Gamelan

Из Википедије, слободне енциклопедије
Иди на навигацију Иди на претрагу
Svirač gamelana svira bonang. Gamelan jogjakartskog stila tokom Javanske svadbe.

Gamelan[1] je tradicionalni muzički ansambl indonezijskog porekla koji se obično sastoji od metalofona, ksilofona, bubnjeva i gongova.[2] Izraz gamelan se može koristiti i kao zajednički naziv za instrumente, a i za muzičare koji ih sviraju.

Iako je popularnost gamelana opala od uvođenja pop muzike, gamelan se još uvek svira u formalnim prilikama i na mnogim tradicionalnim indonezijskim ceremonijama. Za većinu Indonezijaca gamelan je sastavni deo indonezijske kulture.[3]

Terminologija[уреди]

Reč gamelan potiče od nisko javanske reči gamel, koja se može odnositi na vrstu bata koji se koristi za udaranje u instrumente ili na čin udaranja batom.[2][4] Izraz karavitan odnosi se na klasičnu gamelansku muziku i izvođenje, a dolazi od reči ravit, što znači 'zamršen' ili 'fino urađen'.[4] Reč potiče od javanske reči sanskrtskog porekla, ravit, koja se odnosi na osećaj glatkoće i elegancije idealizovan u javanskoj muzici. Druga reč iz ovog korena, pangravit, označava osobu sa takvim smislom, a koristi se kao počast osobe kada se razgovara o cenjenim gamelanskim muzičarima. Visoko javanska reč za gamelan je gangsa. Ona je formirana bilo od reči tembaga i rejasa koje se odnose na materijale koji se koriste u konstrukciji bronzanog gamelana (bakar i kalaj), ili tiga i sedasa koje se odnose na njegove proporcije (tri i deset).[5]

Iistorija[уреди]

Muzičari izvode muzički ansambl, bas-relif Borobudura
Tri glavna autohtona žanra muzike gong-zvona su prevalentna u jugoistočnoj Aziji: to uključuje gamelan zapadne Indonezije; kulintang južnih Filipina, istočne Indonezije i istočne Malezije; i piphat Tajlanda, Kambodže, Laosa i Burme

Gamelan prethodi hindu-budističkoj kulturi koja je dominirala Indonezijom u njenim najranijim zapisima i stoga predstavlja autohtonu umetničku formu. Za razliku od jakog indijanskog uticaja u drugim umetničkim oblicima, jedini očigledan indijski uticaj na gamelan muziku je u javanskom stilu pevanja i u temama Vajang kulita (lutkarske predstave senki).[6]

Prema javanskoj mitologiji, gamelan je stvorio Sang Hjang Guru u šaki eri 167 (oko 230. godine), Bog koji je vladao kao kralj čitave Jave iz palate na planini Maendra u Medang Kamulanu (sada planina Lavu). Njemu je trebao signal da pozove bogove i stoga je izmislio gong. Za složenije poruke izumeo dva druga gonga, formirajući tako originalni gamelan set.[7]

Najstarija slika muzičkog ansambla pronađena je na reljefu budističkog spomenika Boroboduru iz 8. veka u centralnoj Javi.[8] Borobodurovi muzičari sviraju gudačke instrumente poput laute, kendang bubnjeve, suling flaute, male činele i zvona. Neki od ovih muzičkih instrumenata zaista su uključeni u kompletan gamelan orkestar. Na ovoj slici identifikovani su muzički instrumenti poput bambusove flaute, zvona, bubnjeva različitih veličina, lauta, i istorijskih gudačkih instrumenata. Međutim, nedostaju joj metalofoni i ksilofoni. Ipak, smatra se da je slika ovog muzičkog ansambla drevni oblik gamelana.

Instrumenti su se razvili u svoj sadašnji oblik tokom doba Madžapahitskog carstva. Prema natpisima i rukopisima datiranim iz perioda Madžapahita, kraljevstvo je imalo čak i vladinu kancelariju zaduženu za nadzor izvođačkih umetnosti, uključujući gamelan. Kancelarija za umetnost nadgledala je izgradnju muzičkih instrumenata, kao i zakazivanje nastupa na dvoru.[8]

U palatama Jave najstariji poznati ansambli, Gamelan Mungang i Gamelan Kodok Ngorek, su iz 12. veka. Oni su bili osnova „glasnog stila” muzike. Suprotno tome, „mekani stil” se razvio iz tradicije kemanaka i povezan je sa tradicijom pevanja javanske poezije, na način za koji se često verovalo da je sličan horu koji prati savremeni ples beđaja. U 17. veku, ovi glasni i meki stilovi su pomešani, i u velikoj meri raznolikost modernih gamelan stilova Balija, Jave i Sunda, rezultat je različitih načina mešanja ovih elemenata. Dakle, uprkos prividnoj raznolikosti stilova, mnogi isti teorijski koncepti, instrumenti i tehnike postoje u tim stilovima.[9]

Reference[уреди]

  1. ^ Wells, John (3. 4. 2008). Longman Pronunciation Dictionary (3rd изд.). Pearson Longman. ISBN 1405881186. 
  2. 2,0 2,1 Sumarsam (1998). Introduction to Javanese Gamelan. Middletown.
  3. ^ Bramantyo Prijosusilo, 'Indonesia needs the Harmony of the Gamelan' Archived 2013-01-15 at the Wayback Machine, The Jakarta Globe, 22 February 2011. Шаблон:Verification needed
  4. 4,0 4,1 Lindsay, Jennifer (1992). Javanese Gamelan, p.10. ISBN 0-19-588582-1.
  5. ^ Lindsay (1992), p.35.
  6. ^ Lentz, 5.
  7. ^ R.T. Warsodiningrat, Serat Weda Pradangga. Cited in Roth, A. R. New Compositions for Javanese Gamelan. University of Durham, Doctoral Thesis, 1986. Page 4.
  8. 8,0 8,1 „Learn the History Behind Gamelan, Indonesian Music and Dance”. ThoughtCo. Приступљено 2018-11-13. 
  9. ^ Roth, 4–8

Literatura[уреди]

Baliski gamelan[уреди]

Javanski gamelan[уреди]

  • Gamelan: Cultural Interaction and Musical Development in Central Java (1995) by Sumarsam, ISBN 0-226-78010-4 (cloth) 0226780112 (paper)
  • Music in Central Java: Experiencing Music, Expressing Culture (2007) by Benjamin Brinner, Oxford University Press, New York, ISBN 0-19-514737-5 (paper)
  • Music in Java: History Its Theory and Its Technique (1949/1973) edited by Jaap Kunst, ISBN 90-247-1519-9. An appendix of this book includes some statistical data on intervals in scales used by gamelans.
  • A Gamelan Manual: A Player's Guide to the Central Javanese Gamelan (2005) by Richard Pickvance, Jaman Mas Books, London, ISBN 0-9550295-0-3
  • Kartomi, Margaret J. (2002). Eastman Studies in Music #15 ; The Gamelan Digul and the Prison Camp Musician Who Built It : An Australian Link with the Indonesian Revolution (hardcover, bibliography, index, with CD). University of Rochester Press. стр. 123. ISBN 1580460887. Генерални сажетак (мај 2006). »When the prison camp at Tanah Merah, on the Digul river in West Papua, was evacuated by the Dutch in 1943, the prisoners brought with them to Australia a gamelan they had constructed.« 
  • Shadow Music of Java produced by Karl Signell, Rounder CD 5060.

Spoljašnje veze[уреди]