Muhamed-Taki Bahar

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Muhamed-Taki Bahar
(محمدتقی بهار)
Mohammad-Taqi Bahar-Original.jpg
Puno ime Muhamed-Taki Bahar
Datum rođenja (1884-11-06)6. novembar 1884.
Mesto rođenja Mašhad
Iran
Datum smrti 22. januar 1951.(1951-01-22) (66 god.)
Mesto smrti Teheran
Iran
Religija islam
Zanimanje pesnik, političar i novinar
Jezik stvaranja Persijski
Najvažnija dela
* Istorija Sistana (Tarih-e Sistan)

* Kratka istorija političkih partija (Tarik-e Mohtasar-e Ahzab-e sijasi)
* Metodologija (Sabk Šemasi)
* Sažetak istorije i priče (Mođmalal-ol-tavarih o val Kesas)
* Antologija priča (Đavame-ol-hekajat)

* Dva toma stihova sopstvenih pesama

Muhamed-Taki Bahar (Persijski: محمدتقی بهار; Mašhad, novembar 1884 – Teheran, 22. april 1951), naširoko poznat kao Malek o-šoara (pers.: ملک‌الشعراء‎‎) ili Malek o-šoara Bahar (u bukvalnom prevodu kralj pesnika), bio je istaknuti iranski pesnik i naučni radnik, a takođe bio političar, novinar, istoričar i profesor književnosti. Iako je Bahar pesnik dvadesetog veka, njegove pesme su poprilično tradicionalne i veoma nacionalističkog karaktera.

Biografija[uredi]

Muhamed-Taki Bahar rođen je 6. novembra 1884. godine u Mašhadu, glavnom gradu provincije Horasan, na severoistoku Irana. Bahar je svoje osnovno obrazovanje započeo kada mu je bilo svega tri godine, a tutor mu je bio njegov otac Muhamed Kazem Saburi, inače pesnik laureat hrama u Mašhadu koji je nosio počasnu titulu malek o-šoara, "kralj pesnika".[1][2] Pored privatnog školovanja, Bahar je pohađao i tradicionalnu školu, mekteb, u Mašhadu. Kako bi usavršio znanje persijskog i arapskog jezika, pohađao je i časove kod Adiba Nišaburija, tradicionalnog pesnika i poznavaoca književnosti koji je promovisao stil horasanskih pesnika iz ranog islamskog perioda, tradiciju takozvanog "književnog povratka".[3] Priča se da je Bahar još u veoma ranom životnom dobu znao napamet veliki deo Kurana. Prema sopstvenim tvrdnjama, Bahar je pročitao Šahnamu kada mu je bilo sedam godina i u potpunosti razumeo značenje ovog Firdusijevog epa.

Bahar je svoju prvu pesmu ispevao kada mu je bilo osam godina, a tada je i izabrao ime Bahar, što znači proleće, za svoj književni pseudonim. Mada je poznato da je Bahar izabrao ovo ime po Baharu Širvaniju, pesniku koji je bio blizak prijatelj njegovog oca, a nakon njegove smrti. Širvani je bio istaknuti pesnik za vreme kadžarskog vladara Nasir el Din Šaha.

Kada mu je bilo četranaest godina, Bahar je tečno govorio arapski, a kasnije je stekao dobro znanje pisanog i govornog francuskog jezika. Sa osamnaest godina ostao je bez oca i tada je počeo da radi kao muslimanski propovednik i klerik. U to vreme je ispevao dugačku odu (na persijskom – kasidu) i poslao je Mozaferudin-šahu koji je bio toliko imresioniran kasidom da je odmah postavio Bahara za pesnika laureata i kraljevskim dekretom mu, kada mu je bilo samo 19 godina (1903. godine), dodelio titulu malek o-šoara u hrama Imama Reze u Mašhadu. Na početku Ustavne revolucije u Iranu (1906-1911), Bahar se odrekao svoje pozicije pesnika laureata i priključio se revolucionarnom pokretu za uspostavljanje parlamentarnog sistema i demokratije u Iranu. Bahar je postao aktivni član mašhadskog ogranka "Društva za prosperitet" koje se zalagalo za uspostavljanje iranskog parlamenta (Madžles).[4] Bahar je objavljivao polu tajne novine "Horasan", kao i "Novo proleće" (No bahar) i "Sveže proleće" (Taze Bahar), prvo u Mašhadu a kasnije u Teheranu.

Bahar je objavio brojne članke u svojim novinama u kojima je strasno podsticao čitaoce da ustanu i pomognu uspostavljanje funkcionalnog parlamenta.[5] Podjednako žestoko je zagovarao i uspostavljanje novih i reformisanih javnih institucija, novog društvenog i političkog poretka, kao i novih formi izražavanja. Posle pobede Ustavne revolucije, Bahar je u više navrata biran za poslanika u Parlamentu.

