Košćuško (planina)
Planina Košćuško | |
---|---|
Tar-gan-gil/Kunama Namadgi | |
![]() Planina Košćuško gledano sa planine Taunsend (drugi najviši vrh kontinentalne Australije), Nacionalni park Košćuško[1] | |
Geografske karakteristike | |
Ndm. visina | 2228[2][3] m |
Koordinate | 36° 27′ 21″ J; 148° 15′ 49″ I / 36.455833° J; 148.263611° I 36° 27′ 21″ J; 148° 15′ 49″ I / 36.455833° J; 148.263611° I |
Geografija | |
Oblast | Snežne planine, Novi Južni Vels, Australija |
Planina Košćuško[4] je sa vrhom od 2.228 m najviša australijska planina.[5][6] Nalazi se u sklopu Nacionalnog parka Košćuško. Planina je dobila ime po poljskom nacionalnom heroju Tadeušu Košćušku 1840. od strane istraživača, grofa Pavela Ščeletskog. Košćuško se prostire na teritoriji Novog Južnog Velsa.
Današnji naziv, Mount Kosciuszko, zvanično je u upotrebi od 1997. a ranije se koristila verzija Mount Kosciusko.
Geografija
[uredi | uredi izvor]Planina je nastala geološkim izdizanjem.[7] U njenom nastanku nedavne vulkanske aktivnosti nisu imale udela.[8] Erodirane granitne intruzije ostaju na vrhu kao velike gromade iznad jače erodiranih sedimentnih stena.[8]
Biljne vrste koje se nalaze u planini uključuju:
- Anemonski ljutić (Ranunculus anemoneus)
- Vikerijeva trava (Rytidosperma vickeryae)
- Phebalium (Nematalolepis ovatifolia)
- Bila dugmad (Craspedia spp.)
- Snežna guma (Eucalyptus pauciflora)
Uspon na vrh planine
[uredi | uredi izvor]Planina Košćuško je najviši vrh kontinentalne Australije. Do 1977. bilo je moguće voziti od prelaza Šarlot do nekoliko metara od vrha, ali je 1977. put bio zatvoren za pristup javnim motornim vozilima zbog ekoloških razloga. Put je otvoren od prolaza Šarlot za šetače i bicikliste u dužini od 7,6 km (5 mi)[9] do prolaza Roson, na nadmorskoj visini od 2.100 m (6.900 ft). Odatle 1,4 km (1 mi) duga pešačka staza vodi do vrha.
Vrhu se takođe može prići iz Tredboa, pri čemu je potrebno 3 do 3,5 sata za povratno putovanje. Ova jednostavna šetnja počinje sa vrha žičare Tredbo Košćuško Ekpres, koja radi tokom cele godine. Staza za šetnju je popularna leti i predstavlja mrežastu stazu radi zaštite autohtone vegetacije i sprečavanja erozije. Ona je udaljena 5 km (3,1 mi) od prolaza Roson, gde se susreće sa stazom od prolaza Šarlot, a odatle je udaljena još 1,4 km (0,87 mi) do vrha. Šetnja do ovog vrha je najlakša od svih sedam vrhova.[10]
Najviši javni toalet u Australiji izgrađen je na prelazu Rosan 2007. godine,[11] kako bi se omogućio adekvatan pristup lokalitetu za više od 100.000 ljudi koji posećuju planinu svakog leta.[12]
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/North_from_Mt_Kosciusko.jpg/1100px-North_from_Mt_Kosciusko.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/97/Mount_Kosciuszko_with_snow.jpg/250px-Mount_Kosciuszko_with_snow.jpg)
Rekreacija
[uredi | uredi izvor]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Mt_Kosciuszko_map_Stevage.png/250px-Mt_Kosciuszko_map_Stevage.png)
Nacionalni park Košćuško je takođe lokacija skijaških staza koje su najbliže Kanberi i Sidneju, koje sadrže skijališta Tredbo, Šarlot Pas i Perišer. Smatra se da su se na planinu Košćuško uspinjali domorodački Australijanci mnogo pre prvog zabeleženog uspona Evropljana.
