Hidroenergetski sistem Vlasina

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu

Hidroenergetski sistem „Vlasina“ čine akumulacije Vlasinsko jezero i Lisina, sa sistemom kanala i tunela, kojima se dovodi voda u Vlasinsko jezero, i četiri hidrocentrale "Vrla (I - IV)“. Vlasinska brana je podignuta u tesnacu na izlazu reke Vlasine iz Vlasinskog blata, tri kilometra od njenog izvora. Građena je od 1946, a završena 1949. godine, jezero se punilo od 9. aprila 1949. godine do 1954. Visina brane je 34,43 m (od toga iznad terena 25,7 m), dužina u temelju 239 m, a u kruni 139,28 m, dok je širina 5,5 m u kruni.

Vlasinsko jezero: vodozahvat sistema „Vrla“

Kanali kojima pritiče voda sa okolnih reka i potoka, slivova Vlasine i Lisine, dugački su ukupno 60,3 km. Kanal "Čemernik", koji zahvata vodu sa Čemerčice i kroz tunel je dovodi do brane, dug je 14,8 km, kanal koji dovodi vodu reke Strvne, ispod Plane, 16 km, onaj sa Jerme 7,5 km i sa Božice 22 km. Kanalom „Strvna“ godišnje dotiče oko 10 miliona kubnih metara vode, Kanalom „Čemernik“ oko osam milona kubika vode, kanalom „Jerma“ tri miliona kubika i kanalom „Božica“ oko 15 miliona kubika vode. Pored tunela „Čemernik“ (1 km), tu su i tri tunela kojima pritiče voda sa Božice, odnosno Lisine (ukupno 3,5 km).

Sa izgradnje postrojenja Hidocentrale Vrla I, 1952. godine

Akumulacija "Lisina" izgrađena je u okolini Božice, iz nje se pomoću dve pumpe, kapaciteta 15 kubika vode u sekundi, izbacuje voda na visinu od 340 m iznad Vlasinskog jezera, odakle se sistemom odvodnih kanala dovodi u kanal „Božica“, a odatle u jezero. Iz „Lisine“ se godišnje u Vlasinsko jezero prebaci 74,7 miliona kubika vode.

Jezero je na nadmorskoj visini 1.210 m, dužine je devet km, maksimalne širine 3,5 km, najveće dubine 30 m, površina mu je 16,5 m², a zapremina vode 165.000.000 m³. Prema nadmorskoj visini, jezero se ubraja u najviše akumulacije na Balkanu. Pri najvišem vodostaju, nivo jezera dostiže kotu 1213,8 m nadmorske visine. Inače, srednji godišnji vodostaj nivoa jezera je 1204 m nadmorske visine.

Voda iz Vlasinskog jezera sa vodostana, sa zahvata HE „Vrla I", ide tunelom dugim 2.144 m pod pritiskom i pokreće turbine. Pritisak se regulše zatvaračima. „Vrla I" je građena u vreme Informbiroa i zato je smeštena u nutrini Čemernika, njene turbine je proizveo „Rade Končar“ u Zagrebu.

Hidroelektrane „Vrla (I - IV)" su maksimalne instalisane snage 127 MW. Raspoređene su u nizu, tako da voda iz jedne produžava za pokretanje turbina druge. „Vrla I" je ispod zemlje, dok su „Vrla II" i „Vrla III" u dolini Vrle reke, a „Vrla IV" je na Suvoj Moravi, kod Vladičinog Hana.

Vidi još[uredi]