Zapadni bugarski govori

Zapadni bugarski govori (bug. Западни български говори) je termin koji se koristi u bugarskoj dijalektologiji za govore koje smatraju delom bugarskog jezika i kojima se govori u zapadnom delu Bugarske (zapadno od jatove granice), severnom delu Grčke, Severnoj Makedoniji i istočnom delu Albanije.

Klasifikacija

Prema dijalektološkoj karti bugarskog jezika u izdanju Instituta za bugarski jezik, zapadni bugarski govori se dele na tri glavne grupe: severozapadne govore, jugozapadne i prelazne govore.

• severozapadni govori
  • beloslatinsko-plevenski govor
  • vidinskolomski govor
• jugozapadni govori
  • botevgradski govor
  • vračanski govor
  • ihtimanski govor
  • elinpelinski govor
  • sofijski govor
  • samokovski govor
  • dupniški govor
  • čustendilski govor
  • blagoevgradski govor
  • petrički govor
  • jugozapadni prelazni
    • pijaneški govor
    • kameniški govor
    • kraeški govor
• prelazni govori - duž bugarsko-srpske granice
  • trnski govor
  • brezniški govor
  • belogradčiški govor

Osobine

Jatova granica između Zapadnih i Istočnih bugarskih govora

Osnovna osobina zapadnih bugarskih govora jeste da su oni ekavski - umesto staroslovenskog jata (Ѣ) dosledno se izgovara e. Istočni govori pripadaju jakavici, gde se staro jat izgovara kao dva glasa "ja". Ovo je prvenstveni razlog zašto su neki dijalektolozi (poput Aleksandra Belića) ove govore smatrali delom srpskog jezika.

Ostale osobine koje ove dijalekte povezuju sa srpskim (i makedonskim) jezikom su:

• Nastavak -nje za glagolske imenice: orànje, kosènje, spanjè, mèsenje, ỳčenje (umesto bugarskog nastavka -nie i -ne)
• Množina imenica ponekad na -e umesto na bugarsko -i: prstènje
• Nastavak -me za prvo lice množine prezenta: jadème, mòlime, nòsime, svѝrime (umesto bugarskog nastavka -m)
• Prvo lice jednine ličnog glagola: ja i jas (umesto bugarskog: az)

Samo u neki dijalekti:

• Nastavak -am i -em za prvo lice množine prezenta: čitam, četem, pišam (umesto bugarskog -(j)a)
• Treće lice množine ličnog glagola: oni (umesto bugarskog: te)
• Korišćenjem srpskih i makedonskih reči kojih nema u bugarskom jeziku: noga (bug. krak), razboj (bug. stan), košulja (bug. riza), žežak/žežok (bug. goreщ=gorešt), nemoj (bug. nedeй=nedej), mačka (bug. kotka), itd.
• Treće lice jednine ličnog glagola: on, ona (umesto bugarskog: toj, tja)

Bugarske osobine ovih govora jesu:

• Zapadni bugarski govori imaju analitičku strukturu, nemaju padeže i koriste predloške konstrukcije
• Posedovanje post-pozitivnih članova
• Jednostavniji sistem akcentovanja (mada nije isti kao u bugarskom književnom jeziku)
• Sintaksa