Dom Narodne skupštine Republike Srbije
| Dom Narodne skupštine Republike Srbije | |
 |
|
Projekt Konstantina Jovanovića |
|
|
|
|
|---|---|
| Lokacija | Kralja Milana 14. Beograd  Srbija |
| Status | završena |
| Svečano otvaranje | 19. oktobar 1936. |
| Sagrađena | 1907-1936. |
|
|
|
| Arhitekta | Jovan Ilkić Nikolaj Krasnov |
Zgrada Doma Narodne skupštine Republike Srbije je objekat na početku Bulevara kralja Aleksandra u Beogradu. Pod nazivom Savezna skupština je poznata još iz vremena SFRJ, mada je u međuvremenu postala Skupština državne zajednice SCG; a 23. jula 2006. godine postaje i zvanično Dom Narodne skupštine Srbije.
Prvi projekat za Dom narodnog predstavništva Kraljevine Srbije sačinio je 1891. godine Konstantin A. Jovanović. Predviđeno je mesto gde je 30. novembra 1830. godine održana Velika narodna skupština Srbije na kojoj je pročitan hatišerif turskog sultana o pravima Srba i knjazu Milošu Obrenoviću potvrđeno pravo naslednog kneza. Na konkursu za zgradu, prema izmenjenom programu, na prostoru blizu nekadašnje Batal-džamije, održanom 1901. godine, nagrađen je rad Jovana Ilkića, koji u suštini predstavlja varijantu Jovanovićevog rešenja. Gradnja palate započeta je 1907. godine, a kamen-temeljac položio je Kralj Petar I. Tokom Prvog svetskog rata Ilkić je umro u logoru, u Nežideru, a planovi su izgubljeni. Nove planove, prema izgrađenom stanju, napravio je Ilkićev sin Pavle, a u dovršavanju objekta, posebno enterijera, pomogao je arhitekt Nikolaj Krasnov. Građevina je dovršena tek 1936. godine, a prva sednica je održana 20. oktobra iste godine. Narodni poslanici su u njoj zasedali od 1936. do 1939. godine, dok parlament nije raspušten.
Oblikovana je u duhu akademskog tradicionalizma, sa bogatom unutrašnjom (arhitektonskom i umetničkom) dekoracijom, koju su izveli tada najpoznatiji domaći umetnici i zanatlije. Ispred glavnog ulaza postavljena je, 1939. godine, monumentalna skulptorska grupa "Igrali se konji vrani", delo vajara Tome Rosandića.
Tokom građanskih protesta 5. oktobra 2000. godine grupa demonstranata je nasilno ušla u zgradu i zapalila je, pri čemu je stradao deo bogate biblioteke, a deo nameštaja, slika, tepiha je ukraden.
Zgrada bivše Savezne skupštine, posle 100 godina od početka projektovanja, od 23. jula 2006. je zvanično Dom Narodne skupštine Republike Srbije.
[uredi] Spoljašnje veze
- "Sto godina skupštine", Borislav Lalić, Večernje novosti, feljton, 10 nastavaka, 26. avgust - 6. septembar 2007.
- „Dvodomna država“, Marija Majstorović, Press magazin, 7. decembra 2008.
- „Zasijaće skupština na jesen“, I. Lovrić, Večernje novosti, reportaže, 4. avgust 2010.
