Seksualna orijentacija

Seksualna orijentacija je trajni obrazac romantične ili seksualne privlačnosti (ili kombinacije obe) prema osobama suprotnog pola ili roda, istog pola ili roda, ili prema oba pola i/ili više od jednog roda. Ovi obrasci se generalno kategorišu kao heteroseksualnost, homoseksualnost i biseksualnost, dok se aseksualnost (nedostatak seksualne privlačnosti prema drugima) ponekad identifikuje kao četvrta kategorija.

Ove kategorije su aspekti nijansirane prirode seksualnog identiteta i terminologije. Na primer, ljudi mogu koristiti druge oznake, kao što su panseksualac ili poliseksualac, ili nijednu. Prema Američkoj psihološkoj asocijaciji, seksualna orijentacija se „takođe odnosi na osećaj identiteta osobe zasnovan na tim privlačnostima, povezanim ponašanjima i članstvu u zajednici drugih koji dele te privlačnosti”. Androfilija i ginefilija su termini koji se koriste u nauci o ponašanju da opišu seksualnu orijentaciju kao alternativu rodnoj binarnoj konceptualizaciji. Androfilija opisuje seksualnu privlačnost prema muškosti; ginefilija opisuje seksualnu privlačnost prema ženstvenosti. Termin seksualna preferencija se u velikoj meri preklapa sa seksualnom orijentacijom, ali se generalno razlikuje u psihološkim istraživanjima. Osoba koja se identifikuje kao biseksualna, na primer, može seksualno preferirati jedan pol u odnosu na drugi. Seksualna preferencija takođe može da sugeriše određeni stepen dobrovoljnog izbora, dok seksualna orijentacija nije izbor.

Iako nijedna pojedinačna teorija o uzroku seksualne orijentacije još uvek nije dobila široku podršku, naučnici favorizuju biološke teorije. Postoji znatno više dokaza koji podržavaju nesocijalne, biološke uzroke seksualne orijentacije nego socijalne, posebno za muškarce. Glavna hipoteza uključuje prenatalno okruženje, konkretno organizacione efekte hormona na fetalni mozak. Nema suštinskih dokaza koji sugerišu da roditeljstvo ili iskustva iz ranog detinjstva igraju ulogu u razvoju seksualne orijentacije. U svim kulturama, većina ljudi je heteroseksualna, dok manjina ima homoseksualnu ili biseksualnu orijentaciju. Seksualna orijentacija osobe može biti bilo gde na kontinuumu, od isključive privlačnosti prema suprotnom polu do isključive privlačnosti prema istom polu.

Seksualna orijentacija se proučava prvenstveno u okviru biologije, antropologije i psihologije (uključujući seksologiju), ali je takođe predmet proučavanja u sociologiji, istoriji (uključujući socijalno konstrukcionističke perspektive) i pravu.

Oblici seksualne orijentacije

• Heteroseksualnost — fizička, seksualna, emocionalna i duhovna privlačnost prema osobama različitog pola.
• Homoseksualnost — fizička, seksualna, emocionalna i duhovna privlačnost prema osobama istog pola.
• Biseksualnost — fizička, seksualna, emocionalna i duhovna privlačnost prema ljudima različitog i istog pola.
• Aseksualnost — odsustvo ili nizak nivo seksualne privlačnosti prema bilo kom polu.

Transrodni ljudi takođe imaju seksualnu orijentaciju. Međutim, ona se prvenstveno odnosi na njihov rodni identitet, a ne na njihov biološki pol.

Definicije i razlikovanje od seksualnog identiteta i ponašanja

Opšte

Vidi još: Seksualni identitet, Ljudska seksualna aktivnost i Situaciono seksualno ponašanje

Seksualna orijentacija se tradicionalno definiše kao uključivanje heteroseksualnosti, biseksualnosti i homoseksualnosti, dok se aseksualnost smatra četvrtom kategorijom seksualne orijentacije od strane nekih istraživača i definisana je kao odsustvo tradicionalne seksualne orijentacije. Aseksualna osoba ima malo ili nimalo seksualne privlačnosti prema drugima. Može se smatrati nedostatkom seksualne orijentacije, i postoji značajna debata o tome da li je to seksualna orijentacija.

Većina definicija seksualne orijentacije uključuje psihološku komponentu, kao što je pravac erotskih želja pojedinca, ili bihevioralnu komponentu, koja se fokusira na pol seksualnih partnera pojedinca. Neki ljudi preferiraju da se jednostavno oslone na samodefiniciju ili identitet pojedinca. Naučno i stručno razumevanje je da se „suštinske privlačnosti koje čine osnovu odrasle seksualne orijentacije obično pojavljuju između srednjeg detinjstva i rane adolescencije”. Seksualna orijentacija se razlikuje od seksualnog identiteta po tome što obuhvata odnose sa drugima, dok je seksualni identitet koncept o sebi.

Američka psihološka asocijacija navodi da se „seksualna orijentacija odnosi na trajni obrazac emocionalnih, romantičnih i/ili seksualnih privlačnosti prema muškarcima, ženama ili oba pola” i da je „ovaj raspon ponašanja i privlačnosti opisan u različitim kulturama i nacijama širom sveta. Mnoge kulture koriste identitetske oznake za opisivanje ljudi koji izražavaju ove privlačnosti. U Sjedinjenim Državama, najčešće oznake su lezbijke (žene privučene ženama), gej muškarci (muškarci privučeni muškarcima) i biseksualci (ljudi privučeni oba pola). Međutim, neki ljudi mogu koristiti različite oznake ili nijednu”. Dodatno navode da je seksualna orijentacija „različita od drugih komponenti pola i roda, uključujući biološki pol (anatomske, fiziološke i genetske karakteristike povezane sa muškim ili ženskim polom), rodni identitet (psihološki osećaj biti muškarac ili žena) i društvena rodna uloga (kulturne norme koje definišu žensko i muško ponašanje)”.

Seksualni identitet i seksualno ponašanje su blisko povezani sa seksualnom orijentacijom, ali se razlikuju, pri čemu se seksualni identitet odnosi na koncepciju pojedinca o sebi, ponašanje na stvarne seksualne radnje koje pojedinac obavlja, a orijentacija na „fantazije, vezanosti i čežnje”. Pojedinci mogu ili ne moraju izražavati svoju seksualnu orijentaciju u svom ponašanju. Ljudi koji imaju ne-heteroseksualna seksualnu orijentaciju koja se ne podudara sa njihovim seksualnim identitetom ponekad se nazivaju „u ormaru”. Međutim, termin može odražavati određeni kulturni kontekst i određenu fazu tranzicije u društvima koja se postepeno bave integracijom seksualnih manjina. U studijama vezanim za seksualnu orijentaciju, kada se govori o stepenu usklađenosti seksualnih privlačnosti, ponašanja i identiteta osobe, naučnici obično koriste termine kongruencija ili diskordancija. Tako, za ženu koju privlače druge žene, ali se izjašnjava kao heteroseksualna i ima seksualne odnose samo sa muškarcima, može se reći da doživljava diskordanciju između svoje seksualne orijentacije (homoseksualne ili lezbijske) i svog seksualnog identiteta i ponašanja (heteroseksualnog).

Seksualni identitet se takođe može koristiti za opisivanje percepcije osobe o sopstvenom polu, a ne seksualnoj orijentaciji. Termin seksualna preferencija ima slično značenje kao seksualna orijentacija, i ova dva termina se često koriste naizmenično, ali Američka psihološka asocijacija navodi da seksualna preferencija sugeriše stepen dobrovoljnog izbora. Termin je naveden od strane Komiteta za gej i lezbijska pitanja Američke psihološke asocijacije kao izraz koji promoviše „heteroseksualnu pristrasnost”. Termin seksualna orijentacija je uveo seksolog Džon Mani umesto seksualne preferencije, tvrdeći da privlačnost nije nužno stvar slobodnog izbora.

Androfilija, ginefilija i drugi termini

Glavni članak: Androfilija i ginefilija

Vidi još: Privlačnost prema transrodnim osobama

Androfilija i ginefilija (ili ginekofilija) su termini koji se koriste u bihevioralnim naukama za opisivanje seksualne privlačnosti, kao alternativa homoseksualnoj i heteroseksualnoj konceptualizaciji. Koriste se za identifikaciju objekta privlačnosti subjekta bez pripisivanja polnog određenja ili rodnog identiteta subjentu. Srodni termini kao što su panseksualac i poliseksualac ne prave takva određenja subjektu. Ljudi takođe mogu koristiti termine kao što su kvir, pansenzualni, polifidelitetni, ambiseksualni ili personalizovane identitete kao što su bajk ili bifilik.

Upotreba androfilije i ginefilije može izbeći konfuziju i uvredu pri opisivanju ljudi u ne-zapadnim kulturama, kao i pri opisivanju interseksualnih i transrodnih osoba. Psihijatar Anil Agraval objašnjava da je androfilija, zajedno sa ginefilijom,

potrebna da bi se prevazišle ogromne teškoće u karakterizaciji seksualne orijentacije trans muškaraca i trans žena. Na primer, teško je odlučiti da li je trans muškarac erotski privučen muškarcima heteroseksualna žena ili homoseksualni muškarac; ili da li je trans žena erotski privučena ženama heteroseksualni muškarac ili lezbijska žena. Svaki pokušaj njihove klasifikacije može ne samo izazvati konfuziju već i uvrediti dotične subjekte. U takvim slučajevima, prilikom definisanja seksualne privlačnosti, najbolje je fokusirati se na objekat njihove privlačnosti, a ne na pol ili rod subjekta.

Seksolog Milton Dajmond piše: „Termini heteroseksualac, homoseksualac i biseksualac bolje je koristiti kao prideve, a ne kao imenice, i bolje ih je primenjivati na ponašanja, a ne na ljude. Ova upotreba je posebno korisna kada se raspravlja o partnerima transseksualnih ili interseksualnih osoba. Ovi noviji termini takođe ne nose društvenu težinu prethodnih.”

