Komunistička partija Hrvatske

Iz projekta Википедија

(Preusmereno sa КПХ)

Komunistička partija Hrvatske je osnovana 1937. godine kao deo Komunističke partije Jugoslavije.

Sa povratkom Josipa Broza Tita iz emigracije, započinje rad na stvaranju Komunističke partije Hrvatske. U svom izveštaju o stanju u KPJ, Tito, 14. aprila 1937. godine, daje prikaz stanja u Hrvatskoj. U njemu on posebno ističe da je zagrebačku partijsku organizaciju našao u vrlo lošem stanju, zbog brojnih provala i hapšenja članova.

Posle toga Tito formira grupu koja preuzima rad oko osnivanja Komunističke partije Hrvatske. Osnivački kongres je održan u noći između 1. i 2. avgusta 1937. godine u Anindolu, kod Samobora. Bilo je prisutno 16 delegata, koji su predstavljali partijske organizacije iz šireg područija Osijeka, Splita, Siska, Sušaka, Varaždina i Zagreba. Rad osnivačkog kongresa ograničio se na analizu tadašnje situacije partijskih organizacija u Hrvatskoj i na smernice budućeg rada na uzgradnji KPH.

Na kongresu je izabran i Centralni komitet, u koji je ušlo 12 članova: Đuro Špoljarić, Pavle Gregorić, Andrija Žaja, Josip Kraš, Božidar Adžija, Anka Butorac, Ivan Dujmić, Marko Orešković, Drago Petrović, Vlado Janić Capo, Vicko Jelaska i Lovro Kurir.

Prvi značajniji potez KPH bilo je osnivanje Narodnog fronta, koji je trebao predstavljati široki narodni pokret. Ubrzo je došlo i do sukoba unutar vođstva KPH i to posebno oko odnosa prema HSS-u. Pored toga napravljeno je više ozbiljnijih propusta u reagovanju na važne političke događaje u zemlji, poput ne izlaska na izbore 1938. godine. U jesen 1939. godine započinje reorganizacija KPH, a uticaj komunista počinje da raste u Hrvatskoj, zbog čega ban Banovine Hrvatske, uz podršku HSS-a, zabranjuje rad svim organizacijama koje je kontrolisala KPH.

U avgustu 1940. godine održana je Prva zemaljska konferencija KPH, na kojoj je Rade Končar izabran za organizacionog sekretara KPH.

[uredi] Savez komunista Hrvatske

Godine 1952. posle Šestog kongresa KPJ, na kome je Komunistička partija Jugoslavije promenila naziv u Savez komunista Jugoslavije i Komunistička partija Hrvatske menja naziv u Savez komunista Hrvatske.

U drugoj polovini šezdesetih godina, nakon smene Aleksandra Rankovića, među rukovodstvom Saveza komunista Hrvatske javila se težnja za većom ekonomskom i kulturnom samostalnošću SR Hrvatske od SFRJ. Glavni pobornici te politike su bili Savka Dabčević-Kučar i Miko Tripalo, vođe Hrvatskog proljeća. Na zatvorenoj sednici Izvršnog komiteta SK Hrvatske, koja je održana 4. jula 1971. godine i na kojoj je učestvovao i Josip Broz Tito, prvi put su osuđena "nacionalistička zastranjenja" hrvatskog rukovodstva.

Pošto se rukovodstvo SK Hrvatske nije distanciralo od nacionalističke politike, na sednici Izvršnog komitata SKH, 30. novembra i 1. decembra 1971. godine u Karađorđevu, ostavke su Savka Dabčević-Kučar, Miko Tripalo, Miloš Žanko, Pero Piker, Marko Koprtl i Janko Bobetko. Na sednci CK SKJ, održanoj 1. i 2. decembra 1971. godine, odlučeno je da se sa dotadađnjih dužnosti smene predsednik i potpredsednik Gradskog komiteta SK Zagreba Srećko Bijelić i Dragutin Haramija, a za novog predsednika Centralnog komiteta SK Hrvatske izabrana je Milka Planinc.

Tokom osamdesetih godina unutar SK Hrvatske vodi se borba između dve struje. S jedne strane je bio Stipe Šuvar, koji je davao prednost ideologiji, a s druge Ante Marković koji je naglašavo tehnologiju.

Pred raspad Jugoslavije, predsednik Predsedništva CK SK Hrvatske bio je Stanko Stojčević, pripadnik tvrde struje unutar SKH, koju je predvodio Mika Špiljak. Naročiti zaokret se dogodio 10. decembra 1989. godine, kada je Predsedništvo CK SKH prihvatilo zahtev dvanaest političkih stranaka kojom se tražilo raspisivanje izbora na svim nivoima. Centralni komitet je prihvatio odluku Predsedništva, a sutradan 11. decembra počeo je 11. kongres SK Hrvatske, koji je trajao tri dana i na kome je na čelo SKH došao Ivica Račan.

U januaru 1990. godine delegacija SK Hrvatske je, zajedno sa delegacijom SK Slovenije, napustila 14. vanredni kongres SKJ i time činom je SKH prestao da bude deo SKJ.

Tokom devedesetih Savez komunista Hrvatske menja naziv u Socijaldemokratska partija Hrvatske (SDP), pod kojim i danas deluje.