. 2000. ISBN 978-1-56858-157-6.

Spoljašnje veze[уреди]