Mono (narod)
![]() Mono i Monkinja stoje pored skladišta žira u okrugu Fresno u Kaliforniji 1920. Monoi su koristili brašno od žira za pravljenje hleba. Porodice su obično imale 8 ili 9 košara sa žirovima (košare su bile veličine košare na slici) | |
Ukupna populacija | |
---|---|
oko 2.300 | |
Regioni sa značajnom populacijom | |
SAD (Kalifornija, Nevada) | |
Jezici | |
monski, engleski | |
Religija | |
Tradicionalna plemenska religija, hrišćanstvo | |
Srodne etničke grupe | |
Severni Pajuti, Šošoni |
Monoi su jutoastečki narod, starosedeoci su Severne Amerike, a njihova tradicionalna teritorija se nalazi u američkoj državi Kaliforniji. U centralnoj Sijera Nevadi, istočnoj Sijeri (većim delom južno od Bridžporta) i susednim delovima Velikog basena.
Prema rezultatima popisa stanovništva u SAD Zapadnih Monoa je 2010. bilo 2.250 (kada se uključe ljudi mešanog porekla 3.564).[1] Registrovanih pripadnika tri plemena Istočnih Monoa (sve tri grupe uključuju pored Istočnih Monoa i Timbiše) bilo je: Big Pajn 462,[2] Bišop 1.441[3] i Loun Pajn 296,[4] ukupno 2.199.
Ime i geografska rasprostranjenost
[uredi | uredi izvor]Monoi su takođe bili poznati i pod imenima "Mona", "Monači" i "Nortfork Mono". Pod imenom Nortfork Mono ih je zabeležio Edvard Vinslou Giford, etnograf koji je proučavao stanovništvo u oblasti oko reke San Hoakin 1910-ih. Njihovi zapadni susedi Jokati zvali su ih Monači, što znači „ljudi muve” (dvokrilci) jer su larve dvokrilaca bile njihov glavni izvor hrane i glavna roba kojom su trgovali.[5] Od imena Monači nastalo je njihovo današnje ime Mono.
Ime kojim su Monoi sami sebe nazivali je Nimi. Čistokrvni Monoi su nazivani Kavu Nimi.[6]
Danas, mnogi Monoi žive u gradu Nort Fork u okrugu Madera. Monoa ima širom Kalifornije: u dolini reke Ovens, dolini San Hoakin, kao i u brdskim krajevima naročito u okrugu Frezno i u oblasti zaliva San Franciska.
Plemena
[uredi | uredi izvor]Monski narod se deli na dve grupe plemena: Istočne Monoe i Zapadne Monoe. Granica između njih je planinski greben Sijera. Istočni Monoi poznati su i pod imenom Ovens Vali Pajuti.[7] Zapadni Monoi tradicionalno su živeli u centralnom delu južnog podnožja Sijera Nevade.[8]
Istočni Mono
[uredi | uredi izvor]Danas postoji 5 federalno priznatih grupa Istočnih Monoa ili Ovens Vali Pajuta (prve četiri grupe uključuju pored Istočnih Monoa i Timbiše (Timbiša Šošone))
- Big Pajn potpleme Ovens Vali Pajuta-Šošona Indijanaca rezervata Big Pajn
- Pajuti-Šošoni Indijanci naselja Bišop kolonije Bišop
- Pajuti-Šošoni Indijanci naselja Loun Pajn rezervata Loun Pajn
- Fort Indipend`ns indijanska zajednica Indijanaca Pajuta rezervata Fort Indipend`ns (u većoj meri se identifikuju sa Severnim i Južnim Pajutima nego sa Zapadnim Monoima)
- Utu Utu Gvaitu Pajuti pleme Benton Pajuti rezervata (u većoj meri se identifikuju sa Severnim i Južnim Pajutima nego sa Zapadnim Monoima)
Zapadni Mono
[uredi | uredi izvor]Danas postoji 5 federalno priznatih grupa
- Big Sendi rančerija Mono Indijanaca Kalifornije (Zapadni Monoi)
- Kold Springs rančerija Mono Indijanaca Kalifornije (Zapadni Monoi)
- Nortfork rančerija Mono Indijanaca Kalifornije (Zapadni Monoi)
- Tejb`l Maunt`n rančerija Kalifornije (Jokati i Zapadni Monoi)[9]
- Tuli River Indijansko pleme rezervata Tuli River (Jokati, Zapadni Monoi i Tubatulabali)[10]
Jezik
[uredi | uredi izvor]Monski jezik pripada zapadnoj podgrupi numičke grane juto-astečkih jezika. Moni svoj jezik zovu Nim.
Reference
[uredi | uredi izvor]- ^ „2010 Census CPH-T-6. American Indian and Alaska Native Tribes in the United States and Puerto Rico: 2010” (PDF). census.gov.
- ^ California Indians and Their Reservations. Arhivirano na sajtu Wayback Machine (10. januar 2010) San Diego State University Library and Information Access. 2009.
- ^ "California Indians and Their Reservations: Bishop Reservation." Arhivirano na sajtu Wayback Machine (4. januar 2016) San Diego State University Library and Information Access. 2011.
- ^ Pritzker, str. 229
- ^ Sprague 2003, str. 3, 205
- ^ Sydney M. Lamb. 1957.
- ^ "Pregled" Kalifornija " i drugi Indijanski jezici: Mono."
- ^ „Kalifornijski Indijanci i njihovi rezervati.”. Arhivirano iz originala 26. 07. 2010. g. Pristupljeno 04. 09. 2016.
- ^ Pritzker, str. 159
- ^ Pritzker, str. 137
Literatura
[uredi | uredi izvor]- Cook, Sherburne F. 1976. The Conflict between the California Indian and White Civilization. University of California Press, Berkeley.
- Kroeber, A. L. 1925. Handbook of the Indians of California. Bureau of American Ethnology, Bulletin No. 78. Washington, DC.
- Pritzker, Barry M. A Native American Encyclopedia: History, Culture, and Peoples. Oxford. . Oxford University Press. 2000. ISBN 978-0-19-513877-1.
- Sprague, Marguerite (2003). „Welcome to Bodie”. Bodie's Gold. Reno, Nevada: University of Nevada Press. ISBN 978-0-87417-628-5.