Корисник:Andjelanrt7019/песак
Havortija | |
---|---|
![]() | |
Havortija, Haworthia pygmaea | |
Научна класификација | |
Царство: | |
Дивизија: | |
Племе: |
Havortija spada u rod sukulentnih biljaka specifičnih za Južnu Afriku(Mozambik,Namibija, Lesoto, Esvatini i Južna Afrika).[1]
Kao i aloja, oni su članovi podfamilije Asphodelaceae i uglavnom podsećaju na mini aloje, jedina razlika su cvetovi. One su popularne baštenske i saksijske biljke.
Opis i karakteristike
[уреди | уреди извор]Havortija je mala sukulentna biljka, koja formira male ružolike tvorevine od 3 cm do 30cm u prečniku u zavisnosti od vrste. Ove ružolike tvorevine su obicno bez stabljika i mogu da dosegnu i do 50cm kod nekih vrsta. Biljka može da raste samostalno a i u grupama. Mnoge vrste imaju čvrste, žilave, mesnate listove tamno zelene boje. Dok druge imaju mekše listove.
Njihov cvet je mali i pretežno beo. Iako su veoma slični među vrstama, cvetovi iz roda Hexangulares uglavnom ima zelene pruge. Cvetovi drugih vrsta vrlo često imaju braon pruge. Međutim, njihovo lišće pokazuje velike razlike i u okviru jedne vrste. Kada su biljke pod stresom(bez dovoljno vode), njihova boja može da se promeni u crvenu ili ljubičastu. Kada biljke bivaju lišene azota, lišće dobija belu boju.[2]
Rasprostranjenost
[уреди | уреди извор]Većina vrsta su specifične za Južnu Afriku, a najveća raznolikost javlja se na jugozapadnom Kejpu. Neke vrste se šire i na susedne teritorije u Esvatini(nekada Svazilend), južnu Namibiju i Južni Mozambik.
Imenovanje i taksonomija
[уреди | уреди извор]Havortija je rod iz porodice Apsodelaceae koja je podfamilija Apshodeliodeae. Ovaj rod je dobio ime po botaničaru Adrijanu Hardiju Havortu. B. Baier je prepoznao u proseku oko 60 vrsta, dok je vršio pregled roda 2012 godine , dok su drugi taksonomi mnogo manje konzervativni. Srodni rodovi su Aloe, Gasteria i Astroloba.[3][4]
Podrazdeo
[уреди | уреди извор]Klasifikacija podfamilije cvetnih bilj Asphodeloideaeje slaba, koncepti rodova nisu dobro potkrepljeni. Havortija je takodje slabo istražen rod. Zbog njihovog hortikulturnog interesa u njenoj taksonomiji dominiraju skupljači amateri, a literatuta obiluje sa nerazumevanjem šta taksoni zapravo jesu ili treba da budu. Nedavna istraživanja pokazala su da su tradicionalne podele zapravo veoma nepovezane ( Pokazalo se da je Hexangulares sestrinska grupa roda Gasterija, da je Robustipedunculares više srodan rodu Astroloba i Havortija kao van grupa vezana za Aloje). Kao priznanje prirode roda, Havortiopsis i Tulista su odvojeni.
Botaničari su primetili razlike u cvetovima kod tri podroda, za koje su predhodno smatrali da su te razlike nebitne, mada razlike među vrstama u istoj podvrsti definitivno jesu. Koreni, lišće i ružolike tvorevine pokazuju neke genetske razlike, dok se velike razlike javljaju čak i unutar jedne vrste.[5][6]
Vrste
[уреди | уреди извор]Mnoge vrste Havortija su premeštene u Havortopsise i Tuliste, prilikom poslednje izmene Spiska biljaka(2013), on sadrži oko 150 vrsta Havortija. Stvaran broj vrste i broj identifikovanih nisu utvrđeni. Mnoge vrste su stavljene pod neidentifikovane" zbog malog broja informacija , a celokupna lista -održava poteškoće- taksonomije Havortija uključujući mnoge vrste i sinonime. [7] Svetska kontrolna lista odabranih biljnih porodica je izmenjena kako bi se izuzele vrste koje se sada nalaze u vrsti Havortopsisa i Tuliste. Vrste koje su prihvaćene u februaru 2018.[8] su navedene u nastavku, izuzimajući Haworthia kingiana i Haworthia minor, koje su prebačene u Tuliste.[9]
