Šmalkaldski rat

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Šmalkaldski rat
Vreme: 1546-1547
Mesto: Sveto rimsko carstvo
Rezultat: Pobeda Karla V
Sukobljene strane
Sveto rimsko carstvo, Španska imperija, Saksonija, Kraljevina Ugarska, Kraljevina Bohemija Šmalkaldski savez

Šmalkaldski rat vođen je od 1546. do 1547. godine između nemačkih protestantskih knezova udruženih u Šmalkaldskom savezu i nemačkog cara Karla V.

Šmalkaldski savez[uredi]

Šmalkaldski savez osnovan je 1531. godine radi odbrane protestantizma i ostvarenja samouprave. Savezu su pripadali protestantski gradovi, tako da je postao ozbiljna smetnja politici cara Karla. Angažovan u borbama protiv Francuske i Turske, car sve do 1544. godine nije mogao ništa preduzeti protiv saveza. Pošto je zaključio mir sa Francuskom (1544. godine) i pridobio protestantskog vojvodu, kasnije izbornog kneza Morica Saksonskog, kneza Hansa fon Kistrina i druge, počeo je s pripremama za likvidaciju Saveza i učvršćivanje svoje vlasti. Pošto su vođe Saveza, saksonski izborni knez Johan Fridrih i Filip I Hesenski 1546. godine odbili da učestvuju na Tridentskom koncilu, car ih je proglnao. To je bio povod za Šmalkaldski rat.

Rat[uredi]

Karlo V na portretu povodom proslave u bici kod Milberga

U jesen iste godine našle su se na Dunavu dve protivničke vojske, svaka približne jačine oko 40.000 pešaka i 2-6000 konjanika; carskom vojskom komandovao je španski vojskovođa Alba, a savezničkom Johan Fridrih i Filip. Ratna dejstva sastojala su se u posedanju logora, zauzimanju položaja, obostranom artiljerijskom dejstvu, mnogobrojnim čarkama i osvajanju nebranjenih gradova. Vremenske prilike bile su nepovoljne; oe vojske trpele su zbog nezadovoljstva u redovima najamnika koji nisu primali redovne novčane prinadležnosti. Sve to je navodilo na obostrano izbegavanje sudara. No, kad je car iz Italije i Holandije dobio potrebnu pomoć, uključujući i artiljeriju, Alba je preuzeo inicijativu. Na vest da je Moric upao u Saksoniju, vođe saveza su u novembru 1546. godine kod Donauverta raspustili svoje trupe, što je Alba iskoristio i pokorio sve protestantske gradove sem Magdeburga i Bremena.

Kraj rata[uredi]

Šmalkaldski savez raspao se 1547. godine, a posle carske pobede kod Milberga, borbe između Morica i cara (1552) i prelaska Albrehta Bradenburškog na stranu cara, zaključen je verski Augsburški mir. Najzad, Pasauskim ugovorom od 2. avgusta 1555. godine protestantima je privremeno priznata verska sloboda, zbog koje je Šmalkaldski rat i vođen.

Izvori[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]