Neki istraživači zagovaraju upotrebu ove terminologije kako bi se izbegla pristrasnost svojstvena zapadnim konceptualizacijama ljudske seksualnosti. Pišući o samoanskoj demografskoj grupi fafafine, sociološkinja Džoana Šmit piše da u kulturama gde se priznaje treći rod, termin kao što je „homoseksualni transseksualac” nije u skladu sa kulturnim kategorijama.

Neki istraživači, kao što je Brus Bejmil, kritikovali su određene načine na koje su oznake „heteroseksualac” i „homoseksualac” korišćene za transrodne osobe, pišući: „...referentna tačka za 'heteroseksualnu' ili 'homoseksualnu' orijentaciju u ovoj nomenklaturi je isključivo genetski pol pojedinca pre promene pola (videti na primer, Blančard i sar. 1987, Kolman i Bokting, 1988, Blančard, 1989). Ove oznake stoga ignorišu da lični osećaj rodnog identiteta pojedinca ima prednost nad biološkim polom, a ne obrnuto.” Bejmil dalje kritikuje način na koji ova terminologija olakšava tvrdnju da su transseksualci zapravo homoseksualni muškarci koji pokušavaju da pobegnu od stigme.

Predloženi su termini za seksualnu privlačnost prema osobi rođenoj kao muškarac sa ženstvenim rodnim izražavanjem, uključujući ginandromorfofilija (pridev: ginandromorfofilan) i ginemimetofilija (pridev: ginemimetofilan).

Rod, transrodnost, cisrodnost i konformnost

Katoji na Tajlandu

Najraniji pisci o seksualnoj orijentaciji obično su je shvatali kao suštinski povezanu sa polom samog subjekta. Na primer, smatralo se da bi tipična osoba ženskog tela koja je privučena osobama ženskog tela imala muške atribute, i obrnuto. Ovo shvatanje su delili većina značajnih teoretičara seksualne orijentacije od sredine devetnaestog do početka dvadesetog veka, kao što su Karl Hajnrih Ulrihs, Rihard fon Kraft-Ebing, Magnus Hiršfeld, Hevlok Elis, Karl Jung i Sigmund Frojd, kao i mnoge rodno-varijantne homoseksualne osobe same. Međutim, ovo shvatanje homoseksualnosti kao seksualne inverzije bilo je osporavano u to vreme, a tokom druge polovine dvadesetog veka, rodni identitet je sve više posmatran kao fenomen odvojen od seksualne orijentacije. Transrodne i cisrodne osobe mogu biti privučene muškarcima, ženama ili oboma, iako je prevalencija različitih seksualnih orijentacija prilično različita u ove dve populacije. Pojedinačni homoseksualac, heteroseksualac ili biseksualac može biti maskulin, feminin ili androgin. Ipak, analiza koju su sproveli Dž. Majkl Bejli i Kenet Cuker pokazala je da je većina gej muškaraca i lezbijki uzorkovanih u više studija prijavila „značajno više” ponašanja tipičnog za suprotan pol u detinjstvu nego heteroseksualni subjekti.

Seksualna orijentacija postaje složenija kada se razmatraju nebinarna shvatanja i pola i roda. Sociološkinja Pola Rodrigez Rast (2000) zagovara višestruku definiciju seksualne orijentacije:

Većina alternativnih modela seksualnosti... definiše seksualnu orijentaciju u smislu dihotomnog biološkog pola ili roda... Većina teoretičara ne bi eliminisala referencu na pol ili rod, već umesto toga zagovara ugradnju složenijih nebinarnih koncepata pola ili roda, složenijih odnosa između pola, roda i seksualnosti, i/ili dodatnih ne-rodnih dimenzija u modele seksualnosti.

Odnosi izvan orijentacije

Gej i lezbijske osobe mogu imati seksualne odnose sa osobama suprotnog pola iz različitih razloga, uključujući želju za percipiranom tradicionalnom porodicom i brige zbog diskriminacije i verskog ostrakizma. Dok neke LGBT osobe kriju svoje orijentacije od svojih supružnika, druge razvijaju pozitivne gej i lezbijske identitete dok održavaju uspešne heteroseksualne brakove. Autovanje sebi, supružniku suprotnog pola i deci može predstavljati izazove sa kojima se ne suočavaju gej i lezbijske osobe koje nisu u braku sa osobama suprotnog pola ili nemaju decu.

Fluidnost

Glavni članak: Seksualna fluidnost

Često se seksualna orijentacija i identitet seksualne orijentacije ne razlikuju, što može uticati na tačnu procenu seksualnog identiteta i na to da li se seksualna orijentacija može promeniti; identitet seksualne orijentacije može se menjati tokom života pojedinca i može se, ali i ne mora, podudarati sa biološkim polom, seksualnim ponašanjem ili stvarnom seksualnom orijentacijom. Seksualna orijentacija je stabilna i nepromenljiva za ogromnu većinu ljudi, ali neka istraživanja pokazuju da neki ljudi mogu doživeti promenu u svojoj seksualnoj orijentaciji, i to je verovatnije za žene nego za muškarce. Američka psihološka asocijacija razlikuje seksualnu orijentaciju (urođenu privlačnost) i identitet seksualne orijentacije (koji se može promeniti u bilo kom trenutku života osobe).

Uzroci

Tačni uzroci razvoja određene seksualne orijentacije još uvek nisu utvrđeni. Do danas, sprovedena su mnoga istraživanja kako bi se utvrdio uticaj genetike, hormonalnog delovanja, razvojne dinamike, društvenih i kulturnih uticaja — što je mnoge navelo na zaključak da biološki i faktori okoline igraju složenu ulogu u njenom formiranju.

Biologija

Glavni članak: Biologija i seksualna orijentacija

Istraživanja su identifikovala nekoliko bioloških faktora koji mogu biti povezani sa razvojem seksualne orijentacije, uključujući gene, prenatalne hormone i strukturu mozga. Nije identifikovan nijedan jedinstveni uzrok, a istraživanja u ovoj oblasti se nastavljaju.

Iako istraživači generalno veruju da seksualna orijentacija nije određena jednim faktorom, već kombinacijom genetskih, hormonalnih i uticaja okoline, pri čemu biološki faktori uključuju složenu interakciju genetskih faktora i ranog okruženja u materici, oni favorizuju biološke modele kao uzrok. Postoji znatno više dokaza koji podržavaju nesocijalne, biološke uzroke seksualne orijentacije nego socijalne, posebno za muškarce. Naučnici ne veruju da je seksualna orijentacija izbor, a neki od njih veruju da se ona uspostavlja pri začeću. Sadašnja naučna istraživanja obično traže biološka objašnjenja za usvajanje određene seksualne orijentacije. Naučne studije su pronašle brojne statističke biološke razlike između gej osoba i heteroseksualaca, koje mogu biti posledica istog osnovnog uzroka kao i sama seksualna orijentacija.

Genetski faktori

Geni mogu biti povezani sa razvojem seksualne orijentacije. Studija blizanaca iz 2001. godine izgleda da isključuje gene kao glavni faktor, dok je studija blizanaca iz 2010. godine ustanovila da se homoseksualnost objašnjava i genima i faktorima okoline. Međutim, eksperimentalni dizajn dostupnih studija blizanaca otežava njihovo tumačenje.

Godine 2012, velika, sveobuhvatna studija povezanosti na nivou celog genoma muške seksualne orijentacije sprovedena je od strane nekoliko nezavisnih grupa istraživača. Značajna povezanost sa homoseksualnošću pronađena je sa genima na hromozomu Xq28 i hromozomu 8 u pericentromernom regionu. Autori su zaključili da „naši nalazi, uzeti u kontekstu prethodnog rada, sugerišu da genetska varijacija u svakom od ovih regiona doprinosi razvoju važne psihološke osobine muške seksualne orijentacije.” To je bila najveća studija o genetskoj osnovi homoseksualnosti do danas i objavljena je onlajn u novembru 2014.

Međutim, u avgustu 2019, studija asocijacije čitavog genoma na 493.001 osobi zaključila je da stotine ili hiljade genetskih varijanti leže u osnovi homoseksualnog ponašanja kod oba pola, pri čemu je 5 varijanti posebno značajno povezano. Naveli su da, za razliku od studija povezanosti koje su pronašle značajnu asocijaciju seksualne orijentacije sa varijantama na H-hromozomu, nisu pronašli višak signala (i nijednu pojedinačnu značajnu varijantu na nivou genoma) na Xq28 ili ostatku H-hromozoma.

Hormoni

Glavni članak: Prenatalni hormoni i seksualna orijentacija

Hormonska teorija seksualnosti smatra da, kao što izloženost određenim hormonima igra ulogu u fetalnoj diferencijaciji pola, izloženost hormonima takođe utiče na seksualnu orijentaciju koja se kasnije pojavljuje kod odrasle osobe. Fetalni hormoni se mogu posmatrati ili kao primarni uticaj na odraslu seksualnu orijentaciju ili kao kofaktor koji interaguje sa genima ili faktorima okoline i društvenim uslovima.

Za ljude, norma je da žene poseduju dva H polna hromozoma, dok muškarci imaju jedan H i jedan Y. Podrazumevani razvojni put za ljudski fetus je ženski, dok je Y hromozom taj koji izaziva promene neophodne za prelazak na muški razvojni put. Ovaj proces diferencijacije pokreću androgeni hormoni, uglavnom testosteron i dihidrotestosteron (DHT). Novoformirani testisi u fetusu su odgovorni za lučenje androgena, koji će sarađivati u pokretanju polne diferencijacije fetusa u razvoju, uključujući i njegov mozak. To rezultira polnim razlikama između muškaraca i žena. Ova činjenica je navela neke naučnike da na različite načine testiraju rezultate modifikacije nivoa izloženosti androgenima kod sisara tokom fetalnog i ranog života.

