Episkopija pološko-kumanovska

S Vikipedije, slobodne enciklopedije
Episkopija pološko-kumanovska
Pravoslavna ohridska arhiepiskopija
Osnovni podaci
SjedišteKumanovo
DržavaSeverna Makedonija
Osnovana2002-2005
Ukinuta2022-2023
www.poa-info.org/organisation/polog
Arhijerej
ArhijerejJoakim (Jovčevski)
Čin arhijerejaepiskop
Titula arhijerejaepiskop pološko-kumanovski i mjestobljustitelj debarsko-kičevski

Episkopija pološko-kumanovska je eparhija Pravoslavne ohridske arhiepiskopije pod jurisdikcijom Srpske pravoslavne crkve. Nadležni arhijerej je episkop Joakim (Jovčevski), a sjedište episkopije se nalazi u Kumanovu.[1]

Istorija[uredi | uredi izvor]

Sve do 2002. godine, ovo područje se u okviru eparhijskog ustrojstva SPC smatralo delom upražnjene Skopske eparhije, čijim je administratorima još od izbijanja crkvenog raskola (1967) bilo zabranjivano (od strane držvnih vlasti tadašnje SR Makedonije, odnosno BJRM) da obavljaju svoju službu na tom prostoru, na kome je tadašnja raskolnička Makedonska pravoslavna crkva u međuvremenu osnovala svoju Pološko-kumanovsku episkopiju.

Nakon sklapanja Niškog sporazuma, SPC je tokom 2002. godine donela niz odluka koje su se odnosile na preuređenje jerarhijskih odnosa u cilju organizovanja autonomne Ohridske arhiepiskopije, u čijem sastavu bi se nalazila i novostvorena kanonska Pološko-kumanovska episkopija. Odlukom Svetog arhijerejskog sabora SPC od 23. septembra 2002. godine, tadašnji veleško-povardarski vladika Jovan (Vraniškoski) postavljen je za patrijaršijkog egzarha nad svim eparhijama SPC na području tadašnje BJRM, uključujući i Pološko-kumanovsku episkopiju.[2]

Odlukom Svetog arhijerejskog sabora SPC, za novog administratora Pološko-kumanovske eparhije je 2003. godine postavljen novoizabrani titularni velički episkop Joakim (Jovčevski). Nedugo potom, odlukom Svetog arhijerejskog sinoda Pravoslavne ohridske arhiepiskopije od 16. avgusta 2004. godine, isti vladika je izabran i za punopravnog episkopa pološko-kumanovskog.[3].

Stvaranje kanonske Pološko-kumanovske episkopije potvrđeno je 24. maja 2005. godine kada je Sveti arhijerejski sabor SPC usvojio Tomos o crkvenoj autonomiji Pravoslavne ohridske arhiepiskopije, u kome je u sklopu autonomne POA bila naznačena i ova episkopija.[4]

U periodu od 2002. do 2022. godine, Episkopija pološko-kumanovska je bila jedina kanonska naslednica drevne pravoslavne eparhije u oblasti Pologa sa središtem u Tetovu, koja je vremenom postala sastavi deo Skopske eparhije. Nakon 1920. godine, kada je ovo područje i zvanično priključeno Srpskoj pravoslavnoj crkvi, oblasti Pologa i Kumanova su i dalje ostavljene u sastavu prostrane Skopske eparhije.

U drugoj polovini XVI veka za hrišćane ovog okruga (Donji Polog - Tetovo) postojao je poseban vladika i zvao se pološki. Nekadašnji vladika pološki, mesta Htetova (Tetova), je dao dva tovara vina, pola tovara pšenice i vinograd u Lešku za Manastir Svete Trojice u Mušutištu. Zapis je ostavio sam vladika iz 1565. g. u prisustvu prizrenskog mitropolita Metodija i vladike vranjskog Sofronija, u vreme igumana Martirija.[5]

Pitanje o opstanku Pološko-kumanovske episkopije i cele POA pokrenuto je u proleće 2022. godine, nakon izmirenja između SPC i MPC. Usled velike složenosti tog eklisiološkog problema, koji nije mogao biti rešen odmah, arhijereji POA nisu prisustvovali objavljivanju patrijarhovog tomosa o autokefalnosti MPC, koji je bio uručen 5. juna u Beogradu.[6] Rešavanje tih kompleksnih pitanja iznova je pokrenuto u proleće 2023. godine, kada je postignut konačni sporazum o integraciji POA sa MPC, što je podrazumevalo i faktički prestanak postojanja POA i svih njenih episkopija.

Vidi još[uredi | uredi izvor]

Izvori[uredi | uredi izvor]

Spoljašnje veze[uredi | uredi izvor]