- Haworthia akaonii M.Hayashi – Provincija zapanog Kejp
- Haworthia angustifolia Haw. – Provincija južnI Kejp
- Haworthia ao-onii M.Hayashi – Provincija Kejp
- Haworthia arachnoidea (L.) Duval – Provincija jugozapadnog Kejpa
- Haworthia aristata Haw. – Provincija južnog Kejpa
- Haworthia bayeri J.D.Venter & S.A.Hammer – Provincija jugozapadnog Kejpa
- Haworthia blackburniae W.F.Barker – Provincija jugozapadnog Kejpa
- Haworthia bolusii Baker – Južno - centralna i južna Kejp provincija
- Haworthia caesia M.Hayashi – Provincija zapadnog Kejpa
- Haworthia calva M.Hayashi – Provincija istočnog Kejpa
- Haworthia chloracantha Haw. – Provincija jugozapadnog Kejpa
- Haworthia compacta (Triebner) Breuer – Kejp provincija
- Haworthia cooperi Baker – Provincija južnog Kejpa
- Haworthia cymbiformis (Haw.) Duval – Južna i jugoistočna provincija Kejp
- Haworthia decipiens Poelln. – Provincija južnog Kejpa
- Haworthia diaphana M.Hayashi – Provincija istočnog Kejpa
- Haworthia elizeae Breuer – Provincija zapadnog Kejpa
- Haworthia emelyae Poelln. – Provincija jugozapadnog Kejpa
- Haworthia floribunda Poelln. – Provincija jugozapadnog Kejpa
- Haworthia fukuyae M.Hayashi – Provincija istočnog Kejpa
- Haworthia grenieri Breuer – Provincija zapadnog Kejpa
- Haworthia heidelbergensis G.G.Sm. – Provincija jugozapadnog Kejpa
- Haworthia herbacea (Mill.) Stearn – Provincija jugozapadnog Kejpa
- Haworthia lockwoodii Archibald – Provincija jugozapadnog Kejpa
- Haworthia maculata (Poelln.) M.B.Bayer – Provincija jugozapadnog Kejpa
- Haworthia magnifica Poelln. – Provincija jugozapadnog Kejpa
- Haworthia maraisii Poelln. – Provincija jugozapadnog Kejpa
- Haworthia marumiana Uitewaal – Provincija Kejpa
- Haworthia mirabilis (Haw.) Haw. – Provincija jugozapadnog Kejpa
- Haworthia mollis M.Hayashi – Provincija istočnog Kejpa
- Haworthia monticola Fourc. – Provincija jugozapadnog Kejpa
- Haworthia mucronata Haw. – Provincija jugozapadnog Kejpa
- Haworthia mutica Haw. – Provincija jugozapadnog Kejpa
- Haworthia nortieri G.G.Sm. – Provincija jugozapadnog Kejpa
- Haworthia outeniquensis M.B.Bayer – Provincija jugozapadnog Kejpa
- Haworthia parksiana Poelln. – Provincija jugozapadnog Kejpa
- Haworthia pubescens M.B.Bayer – Provincija jugozapadnog Kejpa
- Haworthia pulchella M.B.Bayer – Provincija jugozapadnog Kejpa
- Haworthia pygmaea Poelln. – Provincija jugozapadnog Kejpa
- Haworthia regina M.Hayashi – Provincija istočnog Kejpa
- Haworthia reticulata (Haw.) Haw. – Provincija jugozapadnog Kejpa
- Haworthia retusa (L.) Duval – Provincija jugozapadnog Kejpa
- Haworthia rossouwii Poelln. – Provincija Kejp
- Haworthia sapphaia M.Hayashi – Provincija istočnog Kejpa
- Haworthia semiviva (Poelln.) M.B.Bayer – Provincija Kejp
- Haworthia springbokvlakensis C.L.Scott – Provincija južnog Kejpa
- Haworthia subularis M.Hayashi – Provincija istočnog Kejpa
- Haworthia transiens (Poelln.) M.Hayashi – Provincija južnog Kejpa
- Haworthia truncata Schönland – Provincija jugozapadnog Kejpa
- Haworthia turgida Haw. – Provincija jugozapadnog Kejpa
- Haworthia variegata L.Bolus – Provincija jugozapadnog Kejpa
- Haworthia veltina M.Hayashi – Provincija istočnog Kejpa
- Haworthia villosa M.Hayashi – Provincija istočnog Kejpa
- Haworthia vlokii M.B.Bayer – Provincija jugozapadnog Kejpa
- Haworthia wittebergensis W.F.Barker – Provincija jugozapadnog Kejpa
- Haworthia zantneriana Poelln. – Provincija južnog Kejpa
Uzgajanje
[уреди | уреди извор]Postoji široko rasprostranjeno kolokcionarsko interesovanje, a neke vrste kao što je Havortiha Cimbiformis poprilično su zastupljene biljke u kućama i baštama.
