Mudeharska arhitektura u Aragonu

Из Википедије, слободне енциклопедије
Иди на навигацију Иди на претрагу
Svetska baština Uneska
Mudeharska arhitektura u Aragonu
Naziv na zvaničnom spisku svetske baštine
Decoración geométrica mudérar-siglo XIV-palacios cristianos de la aljaferia.jpg
LokacijaAragon, Španija
TipKulturno dobro
Referenca378ter
Unesko regijaŠpanija
Koordinate40°20′38″ СГШ; 1°06′26″ ЗГД / 40.34389° СГШ; 1.10722° ЗГД / 40.34389; -1.10722
Istorija upisa u svetsku baštinu
Upis1986. (10. zasedanje)
prošireno 2001. (? sednica)

Mudeharska arhitektura u Aragonu je zajednički naziv za građevine koje su UNESCO-va svetska baština zbog jedinstvene arhitektonske vrednosti španskog mudeharskog stila (mavarski stil). Pojavu ovog stila u Aragonu krajem 12. veka izazvali su delimično politički, društveni i kulturni uslovi koji su preovladali u Španiji nakon rekonkviste.

Stil mudehara proizlazi iz sredine u kojoj su židovi, muslimani i hrišćani živeli u miru jedni uz druge. On ne uključuje stvaranje novih oblika ili objekata (kao što su razvijali romanika i gotika), već se sastoji od reinterpretiranja zapadnjačkih stilova kroz muslimanske uticaje. Najpre je bio prihvaćen u Toledu, kao prilagođavanje ornamentalnih motiva zapadnjačkoj arhitekturi (posebno kroz ukrašavanje opeka i fasada arabeskama u gipsu). Kasnije se proširio prema severu (Lion, Avila, Segovija, itd.), te su danas te građevine prepoznate kao „romanika od opeke”. Centri mudeharske umetnosti postaju gradovi kao: Sahagun, Toro, Kueljar i Arevalo, a najrazvijenija je bila u Aragonu, posebno u Teruelu (ali i u Zaragozi, Utebu, Taustu, Daroci, Kalatajudu, itd.). Ova umetnost islamskih korena takođe odražava uticaje različitih evropskih stilova iz tog vremena, posebno gotike. Tokom 13, 14. i 15. veka, mudeharski tornjevi u Teruelu menjaju fizionomiju grada koja je sačuvana sve do današnjih dana. Najistaknutiji su toranj katedrale (1257.), zvonik crkve La Merced (kasni 16. vek), zvonik sv. Martina (1315.), zvonik crkve San Pedro (14. vek) i toranj crkve El Salvador (12-13. vek). Bila je dominantna u ovim krajevima do 17. veka i odlikuje se izuzetno kvalitetnom i inventivnom upotrebom opeke i glazirane keramike u gradnji, posebno na zvonicima. Najbolji primeri su kvadratični tornjevi s velikim zastakljenim površinama, ukrašeni keramikom i crvenim opekama.

Izvorno su četiri građevine upisane na Uneskov spisak mesta Svetske baštine u Evropi 1986. godine pod imenom „Mudeharska arhitektura Teruela[1]. Nakon žalbe građana Zaragoze, popis je proširen 2001. godine, te uključuje još šest građevina iz provincije Zaragoza.

Popis lokaliteta[уреди]