Redosled rođenja

Glavni članak: Efekat braće po rođenju i seksualna orijentacija

Značajan obim istraživanja pokazao je da se verovatnoća da će muško dete odrasti u gej osobu povećava sa svakim starijim bratom kojeg ima od iste majke. Poznat kao efekat braće po rođenju (FBO), naučnici ovo pripisuju prenatalnom biološkom mehanizmu – konkretno, majčinom imunološkom odgovoru na muške fetuse – pošto je efekat prisutan samo kod muškaraca sa starijom biološkom braćom, a ne među muškarcima sa starijim polubraćom i usvojenom braćom. Ovaj proces, poznat kao hipoteza majčine imunizacije (MIH), počinje kada ćelije muškog fetusa uđu u majčinu cirkulaciju tokom trudnoće. Ove ćelije nose Y-proteine, za koje se smatra da igraju ulogu u maskulinizaciji mozga (polnoj diferencijaciji) tokom fetalnog razvoja. Imuni sistem majke stvara antitela na ove Y-proteine. Ova antitela se kasnije oslobađaju na buduće muške fetuse i ometaju maskulinizacijsku ulogu Y-proteina, ostavljajući regione mozga odgovorne za seksualnu orijentaciju u 'podrazumevanoj' žensko-tipičnoj konfiguraciji, što dovodi do toga da izloženi sin bude više privučen muškarcima nego ženama. Biohemijski dokazi za ovu hipotezu identifikovani su 2017. godine, otkrivši da majke sa gej sinom, posebno one sa starijom braćom, imaju značajno veće nivoe antitela na Y-protein NLGN4Y nego majke sa heteroseksualnim sinovima.

Efekat postaje jači sa svakom sledećom muškom trudnoćom, što znači da se šanse da sledeći sin bude gej povećavaju za 38–48%. Ovo ne znači da će svi ili većina sinova biti gej nakon nekoliko muških trudnoća, već da se šanse za dobijanje gej sina povećavaju sa približno 2% za prvorođenog sina, na 4% za drugog, 6% za trećeg i tako dalje. Naučnici su procenili da između 15% i 29% gej muškaraca svoju seksualnu orijentaciju može dugovati ovom efektu, ali broj može biti veći, jer su prethodni pobačaji i prekidi muških trudnoća možda izložili njihove majke antigenima vezanim za Y hromozom. Efekat braće po rođenju se verovatno ne bi odnosio na prvorođene gej sinove; umesto toga, naučnici kažu da oni svoju orijentaciju mogu dugovati genima, prenatalnim hormonima i drugim majčinim imunološkim odgovorima koji takođe utiču na razvoj mozga. Ovaj efekat je poništen ako je muškarac levoruk. Rej Blančard i Entoni Bogart su zaslužni za otkrivanje ovog efekta 1990-ih. Dž. Majkl Bejli i Žak Baltazar kažu da FBO efekat demonstrira da je seksualna orijentacija snažno pod uticajem prenatalnih bioloških mehanizama, a ne neidentifikovanih faktora socijalizacije.

Društvene hipoteze

Glavni članak: Okolina i seksualna orijentacija

U oblasti genetike, svaki faktor koji nije genetski smatra se uticajem okoline. Međutim, uticaj okoline ne implicira automatski da društveno okruženje utiče ili doprinosi razvoju seksualne orijentacije. Postoji ogromno nesocijalno okruženje koje je ne-genetsko, ali ipak biološko, kao što je prenatalni razvoj, koje verovatno pomaže u oblikovanju seksualne orijentacije.

Nema suštinskih dokaza koji podržavaju sugestiju da iskustva iz ranog detinjstva, roditeljstvo, seksualno zlostavljanje ili drugi nepovoljni životni događaji utiču na seksualnu orijentaciju. Hipoteze o uticaju postnatalnog društvenog okruženja na seksualnu orijentaciju su slabe, posebno za muškarce. Stavovi roditelja mogu uticati na to da li će deca otvoreno identifikovati svoju seksualnu orijentaciju. Iako je kasnije utvrđeno da je zasnovano na predrasudama i dezinformacijama, nekada se smatralo da je homoseksualnost rezultat pogrešnog psihološkog razvoja, proizašlog iz iskustava u detinjstvu i problematičnih odnosa, uključujući seksualno zlostavljanje u detinjstvu. Takve hipoteze „su povezane sa visoko nabijenim političkim, moralnim i teološkim razlozima za želju da se veruje da se može promeniti”.

Uticaji: izjave stručnih organizacija

Američka akademija za pedijatriju je 2004. godine izjavila:

Mehanizmi za razvoj određene seksualne orijentacije ostaju nejasni, ali trenutna literatura i većina naučnika u ovoj oblasti navode da seksualna orijentacija pojedinca nije izbor; to jest, pojedinci ne biraju da budu homoseksualci ili heteroseksualci. Predložene su različite teorije o uticajima na seksualnu orijentaciju. Seksualna orijentacija verovatno nije određena jednim faktorom, već kombinacijom genetskih, hormonalnih i uticaja okoline. Poslednjih decenija, stručnjaci favorizuju biološki zasnovane teorije. Iako i dalje postoje kontroverze i nesigurnost u pogledu geneze različitih ljudskih seksualnih orijentacija, ne postoje naučni dokazi da abnormalno roditeljstvo, seksualno zlostavljanje ili drugi nepovoljni životni događaji utiču na seksualnu orijentaciju. Trenutno znanje sugeriše da se seksualna orijentacija obično uspostavlja tokom ranog detinjstva.

Američka psihološka asocijacija, Američka psihijatrijska asocijacija i Nacionalno udruženje socijalnih radnika su 2006. godine izjavili:

Trenutno ne postoji naučni konsenzus o specifičnim faktorima koji uzrokuju da pojedinac postane heteroseksualan, homoseksualan ili biseksualan – uključujući moguće biološke, psihološke ili društvene efekte seksualne orijentacije roditelja. Međutim, dostupni dokazi ukazuju da je ogromna većina lezbijskih i gej odraslih osoba odgajana od strane heteroseksualnih roditelja, a ogromna većina dece koju su odgajali lezbijski i gej roditelji na kraju odraste u heteroseksualce.

Kraljevski koledž psihijatara je 2007. godine izjavio:

Uprkos skoro veku psihoanalitičkih i psiholoških spekulacija, ne postoje suštinski dokazi koji podržavaju sugestiju da priroda roditeljstva ili iskustva iz ranog detinjstva igraju bilo kakvu ulogu u formiranju temeljne heteroseksualne ili homoseksualne orijentacije osobe. Čini se da je seksualna orijentacija biološke prirode, određena složenom interakcijom genetskih faktora i ranog okruženja u materici. Seksualna orijentacija stoga nije izbor, iako seksualno ponašanje očigledno jeste.

Američka psihijatrijska asocijacija je 2011. godine izjavila:

Niko ne zna šta uzrokuje heteroseksualnost, homoseksualnost ili biseksualnost. Nekada se smatralo da je homoseksualnost rezultat problematične porodične dinamike ili pogrešnog psihološkog razvoja. Sada se shvata da su te pretpostavke bile zasnovane na dezinformacijama i predrasudama.

U pravnom podnesku od 26. septembra 2007. godine, predstavljenom u ime Američke psihološke asocijacije, Kalifornijske psihološke asocijacije, Američke psihijatrijske asocijacije, Nacionalnog udruženja socijalnih radnika i Kalifornijskog ogranka Nacionalnog udruženja socijalnih radnika, navedeno je:

Iako su mnoga istraživanja ispitivala moguće genetske, hormonalne, razvojne, društvene i kulturne uticaje na seksualnu orijentaciju, nisu se pojavili nalazi koji bi omogućili naučnicima da zaključe da je seksualna orijentacija – heteroseksualnost, homoseksualnost ili biseksualnost – određena bilo kojim posebnim faktorom ili faktorima. Procena amici je da, iako neka od ovih istraživanja mogu biti obećavajuća u olakšavanju većeg razumevanja razvoja seksualne orijentacije, ona trenutno ne dozvoljavaju zaključak zasnovan na čvrstoj nauci o uzroku ili uzrocima seksualne orijentacije, bilo da je homoseksualna, biseksualna ili heteroseksualna.

Napori za promenu seksualne orijentacije

Glavni članci: Napori za promenu seksualne orijentacije i Konverziona terapija

Parada ponosa u Notingamširu 2011.

Napori za promenu seksualne orijentacije su metode koje imaju za cilj promenu istopolne seksualne orijentacije. Oni mogu uključivati bihevioralne tehnike, kognitivno-bihevioralnu terapiju, reparativnu terapiju, psihoanalitičke tehnike, medicinske pristupe, te verske i duhovne pristupe.

Nijedna velika stručna organizacija za mentalno zdravlje ne odobrava napore za promenu seksualne orijentacije i gotovo sve su usvojile izjave o politici koje upozoravaju struku i javnost na tretmane koji tvrde da menjaju seksualnu orijentaciju. To uključuje Američku psihijatrijsku asocijaciju, Američku psihološku asocijaciju, Američko udruženje savetnika, Nacionalno udruženje socijalnih radnika u SAD, Kraljevski koledž psihijatara, i Australijsko psihološko društvo.

U 2009. godini, Radna grupa Američke psihološke asocijacije za odgovarajuće terapijske odgovore na seksualnu orijentaciju sprovela je sistematski pregled recenzirane literature o naporima za promenu seksualne orijentacije (SOCE) i zaključila:

Napori za promenu seksualne orijentacije verovatno neće biti uspešni i uključuju određeni rizik od štete, suprotno tvrdnjama praktičara i zagovornika SOCE. Iako istraživačka i klinička literatura pokazuju da su istopolne seksualne i romantične privlačnosti, osećanja i ponašanja normalne i pozitivne varijacije ljudske seksualnosti, bez obzira na identitet seksualne orijentacije, radna grupa je zaključila da populacija koja se podvrgava SOCE teži da ima snažno konzervativne verske stavove koji ih navode da traže promenu svoje seksualne orijentacije. Stoga, odgovarajuća primena afirmativnih terapijskih intervencija za one koji traže SOCE uključuje prihvatanje, podršku i razumevanje klijenata od strane terapeuta i olakšavanje aktivnog suočavanja, socijalne podrške, te istraživanja i razvoja identiteta klijenata, bez nametanja specifičnog ishoda identiteta seksualne orijentacije.