Skoro sve vrste Havortija su prilagođene polusenovitim uslovima( u prirodnom staništu rastu pod grmovima ili stenama) i zbog toga su najzdravije kada su u senci ili polu-senci. Neke vrste kao što je Haworthia pumil i Haworthia truncata se lako prilagođavaju i suncanim predelima i mogu da podnesu jako sunce.
Sve vrste Havortija vole izuzetno dobro drenirano zemljište ( imaju tendenciju da rasu u veoma siromašnom pesku, u stenovitim predelima). Zalivanje zavisi od vrste do vrste, ali većina vrsta je tolerantna na razne načine navodnjavanja. Prekomerno zalivanje moze da prouzrokuje truljenje korena.[1] Pojedine vrste imaju specifične zahteve.[10] Sve Havortije veoma osetljive na mraz i ocenjene su kao zimootporne na USDA zonu 10.[11] Havortija se razmnožavaju semenom i pupoljkom ili ofset. Određene vrste mogu biti uspešnije ili brže u ofset reprodukciji,
Manje pouzdan način je razmnožavanje biljke rezanjem listova.
Galerija za indetifikaciju
[уреди | уреди извор]-
Havortija Arahnoidea
-
Havortija Nortieri
-
Havortija Masculata
-
Havortija Retikulata
-
Havortija Harbacea
-
Havortija Pubescens
-
Havortija Mirabilis Badia
-
Havortija Hajdelbergenzis
-
Havortija Manjifika
-
Havortija Manjifika var. splendens
-
Havortija Manjifika var. akuminata
-
Havortija Manjifika var. atrofuska
-
Havortija Floribunda
-
Havortija Hlorakanta
-
Havortija Variegata
-
Havortija Marasi
-
Havortija Parkisana
-
Havortija Mirabilis
-
Havortija Truguda
-
Havortija Mutica
-
Havortija Retusa
-
Havorija Pigmea
-
Havorija Pigmea var. argenteo mas
-
Havortija Emelie
-
Havortija Bajeri
-
Havortija emelie var. comptoniana
-
Havortija Springbokvlakensis
-
Havortija Trunkata
-
Havortija Vitebergenzis
-
Havortija Semiviva
-
Havortija Lokvudi
-
Havortija Marumiana var. redi
-
Havortija Mukronata
-
Havortija Desipiens
-
Havortija Kuperi
-
Havortija Kuperi zaobljena
-
Havortija Simbiformis
-
Havortija Blekburne je tanka poput trave.
Spoljne veze
[уреди | уреди извор]- Haworthia (Ingo Breuer)
- Haworthia (Jakub Jilemicky)
- Asphodelaceae Anonymous (Lawrence Loucka)
- Haworthia Society
- Haworthia Updates (M.B.Bayer)
Reference
[уреди | уреди извор]- ^ а б „World Checklist of Selected Plant Families: Royal Botanic Gardens, Kew”. wcsp.science.kew.org.
- ^ Haworthia for the collector
- ^ http://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/orders/asparagalesweb.htm#Asphodelaceae
- ^ Bayer, B. (2012), Haworthia Update - Essays on Haworthia Vol. 7, Part 1.
- ^ Manning, John; Boatwright, James S.; Daru, Barnabas H.; Maurin, Olivier; van der Bank, Michelle. A Molecular Phylogeny and Generic Classification of Asphodelaceae subfamily Alooideae: A Final Resolution of the Prickly Issue of Polyphyly in the Alooids? Systematic Botany, Volume 39, Number 1, March 2014, pp. 55-74
- ^ http://www.haworthia.org.uk/haworthia.htm
- ^ The Plant List (2010). Version 1. Published on the Internet; http://www.theplantlist.org/ (accessed December 2012).
- ^ "Search for Haworthia". World Checklist of Selected Plant Families. Royal Botanic Gardens, Kew. Retrieved 2018-02-21.
- ^ Manning, John; Boatwright, James S.; Daru, Barnabas H.; Maurin, Olivier & Bank, Michelle van der (2014). "A Molecular Phylogeny and Generic Classification of Asphodelaceae Subfamily Alooideae: A Final Resolution of the Prickly Issue of Polyphyly in the Alooids?". Systematic Botany. 39 (1): 55–74. doi:10.1600/036364414X678044.
- ^ „Volume 4, Chapter 11:- Haworthias - Small Relatives of Aloe - Haworthia Updates”. haworthiaupdates.org. Приступљено 2021-05-14.
- ^ https://hardiness.zone/?a=plant&sle=Haworthia&art=mucronata