Standardni model

Из Википедије, слободне енциклопедије
Иди на навигацију Иди на претрагу
Standardni model elementarnih čestica, s baždarnim i Higsovim bozonom

Standardni model je teorija u fizici elementarnih čestica koja uspješno opisuje tri od četiri fundamentalne interakcije između elementarnih čestica od kojih se sastoji sva poznata materija: elektromagnetizam, te jaku i slabu nuklearnu interakciju. On obuhvata veliki skup čestica: kvarkove, gluone, leptone, W-bozone i Z-bozone i Higsove čestice. To je kvantna teorija polja usklađena s kvantnom mehanikom i teorijom relativnosti i do sada je potvrđena predviđanjem rezultata gotovo svih eksperimenata u kojima deluju tri fundamentalne interakcije. Standardni model nije kompletna teorija, jer ne uključuje gravitaciju, a takođe zavisi i od niza eksperimentalno dobivenih parametara (mase čestica i konstante vezanja) koji se ne mogu dobiti iz same teorije.

Standardni model je razvijen tokom druge polovine 20. veka, kao kolaborativni poduhvat naučnika širom sveta.[1] Sadašnja formulacije završena sredinom 1970-tih nakon eksperimentne potvrde postojanja kvarkova. Od tog vremena, otkrića vršni kvark (1995), tau neutrina (2000), i nedavno Higsovog bozona (2013), su povećali kredibilnost Standardnog modela. Zbog njegovog uspešnog objašnjavanja širokog opsega eksperimentalnih rezultata, Standardni model se ponekad smatra „teorijom skoro svega“. Standardni model ne može biti teorija svega jer: u njoj se gravitacija ne pominje, ima devetnaest slobodnih parametara, koji moraju ručno da se podese, ima tri identične generacije kvarkova i leptona koje su izlišne. Standardni model se može ugraditi u GUT teoriju i u teoriju struna, ali za sada nisu dostupni eksperimentalni dokazi tih teorija.

Iako se veruje da je standardni model teoretski samodostatan[2] i da je pokazao ogromne uspehe u pružanju eksperimentalnih predviđanja, on ostavlja neke od fenomena neobjašnjenim i ne predstavlja kompletnu teoriju fundamentalnih interakcija. On u potpunosti ne objašnjava barionsku asimetriju, inkorporira celokupnu teoriju gravitacije[3] kao što je opisana opštom relativnošću, niti objašnjava ubrzavajuće širenje svemira kao što se može opisati pomoću tamne energije. Model ne sadrži bilo kakvu održivu česticu tamne materije koja poseduje sva od neophodnih svojstava izvedenih iz kosmoloških opažanja. On isto tako ne inkorporira neutrinske oscilacije i njihove mase koje su različite od nule.

Reference[уреди]

  1. ^ Oerter, R. (2006). The Theory of Almost Everything: The Standard Model, the Unsung Triumph of Modern Physics (Kindle изд.). Penguin Group. ISBN 978-0-13-236678-6. 
  2. ^ In fact, there are mathematical issues regarding quantum field theories still under debate (see e.g. Landau pole), but the predictions extracted from the Standard Model by current methods applicable to current experiments are all self-consistent. For a further discussion see e.g. Chapter 25 of Mann, R. (2010). An Introduction to Particle Physics and the Standard Model. CRC Press. ISBN 978-1-4200-8298-2. 
  3. ^ Sean Carroll, Ph.D., Caltech, 2007, The Teaching Company, Dark Matter, Dark Energy: The Dark Side of the Universe, Guidebook Part 2 page 59, Accessed Oct. 7, 2013, "...Standard Model of Particle Physics: The modern theory of elementary particles and their interactions ... It does not, strictly speaking, include gravity, although it's often convenient to include gravitons among the known particles of nature..."

Literatura[уреди]

Spoljašnje veze[уреди]