U 2012. godini, Panamerička zdravstvena organizacija (severno i južnoamerički ogranak Svetske zdravstvene organizacije) izdala je saopštenje kojim upozorava na usluge koje navodno „leče” ljude sa ne-heteroseksualnim seksualnim orijentacijama, jer nemaju medicinsko opravdanje i predstavljaju pretnju po zdravlje i dobrobit pogođenih osoba. Istakli su da je globalni naučni i profesionalni konsenzus da je homoseksualnost normalna i prirodna varijacija ljudske seksualnosti i ne može se smatrati patološkim stanjem. Panamerička zdravstvena organizacija dalje je pozvala vlade, akademske institucije, profesionalna udruženja i medije da razotkriju ove prakse i promovišu poštovanje različitosti. Ogranak Svetske zdravstvene organizacije je takođe napomenuo da su gej maloletnici ponekad bili prisiljeni da pohađaju ove „terapije” nevoljno, lišeni slobode i ponekad držani u izolaciji nekoliko meseci. Dodatno, Panamerička zdravstvena organizacija je preporučila da se takve loše prakse osude i podvrgnu sankcijama i kaznama prema nacionalnom zakonodavstvu, jer predstavljaju kršenje etičkih principa zdravstvene zaštite i narušavaju ljudska prava koja su zaštićena međunarodnim i regionalnim sporazumima.

Nacionalna asocijacija za istraživanje i terapiju homoseksualnosti (NARTH), koja se opisivala kao „profesionalna, naučna organizacija koja nudi nadu onima koji se bore sa neželjenom homoseksualnošću”, nije se slagala sa stavom većinske zajednice za mentalno zdravlje o konverzionoj terapiji, kako u pogledu njene efikasnosti, tako i opisujući seksualnu orijentaciju ne kao binarni nepromenljivi kvalitet, ili kao bolest, već kao kontinuum intenziteta seksualnih privlačnosti i emocionalnih afekata. Američka psihološka asocijacija i Kraljevski koledž psihijatara izrazili su zabrinutost da stavovi koje zastupa NARTH nisu podržani naukom i stvaraju okruženje u kojem predrasude i diskriminacija mogu da cvetaju.

Procena i merenje

Različite definicije i jake seksualne norme o seksualnosti mogu otežati kvantifikaciju seksualne orijentacije.

Rane klasifikacione šeme

Jedna od najranijih šema za klasifikaciju seksualne orijentacije predložena je 1860-ih godina od strane Karla Hajnriha Ulrihsa u seriji pamfleta koje je privatno objavio. Klasifikaciona šema, koja je bila namenjena samo za opisivanje muškaraca, delila ih je u tri osnovne kategorije: dioning, urning i uranodioning. Urning se dalje može kategorisati prema stepenu efeminacije. Ove kategorije direktno odgovaraju kategorijama seksualne orijentacije koje se danas koriste: heteroseksualna, homoseksualna i biseksualna. U seriji pamfleta, Ulrihs je izneo niz pitanja kako bi se utvrdilo da li je muškarac urning. Definicije svake kategorije Ulrihsove klasifikacione šeme su sledeće:

• Dioning – Uporedivo sa modernim terminom „heteroseksualac”
• Urning – Uporedivo sa modernim terminom „homoseksualac”

Manling – Muževan urning

Vajbling – Efeminisan urning

Cvišen – Pomalo muževan i pomalo efeminisan urning

Virilizovan – Urning koji se seksualno ponaša kao dioning

• Urano-Dioning – Uporedivo sa modernim terminom „biseksualac”

Od kasnog devetnaestog veka u Evropi, postojala je spekulacija da raspon ljudskog seksualnog odgovora više liči na kontinuum nego na dve ili tri diskretne kategorije. Berlinski seksolog Magnus Hiršfeld objavio je 1896. godine šemu koja je merila snagu seksualne želje pojedinca na dve nezavisne skale od 10 poena, A (homoseksualna) i B (heteroseksualna). Heteroseksualna osoba bi mogla biti A0, B5; homoseksualna osoba A5, B0; aseksualna osoba A0, B0; a neko sa intenzivnom privlačnošću prema oba pola bio bi A9, B9.

Kinsijeva skala

Kinsijeva skala, takođe nazvana i Heteroseksualno-homoseksualna skala, prvi put je objavljena u delu Seksualno ponašanje ljudskog mužjaka (1948) od strane Alfreda Kinsija, Vordela Pomeroja i Klajda Martina, a takođe se pojavljuje i u delu Seksualno ponašanje ljudske ženke (1953). Skala je razvijena kako bi se suprotstavila tadašnjoj pretpostavci da su ljudi ili heteroseksualni ili homoseksualni i da ova dva tipa predstavljaju antiteze u seksualnom svetu. Uviđajući da značajan deo populacije nije potpuno heteroseksualan ili homoseksualan i da takvi ljudi mogu doživeti i heteroseksualno i homoseksualno ponašanje i emocionalne reakcije, Kinsi i saradnici su izjavili:

Muškarci ne predstavljaju dve diskretne populacije, heteroseksualnu i homoseksualnu. Svet se ne može podeliti na ovce i koze. Nisu sve stvari crne niti su sve stvari bele... Živi svet je kontinuum u svakom svom aspektu. Što pre ovo naučimo o ljudskom seksualnom ponašanju, pre ćemo doći do zdravog razumevanja stvarnosti seksa.

— Kinsi i sar. (1948) str. 639.

Kinsijeva skala pruža klasifikaciju seksualne orijentacije zasnovanu na relativnim količinama heteroseksualnog i homoseksualnog iskustva ili emocionalnih reakcija u istoriji pojedinca u datom trenutku. Klasifikaciona šema funkcioniše tako da pojedinci u istoj kategoriji pokazuju isti balans između heteroseksualnih i homoseksualnih elemenata u svojoj istoriji. Položaj na skali se zasniva na odnosu heteroseksualnosti prema homoseksualnosti u istoriji osobe, a ne na stvarnoj količini otvorenog iskustva ili emocionalne reakcije. Pojedincu se može dodeliti pozicija na skali u skladu sa sledećim definicijama tačaka na skali:

Ocena	Opis
0	Isključivo heteroseksualni. Pojedinci ne ostvaruju fizički kontakt koji rezultira erotskim uzbuđenjem ili orgazmom i nemaju emocionalne reakcije na pojedince sopstvenog pola.
1	Pretežno heteroseksualni/incidentno homoseksualni. Pojedinci imaju samo incidentne homoseksualne kontakte koji su uključivali fizičku ili emocionalnu reakciju, ili incidentnu emocionalnu reakciju bez fizičkog kontakta.
2	Pretežno heteroseksualni, ali više od incidentno homoseksualni. Pojedinci imaju više od incidentnog homoseksualnog iskustva ili prilično definitivno reaguju na homoseksualne stimuluse.
3	Podjednako heteroseksualni i homoseksualni. Pojedinci su otprilike podjednako homoseksualni i heteroseksualni u svojim iskustvima ili emocionalnim reakcijama.
4	Pretežno homoseksualni, ali više od incidentno heteroseksualni. Pojedinci imaju više otvorene aktivnosti ili emocionalnih reakcija u homoseksualnom domenu, dok i dalje održavaju priličnu količinu heteroseksualne aktivnosti ili prilično definitivno reaguju na heteroseksualni kontakt.
5	Pretežno homoseksualni/samo incidentno heteroseksualni. Pojedinci su skoro u potpunosti homoseksualni u svojim aktivnostima ili reakcijama.
6	Isključivo homoseksualni. Pojedinci koji su isključivo homoseksualni, kako u pogledu svog otvorenog iskustva, tako i u pogledu svojih emocionalnih reakcija.

Kinsijeva skala je pohvaljena zbog odbacivanja dihotomne klasifikacije seksualne orijentacije i omogućavanja nove perspektive na ljudsku seksualnost. Uprkos tome što sedam kategorija može pružiti precizniji opis seksualne orijentacije od dihotomne skale, i dalje je teško odrediti u koju kategoriju bi pojedince trebalo svrstati. U velikoj studiji koja je poredila seksualni odgovor kod homoseksualnih muškaraca i žena, Masters i Džonson raspravljaju o teškoći dodeljivanja Kinsijevih ocena učesnicima. Posebno, ustanovili su da je teško odrediti relativnu količinu heteroseksualnog i homoseksualnog iskustva i odgovora u historiji osobe prilikom korišćenja skale. Izveštavaju da im je bilo teško dodeliti ocene 2–4 za pojedince sa velikim brojem heteroseksualnih i homoseksualnih iskustava. Kada postoji značajan broj heteroseksualnih i homoseksualnih iskustava u istoriji osobe, postaje teško da ta osoba bude potpuno objektivna u proceni relativne količine svakog.

Vajnrih i saradnici (1993) i Vajnberg i saradnici (1994) kritikovali su skalu zbog grupisanja pojedinaca koji su različiti na osnovu različitih dimenzija seksualnosti u iste kategorije. Prilikom primene skale, Kinsi je razmatrao dve dimenzije seksualne orijentacije: otvoreno seksualno iskustvo i psihoseksualne reakcije. Vredne informacije su izgubljene sažimanjem dve vrednosti u jedan konačan rezultat. Osoba koja ima samo pretežno istopolne reakcije razlikuje se od nekoga sa relativno malo reakcija, ali mnogo istopolnih iskustava. Bilo bi prilično jednostavno da je Kinsi merio dve dimenzije odvojeno i izveštavao o rezultatima nezavisno kako bi se izbegao gubitak informacija. Štaviše, postoji više od dve dimenzije seksualnosti koje treba razmotriti. Pored ponašanja i reakcija, moglo bi se proceniti i privlačnost, identifikacija, stil života itd. Ovo je obrađeno u Klajnovoj mreži seksualne orijentacije.