Toranj Crkve u Utebu, Zaragoza
Slika Ime izgradnja Lokacija Koordinate Beleške
TorreSanPedro.jpg Katedrala u Teruelu (Santa María de Mediavilla) 1171. - 1587. Teruel 40°12′13″ СГШ; 1°03′45″ ИГД / 40.2037° СГШ; 1.0625° ИГД / 40.2037; 1.0625 Romanička bogorodička katedrala je izgrađena po nalogu Alfonsa II Aragonskog, a arhitekt Juzaf joj je dao mavarki izgled krajem 13. veka. Toranj ukrašen keramičkim pločicama je završen 1257. godine, a oktogonalna lanterna tornja je iz 18. veka. Godine 1587. izgrađena je kupola s dvojnim prozorima oštrih lukova u pleterskom stilu (Martín de Montalban).
Iglesia de San Pedro (Teruel).jpg Crkva sv. Petra u Teruelu (San Pedro) 16. st. Teruel 40°12′12″ СГШ; 1°03′44″ ИГД / 40.2033° СГШ; 1.0622° ИГД / 40.2033; 1.0622 Crkva iz 16. veka s tornjem sličnim onom kod katedrale. U njoj se nalaze mumije tragičnih ljubavnika Izabele i Dijega (bogata plemkinja i siromašni krstaš)
Torre de San Martín, Teruel.jpg Crkva sv. Martina u Teruelu (San Martin) 1316. Teruel 40°12′14″ СГШ; 1°03′48″ ИГД / 40.2039° СГШ; 1.0633° ИГД / 40.2039; 1.0633 Crkva sv. Martina obnovljena je u 16. veku kada je izgrađen njen mudeharski toranj.
Torre de la iglesia del Salvador 1.jpg Crkva Hrista spasitelja u Teruelu (San Salvador) 17. st. Teruel 40°12′11″ СГШ; 1°03′46″ ИГД / 40.2031° СГШ; 1.0628° ИГД / 40.2031; 1.0628 Crkva Krista spasitelja ima izvanredan toranj u mudeharskom stilu, te skulpturu Hrista iz 14. veka. Lučna vrata tornja i njena keramička zeleno-bela fasada dominiraju ulicom sebka. On ima tri sprata s krstastim svodovima, dvojnim prozorima oštrih lukova na fasadi i 122 stuba.
La colegiata de Santa María.JPG Bogorodična crkva u Kalatajudu
(Colegiata Santa María la Mayor)
13. vek Kalatajud 41°12′41″ СГШ; 1°23′03″ ИГД / 41.2114° СГШ; 1.3842° ИГД / 41.2114; 1.3842 Izgrađena na mestu starije džamije, sastoji se od fakulteta iz 14. veka, mudeharskog oktogonalnog tornja i apside iz 16. veka, te pleterske fasade i barokne kapele.
Crkva sv. Tekle Servera de la Kanada 41°15′21″ СГШ; 1°26′27″ ИГД / 41.2558° СГШ; 1.44089° ИГД / 41.2558; 1.44089
Crkva sv. Marije (Iglesia de Santa María) 1356-1385 Tobed 41°12′06″ СГШ; 1°14′24″ ИГД / 41.2018° СГШ; 1.2401° ИГД / 41.2018; 1.2401 Crkva-utvrđenje koja ima spoljašnje zidine s obrambenim galerijama. Izgradio ju je „Red Svetog groba” iz Kalatajuda.
Aljafería2.JPG Palata Aljaferija 11. vek Zaragoza 41°23′32″ СГШ; 0°32′05″ ИГД / 41.3923° СГШ; 0.5348° ИГД / 41.3923; 0.5348 Palata muslimanskih kraljeva Sarakveste prozvana „Palata radosti” pretvorena je u 16. veku u rezidenciju aragonskih kraljeva.
Zaragoza - San Pablo - Puerta principal y torre.jpg Crkva sv. Pavla (San Pablo) 13-16 vek Zaragoza 41°23′32″ СГШ; 0°31′52″ ИГД / 41.3921° СГШ; 0.5310° ИГД / 41.3921; 0.5310 Izgrađena u 15. i 16. veku preko romaničke samostanske crkve iz 13. veka. Ima sjajan oktogonalni toranj s kojega se pruža sjajan pogled na grad. Unutra se nalazi renesansni oltar (Damijan Forment).
La Seo - Exterior ábside.JPG Katedrala u Zaragozi (Catedral del Salvador) 12-15 vek Zaragoza 41°23′30″ СГШ; 0°31′24″ ИГД / 41.3916° СГШ; 0.5232° ИГД / 41.3916; 0.5232 Izgrađena 1140. godine preko džamije iz 8. veka po nalogu kralja Alfonsa I Aragonskog. Od 1204. do 15. veka u njoj su krunisani kraljevi Aragona. Dorađena u mudeharskom stilu od 1318. do 15. veka kada je obnovljena urušena kupola.

Reference[уреди]

  1. ^ Savjet svjetske baštine upisuje 31 novi lokalitet (на језику: енглески) Preuzeto 29. svibnja 2012. god.

Literatura[уреди]

Spoljašnje veze[уреди]