Svake godine u decembru, ultramaratonska trka pod nazivom Obala do Košćuška uspinje se na vrh planine Košćuško nakon starta na obali udaljenoj 240 km (150 mi).[13]
Više australijske planine
[uredi | uredi izvor]Viši vrhovi postoje unutar teritorije kojom upravlja ili na koju polaže pravo Australija: izvan kontinenta su vrh Moson (2.745 m or 9.006 ft) na ostrvu Herd i kupola Orgus (4.030 m or 13.220 ft), planina Maklintok (3.490 m or 11.450 ft) i planina Menzis (3.355 m or 11.007 ft) na Australijskoj antarktičkoj teritoriji.
Iako nije u Australiji, Pankak Jaja u Novoj Gvineji, Indonezija, koja se nalazi na 4.884 m or 16.024 ft, najviša je planina na Australijskom kontinentu, kao i u Okeaniji.
U popularnoj kulturi
[uredi | uredi izvor]Slika Judžina fon Gerarda iz 1863. koja se nalazi u Nacionalnoj galeriji Australije pod nazivom Pogled na severoistok sa severnog vrha planine Košćuško zapravo je sa planine Taunsend.[14][15][16]
Australijski rok bend Midnajt ojl snimio je pesmu pod nazivom „Košćuško” na svom albumu Red Sails in the Sunset iz 1984. godine, koja se odnosi na planinu. Pravopis je promenjen na „Kosciuszko” za kompilacijski album grupe iz 1997. godine, 20,000 Watt R.S.L.
Vrsta guštera, Eulamprus kosciuskoi, dobila je ime po planini Košćuško.[17]
Ovaj planinski vrh je bio finiš linija pete sezone Neverovatne trke Australije.[18]
Galerija
[uredi | uredi izvor]-
Nacionalni park Košćuško gledano sa vrha
-
Stub geodetskog markera na vrhu
-
Istočna strana planine
-
Šetalište pri vrhu planine Košćuško
-
Vrh gledano sa Šarlot Pasa, Novi Južni Vels
-
Planina Eteridž sa južne strane prikazuje toalet na visokoj nadmorskoj visini na prolazu Roson
-
Pogled na planinu Košćuško i lanac Eteridž sa vrha Snežne reke
-
Plaketa na vrhu
-
Reka koja teče sa vrha
-
Jezero Kutapatamba, jezero na najvišem mestu australijskog kopna
-
Susedni planinski lanci
Vidi još
[uredi | uredi izvor]Reference
[uredi | uredi izvor]- ^ „Mount Kosciuszko”. Geographical Names Register (GNR) of NSW. Geographical Names Board of New South Wales. Pristupljeno 27. 5. 2015.
- ^ „Mountain Kosciuszko, Australia”. Peakbagger.com. Pristupljeno 28. 5. 2015.
- ^ „Kosciuszko National Park”. Australian Alps National Parks. Australian Government. Pristupljeno 13. 6. 2009.
- ^ Wells, John C. (2008). Longman Pronunciation Dictionary (3 izd.). Harlow: Pearson. str. 446. ISBN 978-1-4058-8118-0. "Kosciusko [sic]".
- ^ Andrews, Alan E. J. „Mount Kosciuszko - Our Highest Mountain”. mtkosciuszko.org.au. Tabletop Press - ACT. Pristupljeno 6. 9. 2020.
- ^ Wheaton, Claire; Lauder, Simon (14. 6. 2019). „Is it time to give Mount Kosciuszko a dual name?”. www.abc.net.au. ABC. Pristupljeno 6. 9. 2020.
- ^ Geology Page: Geologists discover how Australia's highest mountain was created | Geology Page, access-date: 17 February 2017
- ^ a b Erfurt-Cooper, Patricia (2014). Volcanic Tourist Destinations. Springer Science & Business Media. str. 273. ISBN 978-3-642-16191-9. Pristupljeno 24. 4. 2017.
- ^ National Parks' 'Southern Kosciuszko walking tracks factsheet'
- ^ Hamill, Mike (2014). Climbing the Seven Summits: A Comprehensive Guide to the Continents' Highest Peaks. The Mountaineers Books. str. 275. ISBN 978-1-59485-649-5. Pristupljeno 24. 4. 2017.
- ^ Lewis, Daniel (6. 12. 2006). „Celebrating the centenary of Australia's rooftop playground”. The Sydney Morning Herald. Pristupljeno 10. 11. 2018.