Treća zabrinutost u vezi sa Kinsijevom skalom je da ona nepravilno meri heteroseksualnost i homoseksualnost na istoj skali, čineći jednu kompromisom druge. Istraživanja iz 1970-ih o maskulinosti i femininosti pokazala su da se koncepti maskulinosti i femininosti adekvatnije mere kao nezavisni koncepti na odvojenim skalama, a ne kao jedan kontinuum sa suprotnim ekstremima na krajevima. Kada se porede na istoj skali, oni deluju kao kompromisi, gde biti više feminin značilo biti manje maskulin i obrnuto. Međutim, ako se posmatraju kao odvojene dimenzije, osoba može biti istovremeno veoma maskulina i veoma feminina. Slično tome, razmatranje heteroseksualnosti i homoseksualnosti na odvojenim skalama omogućilo bi osobi da bude i veoma heteroseksualna i veoma homoseksualna, ili ne previše ni jednog ni drugog. Kada se mere nezavisno, stepen heteroseksualnosti i homoseksualnosti može se nezavisno odrediti, umesto balansa između heteroseksualnosti i homoseksualnosti kako se određuje pomoću Kinsijeve skale.

Klajnova mreža seksualne orijentacije

Glavni članak: Klajnova mreža seksualne orijentacije

Kao odgovor na kritiku da Kinsijeva skala meri samo dve dimenzije seksualne orijentacije, Fric Klajn je razvio Klajnovu mrežu seksualne orijentacije (KSOG), višedimenzionalnu skalu za opisivanje seksualne orijentacije. Predstavljena u Klajnovoj knjizi Biseksualna opcija (1978), KSOG koristi skalu od 7 tačaka za procenu sedam različitih dimenzija seksualnosti u tri različita perioda života pojedinca: prošlost (od rane adolescencije do pre godinu dana), sadašnjost (u poslednjih 12 meseci) i ideal (ono što bi pojedinac izabrao da je to potpuno njegov izbor).

Selova procena seksualne orijentacije

Selova procena seksualne orijentacije (SASO) razvijena je da odgovori na glavne zabrinutosti u vezi sa Kinsijevom skalom i Klajnovom mrežom seksualne orijentacije i kao takva, meri seksualnu orijentaciju na kontinuumu, razmatra različite dimenzije seksualne orijentacije, i razmatra homoseksualnost i heteroseksualnost odvojeno. Umesto da pruži konačno rešenje na pitanje kako najbolje meriti seksualnu orijentaciju, SASO je namenjen da podstakne diskusiju i debatu o merenjima seksualne orijentacije.

SASO se sastoji od 12 pitanja. Šest od ovih pitanja procenjuje seksualnu privlačnost, četiri procenjuju seksualno ponašanje, a dva procenjuju identitet seksualne orijentacije. Za svako pitanje na skali koje meri homoseksualnost postoji odgovarajuće pitanje koje meri heteroseksualnost, što daje šest odgovarajućih parova pitanja. Uzeti svi zajedno, šest parova pitanja i odgovora pružaju profil seksualne orijentacije pojedinca. Međutim, rezultati se mogu dodatno pojednostaviti u četiri sažetka koji se specifično bave odgovorima koji odgovaraju ili homoseksualnosti, heteroseksualnosti, biseksualnosti ili aseksualnosti.

Od svih pitanja na skali, Sel je smatrao da su ona koja procenjuju seksualnu privlačnost najvažnija, jer seksualna privlačnost bolje odražava koncept seksualne orijentacije, koju je definisao kao „stepen seksualne privlačnosti prema članovima drugog, istog, oba pola ili nijednog” nego seksualni identitet ili seksualno ponašanje. Identitet i ponašanje se mere kao dodatne informacije jer su oba blisko povezana sa seksualnom privlačnošću i seksualnom orijentacijom. Glavne kritike SASO nisu utvrđene, ali zabrinutost je da pouzdanost i validnost ostaju u velikoj meri neispitane.

Poteškoće sa procenom

Istraživanja koja se fokusiraju na seksualnu orijentaciju koriste skale za procenu kako bi se identifikovalo ko pripada kojoj seksualnoj populacionoj grupi. Pretpostavlja se da će ove skale moći pouzdano da identifikuju i kategorizuju ljude prema njihovoj seksualnoj orijentaciji. Međutim, teško je odrediti seksualnu orijentaciju pojedinca putem skala za procenu, zbog dvosmislenosti u vezi sa definicijom seksualne orijentacije. Generalno, postoje tri komponente seksualne orijentacije koje se koriste u proceni. Njihove definicije i primeri kako se mogu proceniti su sledeći:

Komponenta	Definicija	Pitanja
Seksualna privlačnost	Privlačnost prema jednom polu ili želja za seksualnim odnosima ili za primarnim ljubavnim, seksualnim odnosom sa jednim ili oba pola	„Da li ste ikada osetili romantičnu privlačnost prema muškarcu? Da li ste ikada osetili romantičnu privlačnost prema ženi?”
Seksualno ponašanje	„Bilo koja obostrano dobrovoljna aktivnost sa drugom osobom koja uključuje genitalni kontakt i seksualno uzbuđenje, to jest, osećaj stvarnog uzbuđenja, čak i ako do snošaja ili orgazma nije došlo”	„Da li ste ikada imali odnos sa osobom svog pola koji je rezultirao seksualnim orgazmom?”
Seksualni identitet	Lično izabrane, društveno i istorijski vezane oznake vezane za percepcije i značenja koja pojedinci imaju o svom seksualnom identitetu.	„Izaberite jednu od ovih šest opcija: gej ili lezbijka; biseksualac, ali uglavnom gej ili lezbijka; biseksualac podjednako gej/lezbijka i heteroseksualac; biseksualac ali uglavnom heteroseksualac; heteroseksualac; i nesiguran, ne znam sigurno.”

Iako su seksualna privlačnost, ponašanje i identitet sve komponente seksualne orijentacije, ako bi osoba definisana jednom od ovih dimenzija bila kongruentna sa onima definisanim drugom dimenzijom, ne bi bilo važno koja se koristi za procenu orijentacije, ali to nije slučaj. Postoji „mala koherentna veza između količine i mešavine homoseksualnog i heteroseksualnog ponašanja u biografiji osobe i izbora te osobe da sebe označi kao biseksualnu, homoseksualnu ili heteroseksualnu”. Pojedinci obično doživljavaju različite privlačnosti i ponašanja koja mogu odražavati znatiželju, eksperimentisanje, društveni pritisak i nisu nužno pokazatelj osnovne seksualne orijentacije. Na primer, žena može imati fantazije ili misli o seksu sa drugim ženama, ali nikada ne postupa po tim mislima i ima seksualne odnose samo sa partnerima suprotnog pola. Ako bi se seksualna orijentacija procenjivala na osnovu seksualne privlačnosti, ova osoba bi se smatrala homoseksualnom, ali njeno ponašanje ukazuje na heteroseksualnost.

Kako nema istraživanja koja ukazuju koja od tri komponente je suštinska u definisanju seksualne orijentacije, sve tri se koriste nezavisno i pružaju različite zaključke u vezi sa seksualnom orijentacijom. Savin-Vilijams (2006) raspravlja o ovom pitanju i napominje da istraživači, bazirajući svoje nalaze o seksualnoj orijentaciji na jednoj komponenti, možda zapravo ne obuhvataju ciljanu populaciju. Na primer, ako se homoseksualac definiše ponašanjem sa istim polom, gej device se izostavljaju, heteroseksualci koji se upuštaju u istopolno ponašanje iz drugih razloga osim preferiranog seksualnog uzbuđenja se pogrešno broje, a oni sa istopolnom privlačnošću koji imaju odnose samo sa suprotnim polom se isključuju. Zbog ograničenih populacija koje svaka komponenta obuhvata, potrošači istraživanja treba da budu oprezni prilikom generalizacije ovih nalaza.

Jedna od upotreba skala koje procenjuju seksualnu orijentaciju je određivanje prevalencije različitih seksualnih orijentacija unutar populacije. U zavisnosti od uzrasta, kulture i pola ispitanika, stope prevalencije homoseksualnosti variraju u zavisnosti od toga koja komponenta seksualne orijentacije se procenjuje: seksualna privlačnost, seksualno ponašanje ili seksualni identitet. Procena seksualne privlačnosti će dati najveću prevalenciju homoseksualnosti u populaciji, pri čemu je udeo pojedinaca koji navode da ih privlači isti pol dva do tri puta veći od udela koji prijavljuju istopolno ponašanje ili se identifikuju kao gej, lezbijke ili biseksualci. Štaviše, izveštaji o istopolnom ponašanju obično premašuju one o gej, lezbijskoj ili biseksualnoj identifikaciji. Sledeća tabela pokazuje koliko prevalencija homoseksualnosti može varirati u zavisnosti od uzrasta, lokacije i komponente seksualne orijentacije koja se procenjuje:

Prevalencija homoseksualnosti

	Privlačnost		Ponašanje		Identitet
Zemlja: Uzrasna grupa	Žena	Muškarac	Žena	Muškarac	Žena	Muškarac
SAD: Mladi	6%	3%	11%	5%	8%	3%
SAD: Mladi odrasli	13%	5%	4%	3%	4%	3%
SAD: Odrasli	8%	8%	4%	9%	1%	2%
Australija: Odrasli	17%	15%	8%	16%	4%	7%
Turska: Mladi odrasli	7%	6%	4%	5%	2%	2%
Norveška: Adolescenti	21%	9%	7%	6%	5%	5%

Varijance u stopama prevalencije ogledaju se u nedoslednim odgovorima ljudi na različite komponente seksualne orijentacije unutar jedne studije i nestabilnosti njihovih odgovora tokom vremena. Lauman i saradnici (1994) ustanovili su da među odraslima u SAD, 20% onih koji bi se smatrali homoseksualcima na osnovu jedne komponente orijentacije, bili su homoseksualci na druge dve dimenzije, dok je 70% odgovorilo na način koji je bio konzistentan sa homoseksualnošću samo na jednoj od tri dimenzije. Štaviše, seksualnost može biti fluidna; na primer, identitet seksualne orijentacije osobe nije nužno stabilan ili konzistentan tokom vremena, već je podložan promenama tokom života. Dajmond (2003) je ustanovila da je tokom sedam godina dve trećine žena promenilo svoj seksualni identitet barem jednom, pri čemu su mnoge izjavile da oznaka nije adekvatno obuhvatala raznolikost njihovih seksualnih ili romantičnih osećanja. Štaviše, žene koje su se odrekle biseksualne i lezbijske identifikacije nisu se odrekle istopolne seksualnosti i priznale su mogućnost budućih istopolnih privlačnosti ili ponašanja. Jedna žena je izjavila: „Uglavnom sam strejt, ali sam jedna od onih osoba koje bi, ako bi se pojavila prava okolnost, promenila svoj stav”. Stoga, pojedinci klasifikovani kao homoseksualci u jednoj studiji možda neće biti identifikovani na isti način u drugoj, u zavisnosti od toga koje se komponente procenjuju i kada se procena vrši, što otežava precizno određivanje ko je homoseksualac, a ko nije, i kolika je ukupna prevalencija unutar populacije.

