Kartagina

S Vikipedije, slobodne enciklopedije
Kartagina
Tunisie Carthage Ruines 08.JPG
Ostaci Kartagine
Kartagina na mapi Tunisa
Kartagina
Prikaz na mapi Tunisa
Mesto Tunis
Koordinate36° 53′ 12″ SGŠ; 10° 18′ 53″ IGD / 36.886667° SGŠ; 10.314722° IGD / 36.886667; 10.314722
Istorija
GraditeljFeničani
Osnovan814 g.p. n. e.
Kartagina
𐤒𐤓𐤕𐤇𐤃𐤔𐤕
Dame Carthage(MNC).jpg
Svetska baština Uneska
Zvanično imeArheološki lokalitet Kartagina
MestoTunis Uredi na Vikipodacima
Koordinate36° 51′ 09″ SGŠ; 10° 19′ 24″ IGD / 36.852558° SGŠ; 10.323461° IGD / 36.852558; 10.323461
Kriterijumkulturna: i, iii, vi
Referenca37
Upis1979. (3. sednica)
Veb-sajthttp://whc.unesco.org/en/list/37

Kartagina (grčki: Καρχηδών [Karkhēdōn], latinski: Carthago, od feničanskog קרת חדשת [Qart-ḥadašt] — "Novi grad" (Qart — "grad", ḥadašt — "novi"), arapski: قرطاج takođe قرطاجة‎ [Qarṭāǧ(a)]) je antički grad koji se nalazio na severu Afrike, na teritoriji današnjeg Tunisa. Osnovali su je feničanski trgovci iz Tira. Prema predanju nakon smrti kralja Tira Matana I krajem 9. veka p. n. e. nasledio ga je njegov sin Pigmalion. Pigmalion je bio u sukobu sa svojom sestrom Elisom (Dido) te je naredio da se ubije njen muž Aserba, vrhovni Melkartov sveštenik. Elisa je pobegla sa svojim pristalicama na Kipar i odatle na sever Afrike, današnji Tunis, gde joj je kralj Jarba dozvolio da podigne grad na površini koliko se prostire koža bika. Domišljata princeza Elisa naredi da se kože bika iseče na tanke trake sa kojima je uspela da okruži jedno brdo i okolne zemlje. Tamo je osnovala Kvart Hadašt (feničanski: Quart Hadasht), što znači „Novi grad“, to jest Kartaginu, 814. p. n. e.[1]

Kolonija je postala veoma važna trgovačka sila i rival samim feničanskim metropolama. Oko ovog grada nastalo je Kartaginjansko carstvo, najvažnija pomorska sila na Mediteranu do Punskih ratova.

Pad Kartagine[uredi | uredi izvor]

Detaljnije: Opsada Kartagine

Tokom stalnih sukoba sa Rimskim carstvom i tri Punska rata, Kartagina je poslednji put napadnuta 149. p. n. e. Povod za treći Punski rat je bila odluka Rimskog senata za napad, isprovocirana napadom Kartagine na Numidiju, čiji je kralj bio rimski saveznik. Rimski senator Marko Porcije Katon Stariji je pre toga niz svojih govora pred Rimskim senatom završavao čuvenom rečenicom lat. Ceterum censeo Carthaginam delendam esse, „Uostalom smatram da Kartagina treba da bude razorena“. Pune tri godine Kartagina je odolevala napadima, da bi na kraju bila pobeđena i porobljena 146. p. n. e. Odlukom Rimskog senata svi preživeli Kartaginjani su prodati kao robovi i Kartagina je razrušena a zemlja oko grada preorana i posuta morskom soli, da ne bi uspevala vegetacija. Postojala je i zabrana naseljavanja oblasti Kartagine, koja se primenjivala oko dvesta godina posle kraja rata.

Period pod Vandalima[uredi | uredi izvor]

Vandali osvajaju Kartaginu 439. godine zauzimajući teritorije pod rimskom vlašću. Oni koriste vrlo povoljnu stratešku poziciju i vrše piratske napade po celom Sredozemlju. Najčuveniji napad na Rim su izveli 2. juna 455. godine po čemu je u doba Francuske revolucije usvojen izraz vandalizam. Konsolidovanjem Istočnog rimskog carstva pod Justinijanom I 15. septembra 533. godine, Rimljani pod vođstvom Velizara ponovo zauzimaju Kartaginu.