Godine 1918, kada je na vlasti bio Ahmad-šah Kadžar, sedmi i poslednji vladar iz kadžarske dinastije, Bahar se potpuno promenio: prekinuo je sve svoje svešteničke dužnosti i postao potpuno novi čovek. U isto vreme, zajedno sa piscem i pesnikom Saidom Nafisijem, pesnikom i istoričarem Golam-Rezom Rašidom Jasemijem, istoričarem Abasom Ekbalom Aštijanijem i svojim talentovanim prijateljem Abdulhoseinom Tejmurtašom, osnovao je Književno udruženje "Anđoman Adabi Daneškade". Magazin "Daneškade" bio je mesečnik Udruženja u kome su pored proznih i poetskih dela objavljivani i drugi, veoma informativni i korisni članci pod raznim nazivima, kao što su "Književna revolucija", "Kako nas vide druge nacije" i "Književna istorija Irana". U stvari, ovaj magazin je Baharu postao sredstvo za objavljivanje rezultata svojih književnih istraživanja i predstavljanje zapadne književnosti Irancima. Magazin je takođe odigrao ključnu ulogu u razvoju i jačanju savremenih formi persijske književnosti.

Baharova grobnica na groblju Zahir od-daole, Teheran

Po osnivanju Univerziteta u Teheranu 1934. godine (za vreme vladavine Reze-šaha Pahlavija), Bahar je postao profesor persijske književnosti na Fakultetu za književnost ovog univerziteta. Tokom svoje profesorske karijere, najveći deo svog vremena je posvetio pisanju i uređivanju knjiga o persijskoj književnosti i istoriji. Značajna među brojnim delima koje je Bahar napisao i uredio su:[6]

  • "Istorija Sistana" (Tarih-e Sistan),
  • "Kratka istorija političkih partija" (Tarik-e Mohtasar-e Ahzab-e sijasi),
  • "Metodologija" (Sabk Šemasi), koja se bavi varijetetom stilova i tradicija persijske proze,
  • "Sažetak istorije i priče" (Mođmalal-ol-tavarih o val Kesas),
  • "Antologija priča" (Đavame-ol-hekajat),
  • Dva toma stihova sopstvenih pesama.

Godine 1945, tokom vladavine šaha Muhamed-Reze Pahlavija, Bahar je kratko vreme obavljao funkciju ministra kulture i obrazovanja u kabinetu premijera Ahmada Gavama (poznatog kao Gavam o-Saltane). Ranije, iste godine su Bahar i Ahmad Gavam osnovali "Demokratsku partiju Tiran" (Hezb-e Demokrat-e Tiran).

Poslednjih godina života, Bahar je patio od tuberkuloze. Potražio je medicinsku pomoć u Lejsinu u Švajcarskoj, gde je boravio u sanatorijumu između 1947. i 1949. godine. Nedugo po povratku u Iran, zdravstveno stanje mu se brzo pogoršalo. Preminuo je 21. aprila 1951. godine u svom domu u Teheranu. Sahranjen je na groblju Zahir ad-daole u Darbandu, na severu Teherana.

Njegove pesme[uredi]

Iako je Bahar pesnik dvadesetog veka, njegove pesme su poprilično tradicionalne i izrazito rodoljubive. Mnogi stručnjaci su izuzetno naglašavali i dokumentovali Baharov stil pisanja i lepotu njegove poezije, koji su ga, uz njegovu duboku strast za Iranom i uporno suprostavljanje fanatizmu, zaista učinili jednom od najvećih kulturnih ikona modernog Irana. Iako je izvesno vreme radio kao klerik i propovednik, njegova prva i najveća strast je uvek bilo pisanje, naročito poezije, kao i istorisjka istraživanja i predavanje.

Preko svog književnog časopisa, Magazina "Daneškade-a", Bahar je značajno uticao na razvoj moderne persijske poezije i književnosti. Moglo bi se reći da su, u različitoj meri, gotovo svi rani zagovornici modernizma u persijskoj poeziji i književnosti, pronalazili svoju inspiraciju u novim kretanjima i promenama koje su se desile u zapadnoj književnosti. Bilo kako bilo, takva inspiracija ne bi lako rezultirala promenama da nije bilo zalaganja i podrške istaknutih figura kao što je Bahar čiji su književni doprinosi bili, i ostaju, konstanta persijske kulture. U Baharovoj zbirci pesama mogu se naći pesme ispevane u skladu sa skoro svakom tradicijom persijske poezije. Navešćemo samo neke: pisao je panegirike (setaješ ili madihe), epiku (hemasi), patriotske pesme (mihani), simboličke i mističke (ramzi ili sufijane), romantične (ašikane), etičke (Ahlaki), didaktičke (Amuzeši ili pandi), kolokvijalne (goft-ogui), i satirične pesme (tanzi ili hadžvi).

Reference[uredi]

  1. A relatively detailed biography of Mohammad-Taqí Bahār, by his youngest son, Mehrdad Bahar, is available on the Official Website of Bahār: [1] (in Persian). Bahār's first autobiography is also made available by this Website: [2] (in Persian, 12 pages).
  2. A detailed chronology of the life of Mohammad-Taqí Bahār has been prepared by Mohammad Golbon and is made available on the Official Website of Bahār: [3].
  3. M.B. Loraine and J. Matíní, Bahār, Mohammad-Taqī Malek Al-Šoʿarāʾ, Encyclopaedia Iranica: [4].
  4. Majles is more completely referred to as Majles-e Shorā-ye Melli-e Iran, that is, National Consultative Assembly of Iran.
  5. Mohammad Ali Shah Qajar aborted democracy in Iran through his coup d'état in June 1908. For some relevant details, see the biographies of Mirza Jahangir Khan and Mohammad-Ali Jamalzadeh.
  6. For a comprehensive bibliography consult: Works of Bahār (Āsār-e Bahār) in Bahār's Official Website.