Implikacije

U zavisnosti od toga koja se komponenta seksualne orijentacije procenjuje i na koju se referiše, mogu se izvući različiti zaključci o stopi prevalencije homoseksualnosti, što ima posledice u stvarnom svetu. Saznanje koliki deo populacije čine homoseksualne osobe utiče na to kako ta populacija može biti viđena ili tretirana od strane javnosti i vladinih tela. Na primer, ako homoseksualne osobe čine samo 1% opšte populacije, politički ih je lakše ignorisati nego ako se zna da su izborna jedinica koja nadmašuje većinu etničkih i manjinskih grupa. Ako je broj relativno mali, teško je argumentovati za programe i usluge za istopolne zajednice, masovno medijsko uključivanje gej uzora, ili Gej-strejt alijanse u školama. Iz tog razloga, 1970-ih godina, Brus Voler, predsedavajući Nacionalne gej i lezbijske radne grupe, promovisao je uobičajeni mit da je prevalencija homoseksualnosti 10% za celu populaciju tako što je prosečno izračunao 13% za muškarce i 7% za žene. Voler je generalizovao ovaj nalaz i koristio ga kao deo modernog pokreta za gej prava kako bi ubedio političare i javnost da smo „mi [gejevi i lezbijke] svuda”.

Predložena rešenja

U radu „Ko je gej? Da li je to važno?”, psiholog Rič Savin-Vilijams predlaže dva različita pristupa proceni seksualne orijentacije dok se ne razviju dobro pozicionirane i psihometrijski utemeljene i testirane definicije koje bi omogućile istraživanjima da pouzdano identifikuju prevalenciju, uzroke i posledice homoseksualnosti. Prvo, on predlaže da se veći prioritet daje seksualnom uzbuđenju i privlačnosti u odnosu na ponašanje i identitet, jer je manje podložno samoobmani i obmani drugih, društvenim uslovima i promenljivim značenjima. Za merenje privlačnosti i uzbuđenja predložio je da se razviju i koriste biološke mere. Postoje brojne biološke/fiziološke mere koje mogu meriti seksualnu orijentaciju kao što su seksualno uzbuđenje, skeniranje mozga, praćenje pogleda, preferencija telesnog mirisa, i anatomske varijacije kao što su odnos dužine prstiju i desnorukost ili levorukost.

Drugo, Savin-Vilijams predlaže da istraživači treba da napuste opšti pojam seksualne orijentacije u potpunosti i procenjuju samo one komponente koje su relevantne za istraživačko pitanje koje se istražuje. Na primer:

• Za procenu polno prenosivih bolesti ili prenosa HIV-a, meriti seksualno ponašanje
• Za procenu međuljudskih veza, meriti seksualnu/romantičnu privlačnost
• Za procenu političke ideologije, meriti seksualni identitet

Sredstva za procenu

Sredstva koja se obično koriste uključuju ankete, intervjue, međukulturalne studije, merenja fizičkog uzbuđenja seksualno ponašanje, seksualne fantazije, ili obrazac erotskog uzbuđenja. Najčešće je verbalno samoizjašnjavanje ili samooznačavanje, što zavisi od toga da li su ispitanici tačni u vezi sa sobom.

Seksualno uzbuđenje

Proučavanje ljudskog seksualnog uzbuđenja pokazalo se kao plodonosan način razumevanja razlika između muškaraca i žena kao polova i u pogledu seksualne orijentacije. Kliničko merenje može koristiti penilnu ili vaginalnu fotopletizmografiju, gde se meri nadimanje genitalija krvlju kao odgovor na izlaganje različitom erotskom materijalu.

Neki istraživači koji proučavaju seksualnu orijentaciju tvrde da se koncept može različito primenjivati na muškarce i žene. Studija obrazaca seksualnog uzbuđenja je utvrdila da žene, kada gledaju erotske filmove koji prikazuju žensko-žensku, muško-mušku i muško-žensku seksualnu aktivnost (oralni seks ili penetracija), imaju obrasce uzbuđenja koji se ne poklapaju sa njihovim deklarisanim seksualnim orijentacijama kao što je to slučaj kod muškaraca. To jest, seksualno uzbuđenje heteroseksualnih i lezbijskih žena na erotske filmove ne razlikuje se značajno prema polovima učesnika (muškim ili ženskim) niti prema vrsti seksualne aktivnosti (heteroseksualnoj ili homoseksualnoj). Obrasci seksualnog uzbuđenja muškaraca imaju tendenciju da budu više u skladu sa njihovim navedenim orijentacijama, pri čemu heteroseksualni muškarci pokazuju veće uzbuđenje penisa na žensko-žensku seksualnu aktivnost i manje uzbuđenje na žensko-muške i muško-muške seksualne stimuluse, dok su homoseksualni i biseksualni muškarci više uzbuđeni filmovima koji prikazuju muško-muški snošaj, a manje uzbuđeni drugim stimulusima.

Druga studija o obrascima seksualnog uzbuđenja muškaraca i žena potvrdila je da muškarci i žene imaju različite obrasce uzbuđenja, nezavisno od njihovih seksualnih orijentacija. Studija je utvrdila da se genitalije žena uzbuđuju i na ljudske i na neljudske stimuluse iz filmova koji prikazuju ljude oba pola kako imaju seks (heteroseksualni i homoseksualni) i iz video snimaka koji prikazuju neljudske primate (bonobo) kako imaju seks. Muškarci nisu pokazivali nikakvo seksualno uzbuđenje na neljudske vizuelne stimuluse, a njihovi obrasci uzbuđenja bili su u skladu sa njihovim specifičnim seksualnim interesom (žene za heteroseksualne muškarce i muškarci za homoseksualne muškarce).

Ove studije sugerišu da se muškarci i žene razlikuju u pogledu obrazaca seksualnog uzbuđenja i da se to takođe odražava na način na koji njihove genitalije reaguju na seksualne stimuluse oba pola ili čak na neljudske stimuluse. Seksualna orijentacija ima mnogo dimenzija (privlačnosti, ponašanje, identitet), od kojih je seksualno uzbuđenje jedini proizvod seksualnih privlačnosti koji se trenutno može meriti sa određenim stepenom fizičke preciznosti. Dakle, činjenica da se žene uzbuđuju gledajući neljudske primate kako imaju seks ne znači da ženska seksualna orijentacija uključuje ovu vrstu seksualnog interesa. Neki istraživači tvrde da seksualna orijentacija žena manje zavisi od njihovih obrazaca seksualnog uzbuđenja nego kod muškaraca i da se druge komponente seksualne orijentacije (kao što je emocionalna vezanost) moraju uzeti u obzir prilikom opisivanja seksualnih orijentacija žena. Nasuprot tome, seksualne orijentacije muškaraca imaju tendenciju da budu prvenstveno usmerene na fizičku komponentu privlačnosti, i stoga su njihova seksualna osećanja isključivije orijentisana prema polu.

Nedavno, naučnici su počeli da se fokusiraju na merenje promena u moždanoj aktivnosti povezanih sa seksualnim uzbuđenjem, koristeći tehnike skeniranja mozga. Studija o tome kako mozgovi heteroseksualnih i homoseksualnih muškaraca reaguju na gledanje slika nagih muškaraca i žena utvrdila je da i hetero- i homoseksualni muškarci pozitivno reaguju na gledanje svog preferiranog pola, koristeći iste regione mozga. Jedina značajna grupna razlika između ovih orijentacija pronađena je u amigdali, regionu mozga poznatom po tome što je uključen u regulaciju straha.

Kultura

Vidi još: LGBT istorija, Društveni stavovi prema homoseksualnosti i LGBT zajednica i multikulturalizam

Parada ponosa, Pariz 2009.

Istraživanja sugerišu da je seksualna orijentacija nezavisna od kulturnih i drugih društvenih uticaja, ali da otvorena identifikacija sopstvene seksualne orijentacije može biti otežana u homofobičnim/heteroseksističkim okruženjima. Društveni sistemi kao što su religija, jezik i etničke tradicije mogu imati snažan uticaj na ostvarivanje seksualne orijentacije. Uticaji kulture mogu zakomplikovati proces merenja seksualne orijentacije. Većina empirijskih i kliničkih istraživanja o LGBT populacijama sprovodi se na uglavnom belim, srednjoklasnim, dobro obrazovanim uzorcima; međutim, postoje džepovi istraživanja koji dokumentuju različite druge kulturne grupe, iako su one često ograničene u raznolikosti roda i seksualne orijentacije ispitanika. Integracija seksualne orijentacije sa sociokulturnim identitetom može predstavljati izazov za LGBT pojedince. Pojedinci mogu ili ne moraju smatrati da ih njihova seksualna orijentacija definiše u pogledu seksualnog identiteta, jer mogu iskusiti različite stepene fluidnosti seksualnosti, ili se jednostavno mogu jače identifikovati sa drugim aspektom svog identiteta, kao što je porodična uloga. Američka kultura stavlja veliki naglasak na individualne osobine, a sebe doživljava kao nepromenljivog i konstantnog. Nasuprot tome, istočnoazijske kulture stavljaju veliki naglasak na društvenu ulogu osobe unutar društvenih hijerarhija, a sebe doživljavaju kao fluidnog i promenljivog. Ove različite kulturne perspektive imaju mnoge implikacije na kogniciju o sebi, uključujući percepciju seksualne orijentacije.

