Пређи на садржај

Jugozapadni indijski greben

Координате: 42° S 41° E / 42° Ј; 41° И / -42; 41
С Википедије, слободне енциклопедије

Odvajajući afričku (ili Nubijsko-Somalijsku ploču) i antarktičku ploču, Jugozapadni indijski greben (SWIR) prostire se na 7.700 km (4.800 mi) od Atlantskog okeana do Indijskog okeana. Sa prosečnom brzinom širenja od 14—15 mm/godišnje (0,55—0,59 in/godišnje), SVIR je jedan od najsporije širećih srednjookeanskih grebena na Zemlji. On se karakteriše se brojnim velikim transformacionim pomacima, pri čemu je većinski deo SVIR-a visoko segmentaran i kos u odnosu na smer širenja.[1]

Jugozapadni indijski greben (engl. Southwest Indian Ridge, SWIR) srednjookeanski je greben lociran duž dna u pravcu jugozapada Indijskog okeana i jugozapda Atlanskog okeana. Kao divergentna granica tektonskih ploča koja razdvaja Somalijsku ploču na severu od Antarktičke ploče na jugu, Jugozapadni indijski greben se odlikuje izuzetno sporim širenjima (samo premašujući ona na Gakelovom grebenu na Arktiku) u kombinaciji sa brzim produženjem svoje ose između dva bočne tačke trojnog pucanja, Rodrigez (20° 30′ S 70° 00′ E / 20.500° Ј; 70.000° И / -20.500; 70.000) u Indijskom okeanu i Buvet (54° 17′ S 1° 5′ W / 54.283° Ј; 1.083° З / -54.283; -1.083) u Atlantskom okeanu.[2]

Geološka postavka

[уреди | уреди извор]
Topografija SWIR-a. Bele tačke su žarišne tačke, isprekidane linije su zone preloma.

Brzina širenja duž SWIR-a varira: prelaz između sporog (30 mm/god) i ultra-sporog (15 mm/god) širenja javlja se kod magnetske anomalije C6C (oko 24 Ma). Ovo se dešava između 54°–67°I, najdubljeg, a možda i najhladnijeg i najsiromašnijeg dela Zemljinog sredokeanskog grebenskog sistema. Debljina kore se brzo smanjuje kako stope rasipanja padaju ispod c. 20 mm/god, i u SWIR-u postoji odsustvo vulkanske aktivnosti duž 100 km (62 mi) segmenata oko ose grebena.[3]

Duž velikih delova, SWIR ide koso u odnosu na pravac širenja, obično oko 60°. Pošto nagib povećava dužinu grebena dok smanjuje stope podizanja plašta, SWIR je prelazni između sporih i ultra sporih grebena. Sekcije SWIR-a koje se sporo šire imaju magmatske segmente povezane transformacionim rasedima, dok ultraspori delovi nemaju takve transformacije i imaju magmatske segmente povezane amagmatskim koritama.[4]

Difuzne granice ploča

[уреди | уреди извор]

Širenje u SWIR-u je sporo, dok je granica ploče presečena mnogo sporijom ali difuznijom nubijsko-somalijskom granicom.[5] Varijacije u stopama širenja ukazuju na to da SWIR nije centar širenja između dve krute ploče, već da je prethodno pretpostavljena pojedinačna afrička ploča severno od SWIR-a zapravo podeljena na tri ploče: Nubijsku, Lvandsku i Somalsku ploču.[6]

Lokacija na SWIR-u ovog „difuznog“ trostrukog spoja između Nubijske, Somalijske i Antarktičke ploče procenjena je na između 26°E i 32°E ili zapadno od rasedne transformacije Endru Bejna. Ovaj difuzni trostruki spoj formira južni kraj Istočnoafričkog sistema rascepa.[7]

  1. ^ Standish et al. 2008, Regional setting, p. 3:5
  2. ^ Patriat et al. 1997, Abstract
  3. ^ Sauter et al. 2011, Introduction, p. 911
  4. ^ Dick, Lin & Schouten 2003, The SWIR from 9° to 25°E, pp. 406-409
  5. ^ Chu & Gordon 1999, стр. 64–67
  6. ^ DeMets, Gordon & Argus 2010, Southwest Indian ridge plate motions, p. 38; Fig. 29, p. 37
  7. ^ Horner-Johnson et al. 2005, Abstract

Spoljašnje veze

[уреди | уреди извор]