Stari grad (Jerusalim)

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Pogled na Stari grad u Jerusalimu
Pogled Maslinove gore na Stari grad
Ulaz u grčku Pravoslavnu Patrijaršiju(kompleks Hrama Vaskrsenja Hristovog)

Stari grad u Jerusalimu (hebrejski: העיר העתיקה‎‎ [Ha'Ir Ha'Atiqah], arap. البلدة القديمة‎ [al-Balda al-Qadimah], jerm. Հին Քաղաք [Hin K'aghak']) predstavlja stari deo grada Jerusalima, koji je utvrđen zidinama. Prostire se na površini od 0.9 km² modernog grada Jerusalima. Unutar Starog grada se nalaze neke od najvažnijih verskih obeležja: Hramovna gora i Zid plača (za jevreje), Hram Vaskrsenja Hristovog (za hrišćane), i Kupola na steni (Omarova džamija) i Džamija Al-Aksa (za muslimane).

Jordan je 1980. godine predložio, a 1981. godine je uvršten Stari grad u Jerusalimu na Uneskovoj listi Svetske baštine. 1982. godine Jordan je tražio, i Stari grad je uvršten na Unesko listu Svetske baštine u Opasnosti. 2011. godine Unesko organizacija je izdala saopštenje i viđenje Istočnog Jerusalima kao "delu okupirane Palestinske teritorije, i da se status Jerusalima mora da bude rešen u stalnim pregovorima o statusu."

U 2010. godini su nađeni najstariji fragmenti natpisa na spoljašnjoj strani zidina Starog grada.

Podela Starog grada[uredi]

Četvrti Starog grada i Kapije

Stari grad je tradicionalno podeljen u četiri nejednaka dela, a današnji nazivi su uvedeni tek u 19. veku.

Danas je Stari grad u Jerusalimu, podeljen na:

Muslimanska četvrt[uredi]

Muslimanska četvrt(arapski: حارة المسلمين‎‎, Ḩārat al-Muslimeen) je najveća i najnaseljenija od četiri kvarta, i nalazi se na severoistočnom delu Starog grada. U ovoj četvrti živi 22000 stanovnika(2005.), ali ima i mešovitog stanovništva.

Hrišćanska četvrt[uredi]

Hrišćanska četvrt(arapski: حارة النصارى‎‎, Ḩārat an-Naşāra)se nalazi u severozapadnom delu Starog grada. Unutar hrišćanske četvrti je i jedno od najsvetijih hrišćanskih mesta, a to je Hram Vaskrsenja Hristovog, tu je i sedište grčkog Pravoslavnog Patrijarha Jerusalimskog u okviru kompleksa Hrama. U neposrednoj blizini je i manastir Svetih arhangela Mihaila i Gavrila, koji je 1312/13. godine osnovao i podigao kralj Milutin.

Jevrejska četvrt[uredi]

Jevrejska četvrt (hebrejski: הרובע היהודי‎, HaRova HaYehudi, takođe poznata i kao HaRova, arapski: حارة اليهود‎, Ḩārat al-Yahūd) se nalazi u jugoistočnom delu Starog grada, opasana zidinama, a na zapadu se prostire do Zida plača(Zapadni zid)/ Jerusalimski Hram. Godine 1967. u tzv. Šestodnevnom ratu, izraelske snage su osvojile jedan deo te četvrti(uništile i raselile stanovnike susedne "Marokanske četvrti", radi prilaza Zidu plača) koji je bio uništeni i odakle su iseljeni jevreji 1947. godine. Tada su i obnovili taj deo četvrti i ponoovo naselili sa svojim sunarodnicima, tako da je po popisu 2003. godine tu živelo 2348 stanovnika.

Jermenska četvrt[uredi]

Jermenska četvrt(jermenski: Հայկական Թաղամաս, Haykakan T'aġamas, Aarapski: حارة الأرمن‎, Ḩārat al-Arman)je najmanji od o četiri dela Starog grada. Iako su Jermeni hrišćani taj kvart se razlikuje od Hrišćanske četvrti. Od oko 5000 Jermena koji žive u Jerusalimu, njih oko 500 su stanovnici Starog grada. Vlasnik zemljišta je Jermenska apostolska crkva koja poseduje još vredne imovine po Jerusalimu. 1975. godine je osnovana i Bogoslovija u jermenskoj četvrti.

  • Marokanska četvrt
Do 1967. godina postojala je mala Marokanski četvrt u Starom gradu. Posle Šestodnevnog rata (1967.), Marokanski četvrt je već u prvoj nedelji posle osvajanja bila u velikoj meri razorena, a stanovnici kasnije premešteni. Izraelske vlasti su to učinile radi lakšem pristupu Zapadnom zidu (Zid plača). Delovi Marokanskoe četvrti koji nisu bili uništeni su sada deo Jevrejske četvrti. Na marokansku četvrt podseća još samo "Marokanska vrata"((arapski: Bab al-Magharbeh‎; hebrejski: Shaar HaMughrabim‎)Pristup je eventualno moguć preko Mughrabi mosta(drvenog).

Porta (vrata)[uredi]

Na zidinama Starog grada su u početku za vreme krstaških vremena postojale četiri porte(vrata), na svakoj strani zidina Starog grada. Da bi za vreme Sulejmana Veličanstvenog bile podignute zidine i jedanaest porti koje su imale značajna razna imena i imena gradova, kojima su vodili putevi iz Jerusalima.

Od tih jedanaest porti (vrata, kapija) na Starom gradu, sedam je otvoreno, dok su četiri porte zatvorene.

Otvorene porte[uredi]

  • Nova porta - (izgrađena 1887.)
  • Porta Damask - (izgrađena 1537.)
  • Irodova porta - (izgrađena: nepoznato)
  • Lavlja porta - (izgrađena 1538-1539.)
  • Porta Dunga(Mala) - (izgrađena 1538-1540.)
  • Sionska porta - (izgrađena 1540.)
  • Porta Jafa - (izgrađena 1530.-1540.)

Zatvorene porte[uredi]

  • Zlatna porta - (izgrađena u 6. veku)
  • Jednostruka porta - (izgrađena u Irodovo vreme)
  • Dvostruka porta - (izgrađena u Irodovo vreme)
  • Trojna porta - (izgrađena u Irodovo vreme)

Galerija[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]