Jezik

Prevođenje je glavna prepreka prilikom poređenja različitih kultura. Mnogim engleskim terminima nedostaju ekvivalenti u drugim jezicima, dok se koncepti i reči iz drugih jezika ne odražavaju u engleskom jeziku. Prevodilačke i vokabularske prepreke nisu ograničene na engleski jezik. Jezik može prisiliti pojedince da se identifikuju sa etiketom koja možda ne odražava tačno njihovu pravu seksualnu orijentaciju. Jezik se takođe može koristiti za signaliziranje seksualne orijentacije drugima. Značenje reči koje se odnose na kategorije seksualne orijentacije pregovara se u masovnim medijima u odnosu na društvenu organizaciju. Nove reči se mogu uvesti u upotrebu kako bi se opisali novi termini ili bolje opisale složene interpretacije seksualne orijentacije. Druge reči mogu dobiti nove slojeve značenja. Na primer, heteroseksualni španski termini marido i mujer za „muža” i „ženu”, respektivno, nedavno su u Španiji zamenjeni rodno neutralnim terminima cónyuges ili consortes što znači „supružnici”.

Percepcije

Video velške vlade koji prikazuje zločine iz mržnje zasnovane na seksualnoj orijentaciji

Jedna osoba može pretpostaviti znanje o seksualnoj orijentaciji druge osobe na osnovu percipiranih karakteristika, kao što su izgled, odeća, glas (up. govor gej muškaraca), i pratnja i ponašanje sa drugim ljudima. Pokušaj otkrivanja seksualne orijentacije u društvenim situacijama ponekad se kolokvijalno naziva gejdar; neke studije su otkrile da pogađanja zasnovana na fotografijama lica imaju bolje rezultate od slučajnosti. Istraživanje iz 2015. godine sugeriše da je „gejdar” alternativna oznaka za korišćenje LGBT stereotipa za zaključivanje o orijentaciji, i da oblik lica nije tačan pokazatelj orijentacije.

Percipirana seksualna orijentacija može uticati na to kako se osoba tretira. Na primer, u Sjedinjenim Državama, FBI je izvestio da je 15,6% zločina iz mržnje prijavljenih policiji 2004. godine bilo „zbog pristrasnosti na osnovu seksualne orijentacije”. Prema propisima o jednakosti u zapošljavanju (seksualna orijentacija) iz 2003. godine u Ujedinjenom Kraljevstvu, kako objašnjava Služba za savetovanje, mirenje i arbitražu, „radnici ili kandidati za posao ne smeju biti tretirani manje povoljno zbog njihove seksualne orijentacije, njihove percipirane seksualne orijentacije ili zato što se druže sa nekim određene seksualne orijentacije”.

U evro-američkim kulturama, norme, vrednosti, tradicije i zakoni olakšavaju heteroseksualnost, uključujući konstrukte braka i porodice. Ulažu se napori da se promene predrasude, a donose se zakoni za promovisanje jednakosti.

Neke druge kulture ne priznaju homoseksualnu/heteroseksualnu/biseksualnu razliku. Uobičajeno je razlikovati seksualnost osobe prema njenoj seksualnoj ulozi (aktivna/pasivna; insertivna/penetrirana). U ovoj distinkciji, pasivna uloga se tipično povezuje sa ženstvenošću ili inferiornošću, dok se aktivna uloga tipično povezuje sa muškošću ili superiornošću. Na primer, istraživanje jednog malog brazilskog ribarskog sela otkrilo je tri seksualne kategorije za muškarce: muškarci koji imaju seks samo sa muškarcima (konstantno u pasivnoj ulozi), muškarci koji imaju seks samo sa ženama, i muškarci koji imaju seks sa ženama i muškarcima (konstantno u aktivnoj ulozi). Dok su muškarci koji su konstantno zauzimali pasivnu ulogu bili priznati kao posebna grupa od strane lokalnog stanovništva, muškarci koji imaju seks samo sa ženama, i muškarci koji imaju seks sa ženama i muškarcima, nisu bili diferencirani. Malo se zna o istopolno privučenim ženama, ili o seksualnom ponašanju između žena u ovim kulturama.

Rasizam i etnički relevantna podrška

Vidi još: Afroamerička kultura i seksualna orijentacija

U Sjedinjenim Državama, ne-belački LGBT pojedinci mogu se naći u dvostrukoj manjini, gde ih ni pretežno belačke LGBT zajednice ne prihvataju ili ne razumeju u potpunosti, niti ih prihvata njihova sopstvena etnička grupa. Mnogi ljudi doživljavaju rasizam u dominantnoj LGBT zajednici gde se rasni stereotipi spajaju sa rodnim stereotipima, tako da se azijsko-američki LGBT osobe doživljavaju kao pasivnije i ženstvenije, dok se afro-američke LGBT osobe doživljavaju kao muževnije i agresivnije. Postoji niz kulturno specifičnih mreža podrške za LGBT pojedince aktivnih u Sjedinjenim Državama. Na primer, „Ô-Môi” za vijetnamsko-američke kvir žene.

Religija

Vidi još: LGBT pitanja i religija i Religija i homoseksualnost

Seksualnost u kontekstu religije je često kontroverzna tema, posebno seksualna orijentacija. U prošlosti, različite sekte su posmatrale homoseksualnost sa negativne tačke gledišta i imale su kazne za istopolne veze. U moderno doba, sve veći broj religija i verskih denominacija prihvata homoseksualnost. Moguće je integrisati seksualni identitet i verski identitet, u zavisnosti od tumačenja verskih tekstova.

Neke verske organizacije se protive samom konceptu seksualne orijentacije. U reviziji etičkog kodeksa Američkog udruženja hrišćanskih savetnika iz 2014. godine, članovima je zabranjeno da „opisuju ili svode ljudski identitet i prirodu na seksualnu orijentaciju ili reference na nju”, iako savetnici moraju priznati osnovno pravo klijenta na samoopredeljenje.

Internet i mediji

Vidi još: LGBT stereotipi

Internet je uticao na seksualnu orijentaciju na dva načina: to je uobičajen način diskursa o temi seksualne orijentacije i seksualnog identiteta, i stoga oblikuje popularne koncepcije; i omogućava anonimno pronalaženje seksualnih partnera, kao i olakšava komunikaciju i povezivanje većeg broja ljudi.

Demografija

Glavni članak: Demografija seksualne orijentacije

Savremena naučna istraživanja pokazuju da, u različitim kulturama, većina ljudi prijavljuje heteroseksualnu orijentaciju. Biseksualnost se javlja u različitim stepenima relativne privlačnosti prema istom ili suprotnom polu. Muškarci češće bivaju isključivo homoseksualni nego podjednako privučeni oba pola, dok je za žene obrnuto.

Ankete u zapadnim kulturama u proseku pokazuju da se oko 93% muškaraca i 87% žena identifikuje kao potpuno heteroseksualno, 4% muškaraca i 10% žena kao uglavnom heteroseksualno, 0,5% muškaraca i 1% žena kao ravnomerno biseksualno, 0,5% muškaraca i 0,5% žena kao uglavnom homoseksualno, i 2% muškaraca i 0,5% žena kao potpuno homoseksualno. Analiza 67 studija pokazala je da je doživotna prevalencija seksa između muškaraca (bez obzira na orijentaciju) bila 3-5% za istočnu Aziju, 6-12% za južnu i jugoistočnu Aziju, 6-15% za istočnu Evropu, i 6-20% za Latinsku Ameriku. Međunarodna alijansa za HIV/AIDS procenjuje svetsku prevalenciju muškarci koji imaju seks sa muškarcima između 3% i 16%.

Relativni procenat populacije koji prijavljuje homoseksualnu ili biseksualnu orijentaciju može varirati u zavisnosti od metodologije i kriterijuma odabira. Izveštaj iz 1998. godine navodi da se ovi statistički nalazi kreću u rasponu od 2,8% do 9% za muškarce, i 1% do 5% za žene u Sjedinjenim Državama – ova cifra može biti čak 12% za neke velike gradove i samo 1% za ruralna područja.

Mali procenat ljudi nije seksualno privučen nikome (aseksualnost). Studija iz 2004. godine procenila je prevalenciju aseksualnosti na 1%.

Kinsijevi podaci

U Seksualno ponašanje ljudskog mužjaka (1948) i Seksualno ponašanje ljudske ženke (1953), autora Alfreda Kinsija i saradnika, ljudi su ispitivani o svom seksualnom ponašanju, a zatim su im istraživači dodelili ocenu na skali od potpuno heteroseksualne do potpuno homoseksualne. Kinsi je izvestio da, kada se analiziraju ponašanja pojedinaca, kao i njihov identitet, značajan broj ljudi se činio barem donekle biseksualnim – to jest, imali su neku privlačnost prema oba pola, iako je obično jedan pol bio preferiran. Kinsijeve metode su kritikovane kao manjkave, posebno u pogledu nasumičnosti njegovog uzorka populacije, koji je uključivao zatvorenike, muške prostitutke i one koji su voljno učestvovali u diskusiji o prethodno tabu temama o seksu. Ipak, Pol Gebhard, kasniji direktor Kinsijevog instituta za istraživanje seksa, ponovo je ispitao podatke iz Kinsijevih izveštaja i zaključio da uklanjanje zatvorenika i prostitutki gotovo da nije uticalo na rezultate. Noviji istraživači veruju da je Kinsi precenio stopu istopolne privlačnosti zbog nedostataka u svojim metodama uzorkovanja.

