Imenice

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije

Imenice su reči kojima je svojstvena kategorija predmetnosti, opredmećeno svojstvo i opredmećeni proces. Njima imenujemo pojave spoljašnjeg sveta i našeg unutrašnjeg doživljavanja.

Imenice se dele na:

• zajedničke - označavaju skup predmeta koji imaju neke zajedničke osobine
• vlastite - služi kao ime svakom pojedinom čoveku, životinji, geografskim pojmovima
• itd.

Imenice se još dele i na:

• konkretne (stvarne) - označavaju sve ono što je opipljivo (bića, predmete)
• apstraktne (nestvarne) - označavaju osobine, osećaje, stanja, fizičke i duhovne moći, radnje, prirodne i društvene pojave

Imenice u srpskom razlikuju rod, broj i padež.

Rod može biti muški, ženski i srednji. Rod se određuje jednostavno (u odnosu na npr. nemački jezik), imenice koje označavaju muško biće su muškog roda, a isto važi i za ženski i srednji rod, mada postoje i one koje imaju različit gramatički i prirodni rod.

Postoje i imenice koje su uvek u množini i te imenice mogu biti ženskog ili srednjeg roda (Pluralia tantum). Npr. pantalone, vrata, naočare, novine...

Osim toga, u srpskom jeziku postoje i i zbirne imenice. Npr. imenica cvet je jednina, cvetovi množina, a zbirna imenica je cveće. Takođe drvo, drveta, drveće; snop, snopovi, snoplje...

Imenice koje označavaju stvari ili bića neodređenog pola imaju rod prema završetku reči:

• Imenice muškog roda završavaju suglasnikom - (primeri: hleb, kredenac, nož). Izuzeci: tata, auto (u svakodnevnom jeziku srednji rod - inače automobil - muški rod), vođa, foto
• Imenice ženskog roda završavaju na a (olovka, trava, žena, sekretarica ...), na st (oblast, radost, kost, ličnost; izuzeci prst, most, balast, post, plast, gost), koje su iako na st, muškog roda; zatim na suglasnik, a ženskog su roda:

(krv, ljubav, narav, reč, noć, žeđ, raž, kokoš...)

• Imenice srednjeg roda završavaju se na o ili e - (veslo, pero, dete)
• Pluralia tantum se pojavljuju u obliku množine, a označavaju samo jedan predmet.

Semantički, većina takvih predmeta se sastoji od dva dela koji čine jednu celinu. Takve imenice zahtevaju glagole i prideve u množini. One pripadaju množini ženskog ili srednjeg roda.

• • Oblik množine ženskog roda - završavaju se na e (gaće, gaćice, pantalone, lestve, novine, makaze) ili ponekad na i (vesti, grudi)
  • Oblik množine srednjeg roda - završavaju se na a (leđa, pluća, usta, vrata, kola, nosila). Sve ove imenice označavaju predmete u jednini, a u deklinaciji se ponašaju kao jezero, more...
• zbirne imenice označavaju skup primeraka shvaćenih kao celina u kojoj se ne izdvaja pojedini član tog skupa pa primerke ne možemo nabrojati. Te imenice obično nemaju množinu, a deklinacija im je ista kao deklinacija imenica srednjeg roda.
  • zbirne imenice u kojima se vrši glasovna promena jotovanje (cveće, kamenje, granje, lišće, grmlje, drveće, trnje, grožđe)
  • zbirne imenice koje se završavaju na ad i koje označavaju grupu ljudi ili životinja. Ove imenice imaju deklinaciju ženskog roda na suglasnik (perad, telad, siročad)

Imenice imaju prirodni i gramatički rod. Prirodni rod imaju imenice koje označavaju bića muškog i ženskog roda kojima je priroda odredila pol (dečak, devojčica). U prirodi ne postoje bića srednjeg roda, pa te imenice imaju gramatički rod (dete, pile).

[uredi] Glasovne promene

• Promene samoglasnika
  • Nepostojano a
• Promene suglasnika
  • Jotovanje
  • Palatalizacija
  • Sibilarizacija
  • Jednačenje po mestu tvorbe
  • Jednačenje po zvučnosti
  • Prelazak l u o

Vrste reči

Imenice | Zamenice | Pridevi | Brojevi | Glagoli | Prilozi | Predlozi | Veznici | Rečce | Uzvici