- ^ „The rush to complete Australia's highest dunny” (PDF). Department of Environment and Climate Change, NSW. 3. 5. 2007. str. 6—7. Arhivirano iz originala (PDF) 9. 11. 2014. g.
- ^ „Coast to Kosciuszko”. Coast2kosci.com. Pristupljeno 18. 6. 2012.
- ^ „Eugene von Guérard: North-east view from the northern top of Mount Kosciusko 1863”. National Gallery of Australia. Arhivirano iz originala 4. 11. 2008. g.
- ^ Macdonald, John Boyd. „Home » Jokar projects » Ten-Mile Stare”. Jokar Photography. Pristupljeno 8. 7. 2019. „Mt. Townsend, 19 November 1862. Eugene Von Guérard's painting”
- ^ „Strzelecki's Kosciusko by E. Axford”. mtkosciuszko.org.au. Pristupljeno 23. 10. 2017.
- ^ Beolens, Bo; Watkins, Michael; Grayson, Michael (2011). The Eponym Dictionary of Reptiles. Baltimore: Johns Hopkins University Press. xiii + 296 pp. ISBN 978-1-4214-0135-5. ("Kosciusko [sic]", p. 145).
- ^ „Amazing Race finale to feature Canberra - and Mount Kosciuszko”. The Canberra Times. 20. 3. 2021. Pristupljeno 27. 3. 2021.
Literatura
[uredi | uredi izvor]- Wells, John C. (2008). Longman Pronunciation Dictionary (3 izd.). Harlow: Pearson. str. 446. ISBN 978-1-4058-8118-0.
- Mt. Kosciuszko Inc. - informativni i zanimljiv sajt o istraživača
- Australia, Environment. Revision of the Interim Biogeographic Regionalisation for Australia (IBRA) and Development of Version 5.1 - Summary Report (Izveštaj). Department of the Environment and Water Resources, Australian Government. Arhivirano iz originala 2006-09-05. g. Pristupljeno 2007-01-31.
- „Interim Biogeographic Regionalisation for Australia (IBRA7) regions and codes”. Department of Sustainability, Environment, Water, Population and Communities. Commonwealth of Australia. 2012. Pristupljeno 13. 1. 2013.
- „Geology of the Australian alps” (PDF). str. 1. Pristupljeno 30. 11. 2013. „The Australian Alps are the highest part of a larger entity, the Eastern Highlands of Australia...”
- „Highest Mountains”. Geoscience Australia (na jeziku: engleski). 2014-05-15. Pristupljeno 2022-05-17.
- „IBA: Australian Alps”. Birdata. Birds Australia. Pristupljeno 2011-05-19.
- 2009 Victorian Bushfires Royal Commission - Final Report (PDF) (Izveštaj). Government Printer for the State of Victoria. jul 2010. Pristupljeno 16. 7. 2020.
- Huxley, John (11. 2. 2009). „Horrific, but not the worst we've suffered”. The Sydney Morning Herald. Fairfax Media. Arhivirano iz originala 13. 2. 2009. g. Pristupljeno 16. 7. 2020.
- Andrews, Marie (13. 3. 2009). „Victorian Bushfires”. Parliamentary Debates (Hansard). Parliament of New South Wales: Legislative Assembly.[mrtva veza]
- „Australia at the Winter Olympics”. Arhivirano iz originala 12. 2. 2010. g. Pristupljeno 22. 2. 2010.
- „Snowboard Beijing 2022”.
- Oakes-Ash, Rachael (30. 7. 2007), „Snow Divide - Australia vs New Zealand”, The Age Newspaper Travel Blog, Melbourne, Arhivirano iz originala 16. 05. 2013. g., Pristupljeno 4. 5. 2010
- Australian Olympic Committee, „Winter Olympic Games”, Official Website of the AOC, Pristupljeno 4. 5. 2010
Spoljašnje veze
[uredi | uredi izvor]- Peakware- World Mountain Encyclopaedia - Fotografije
- Mt. Kosciuszko Inc. - informativni i zanimljiv sajt o istraživača
- Australian Alps National Parks official website (archived 18 July 2008)
- „Fauna of the Australian alps” (PDF). Australian Alps National Parks. 28. 8. 2022. Pristupljeno 28. 8. 2022.