Savremeno doba[uredi | uredi izvor]

Ruševine Kartagine su otkrivene prilikom građevinskih radova na palati Predsednika Habiba Burgibe, u drugoj polovini 20. veka. Danas se koriste kao turistička atrakcija. Arheološki lokalitet drevne Kartagine je 1979. godine upisan na spisak mesta Svetske baštine u Africi.

Izgled grada[uredi | uredi izvor]

Skica izgleda Kartagine

Dve velike, veštačke luke izgrađene su u gradu - jedna za čuvanje velike mornarice od 220 ratnih brodova poznata i kao Koton i druga za trgovačke brodove. Unutar vojne luke, koja je ujedno bila i središte grada, nalazio se veštačko ostrvo sa ovalnom zgradom sa kojeg je bilo moguće nadgledati pristanište i brodove koji prilaze gradu.

Koton[uredi | uredi izvor]

Današnji izgled Kotona, vojne luke

Vojna luka nazivala se još i Koton Kartage, bila je kružnog oblika, a njene se konture mogu razaznati još i danas. Iskopavanja su pokazala da su Kartaginjani sagradili stotine dokova od opeke na veštačkom ostrvu kružnog oblika, usred zdanja. Brodovi su se mogli dovući na kopno za popravak. Arheolozi su izračunali da su u izgradnji ovog mamutskog projekta, Kartaginjani uklonili četvrtinu miliona kubnih metara zemlje. Od trgovačke luke je bila zaštićena ovalnim i masivnim zidom te u nju nije smeo kročiti niti jedan stranac. Smatrano je svetskim čudom u doba antike, ovo sofisticirano zdanje je moglo primiti veliki broj ratnih brodova u nadsvođene odeljke, poput hangara kojih je moglo biti 180. Bila je to najnaprednija luka svojeg doba. Sve je nadgledavala kapetanija koja je bila locirana u središtu, na veštačkom ostrvu. Od tamo su mogli nadgledati celu luku i obalu.[2]

Zidine[uredi | uredi izvor]

Grad je imao masivne zidove, 37 km duge, duže od drugih gradova toga vremena. Veći deo zidina je bio smešten na samoj obali. Bio je to odbrambeni sistem od tri dela; jarka sa nasipom, manjeg zida i glavnog zida u kojem je živeo i deo Kartaške vojske te konji i slonovi. I zidine Kartage su bile smatrane svetskim čudom, te su i one bile najsofisticiraniji odbrambeni sistem svojeg vremena u koje su stanovnici imali veliko poverenje. U pravilu, veći deo zida nikada nije bio probijen. Grad je takođe imao velike nekropole i podzemna groblja, sakralna područja, pijace, Veće starešina, tornjeve, veliku biblioteku i pozorište i bio je podeljen u četiri stambene površine jednake veličine sa istim rasporedom.

Citadela i ostatak grada[uredi | uredi izvor]

Pogled na ostatke punskih građevina na citadeli Birsa

Otprilike u središtu grada nalazila se visoka citadela zvana Birsa, a njeni se ostaci mogu videti i danas. Sa svojim velikim brojem stanovnika (500.000), Kartagina je bila jedan od najvećih gradova helenističkog doba i ujedno spada među najveće gradove pred-industrijske istorije. Kartagina se može uporediti sa Menhetnom u Njujorku, jer je velika populacija živela na relativno malom području. Budući da su svi želeli stanovati unutar gradskih zidina, uprkos rastućoj populaciji, gradske arhitekte su počele da podižu apartmane i višespratnice. Zanimljivo je da su stanovnici Kartagine, kako bi uštedeli novac, svoje kuće oblagali nekom vrstom maltera, tako da su izgledale kao da su izgrađene od skupocenog mermera.

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Vich Sáez S. La expansión fenicia. Colonización del Mediterráneo. Historia y Vida;N.444:42-9
  2. ^ Carayon Nicolas, Le cothon ou port artificiel creusé. Essai de définition, Méditerranée N° 1.2 - 2005 [1], Pristupljeno 8. 4. 2013.

Literatura[uredi | uredi izvor]

Spoljašnje veze[uredi | uredi izvor]