Socijalni konstrukcionizam

Vidi još: Kvir teorija

Pošto je seksualna orijentacija složena, neki akademici i istraživači, posebno u kvir studijama, tvrde da je ona istorijska i društvena konstrukcija. Godine 1976, filozof i istoričar Mišel Fuko je u Istorija seksualnosti tvrdio da homoseksualnost kao identitet nije postojala u osamnaestom veku; da su ljudi umesto toga govorili o „sodomiji”, što se odnosilo na seksualne činove. Sodomija je bila zločin koji se često ignorisao, ali ponekad i strogo kažnjavao prema zakonima o sodomiji. Napisao je: „'Seksualnost' je izum moderne države, industrijske revolucije i kapitalizma.” Drugi naučnici tvrde da postoje značajni kontinuiteti između drevne i moderne homoseksualnosti. Filozof nauke Majkl Rus je izjavio da je socijalno-konstrukcionistički pristup, pod uticajem Fukoa, zasnovan na selektivnom čitanju istorijskih zapisa koji meša postojanje homoseksualnih ljudi sa načinom na koji su oni označeni ili tretirani.

U većem delu modernog sveta, seksualni identitet se definiše na osnovu pola partnera. Međutim, u nekim delovima sveta, seksualnost se često društveno definiše na osnovu seksualnih uloga, da li je neko penetrator ili penetriran. U zapadnim kulturama, ljudi smisleno govore o gej, lezbijskim i biseksualnim identitetima i zajednicama. U nekim drugim kulturama, oznake homoseksualac i heteroseksualac ne naglašavaju celokupan društveni identitet niti ukazuju na pripadnost zajednici na osnovu seksualne orijentacije.

Neki istoričari i istraživači tvrde da se emocionalne i afektivne aktivnosti povezane sa terminima seksualne orijentacije kao što su „gej” i „heteroseksualac” značajno menjaju tokom vremena i preko kulturnih granica. Na primer, u mnogim nacijama engleskog govornog područja pretpostavlja se da je istopolno ljubljenje, posebno između muškaraca, znak homoseksualnosti, dok su različite vrste istopolnog ljubljenja uobičajeni izrazi prijateljstva u drugim nacijama. Takođe, mnoge moderne i istorijske kulture imaju formalne ceremonije koje izražavaju dugoročnu posvećenost između istopolnih prijatelja, iako je sama homoseksualnost tabu u tim kulturama.

Pravo, politika i teologija

Profesor Majkl King je izjavio: „Zaključak do kog su došli naučnici koji su istraživali poreklo i stabilnost seksualne orijentacije je da je to ljudska karakteristika koja se formira rano u životu i otporna je na promene. Naučni dokazi o poreklu homoseksualnosti smatraju se relevantnim za teološku i društvenu debatu jer podrivaju sugestije da je seksualna orijentacija izbor.”

Godine 1999, profesor prava Dejvid Kruz je napisao da „seksualna orijentacija (i srodni koncept homoseksualnosti) može verovatno da se odnosi na različite atribute, pojedinačno ili u kombinaciji. Ono što nije odmah jasno je da li je jedna koncepcija najprikladnija za sve društvene, pravne i ustavne svrhe.”

Vidi još

• Askriptivne karakteristike
• Agencija za osnovna prava
• Genetska dijagnoza interseksa
• LGBT prava po zemlji ili teritoriji
• Spisak antidiskriminacionih akata
• Kvir heteroseksualnost
• Romantična orijentacija
• Seksualna želja
• Seksualna orijentacija i rodni identitet u Ujedinjenim nacijama
• Seksualna orijentacija i vojna služba
• Hipoteza o seksualnoj orijentaciji
• Socioseksualna orijentacija
• Terminologija homoseksualnosti
• Obavezujuća heteroseksualnost
• Kinsijeva skala

Literatura

• Balthazart, Jacques (2012). The Biology of Homosexuality. Oxford University Press. ISBN 9780199838820. OL 16142775W  — preko Open Library. 
• Balthazart, Jacques (2012). The Biology of Homosexuality. Oxford University Press. ISBN 9780199838820. Arhivirano iz originala 26. 1. 2021. g. Pristupljeno 27. 7. 2019. 
• Lehmiller, Justin (2018). The Psychology of Human Sexuality (Second izd.). John Wiley & Sons Ltd. ISBN 9781119164739. Arhivirano iz originala 31. 12. 2020. g. Pristupljeno 16. 7. 2020. 
• Bem, S.L. (1981). Bem sex-rol inventory professional manual. Palo Alto, CA: Consulting Psychologists Press. 
• Firestein, Beth A. (2007). Becoming Visible: Counseling Bisexuals Across the Lifespan. Columbia University Press. str. 9. ISBN 978-0-231-13724-9. Arhivirano iz originala 4. 2. 2021. g. Pristupljeno 3. 10. 2012. 
• Kinsey, Alfred C.; Wardell Baxter Pomeroy; Clyde Eugene Martin (1948). Sexual Behavior in the Human Male. Indiana University Press. ISBN 978-0-253-33412-1. 
• LeVay, Simon (2017). Gay, Straight, and the Reason Why: The Science of Sexual Orientation. Oxford University Press. ISBN 9780199752966. OL 26246092M  — preko Open Library. 
• Laumann; et al. (1994). The Social Organization of Sexuality. University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-46957-7. 
• Rust, Paula (2000). Bisexuality in the United States: A Social Science Reader. Columbia University Press. ISBN 978-0-231-10226-1. 
• Sinclair, Karen (2013). About Whoever: The Social Imprint on Identity and Orientation. New York: Karen Sinclair. ISBN 9780981450513. 
• Ulrichs, Karl Heinrich (1994). The Riddle of Man-Manly Love. Prometheus Books. ISBN 978-0-87975-866-0. 
• Weinberg, Martin S; et al. (1994). Dual Attraction. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-508482-5. 
• American Psychiatric Association. (1987). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (3rd ed., Revised). Washington, DC
• American Psychological Association (1974), Standards for educational and psychological tests  Washington
• American Psychological Association. (1987). Policy Statements on Lesbian and Gay Issues. Washington, DC
• Blanchard, R.; Bogaert, A. F. (1996). „Biodemographic comparisons of homosexual and heterosexual men in the kinsey interview data”. Archives of Sexual Behavior. 25 (6): 551—579. PMID 8931880. doi:10.1007/BF02437839. .
• Brum, Gil, Larry McKane, & Gerry Karp,. Biology: Exploring Life (2nd izd.). ISBN 9780471600008. CS1 održavanje: Višestruka imena: spisak autora (veza) (John Wiley & Sons, Inc., 1994), p. 663. . (About INAH-3.)
• Bogaert, Anthony F.; Blanchard, Ray (1996). „Physical development and sexual orientation in men: height, weight and age of puberty differences”. Personality and Individual Differences. 21: 77—84. doi:10.1016/0191-8869(96)00045-1. .
• Bogaert, A. F.; Friesen, C.; Klentrou, P. (2002). „Age of puberty and sexual orientation in a national probability sample”. Archives of Sexual Behavior. 31 (1): 73—81. PMID 11910794. doi:10.1023/A:1014083218773. 
• Bogaert, Anthony F.; Friesen, Chris (2002). „Sexual orientation and height, weight, and age of puberty: New tests from a British national probability sample”. Biological Psychology. 59 (2): 135—145. PMID 11911936. doi:10.1016/S0301-0511(01)00131-4. 
• Bogaert, Anthony F. (1998). „Physical development and sexual orientation in women: height, weight, and age of puberty comparisons”. Personality and Individual Differences. 24 (1): 115—121. doi:10.1016/S0191-8869(97)00111-6. 
• Bailey, J. Michael. 2003. The man who would be queen: the science of gender-bending and transsexualism. Washington, DC: Joseph Henry Press. 2003. ISBN 978-0-309-08418-5. 
• Burr, Chandler. 1997. A separate creation: the search for the biological origins of sexual orientation, New York, NY: Hyperion Books.
• Cabaj, Robert P. and Terr S. Stein (1996). Textbook of homosexuality and mental health. Arlington, VA: American Psychiatric Publishing. 
• Caramagno, Thomas C (2002). Irreconcilable differences? Intellectual stalemate in the gay rights debate. Westport, CT: Praeger Publishers. 
• Cohler, Bertram J. and Robert M. Galatzer-Levy (2000). The course of gay and lesbian lives: social and psychoanalytical perspectives. Chicago, IL: University of Chicago Press. 
• Cohen, K. M. (2002). „Relationships among childhood sex-atypical behavior, spatial ability, handedness, and sexual orientation in men”. Archives of Sexual Behavior. 31 (1): 129—143. PMID 11910786. doi:10.1023/A:1014043504661. 
• De La Torre, Miguel A. (2009). Out of the Shadows, Into the Light: Christianity and Homosexuality. Chalice Press. ISBN 978-0-8272-2727-9.  .
• Dynes, Wayne, ur. (1990). Encyclopedia of Homosexuality. New York & London: Garland Publishing. .
• Friedman, Richard C. and Jennifer I. Downey (2002). Sexual orientation and psychoanalysis: sexual science and clinical practice. New York, NY: Columbia University Press. 
• Halley, Janet E. (1994). „Sexual orientation and the politics of biology: a critique of the argument from immutability”. Stanford Law Review. 46 (3): 503—561. JSTOR 1229101. doi:10.2307/1229101. 
• Hamer, Dean and Peter Copeland (1994). Science of desire: the gay gene and the biology of behavior. New York, NY: Simon and Schuster. 
• Hamer, Dean and Peter Copeland (1999). Living with our genes: why they matter more than you think. New York, NY: First Anchor Books. 
• Lahey, Kathleen (1998). Are we persons yet? Law and sexuality. Toronto, CA: University of Toronto Press. 
• LeVay, Simon (1993). The sexual brain. Cambridge, MA: MIT Press. 
• LeVay, Simon (1996). Queer science: the use and abuse of research into homosexuality. Cambridge, MA: MIT Press. 
• LeVay, Simon and Sharon Valente. 2002. Human sexuality. Sunderland, MA: Sinauer Associates. 2006. ISBN 978-0-87893-465-2. 
• Lipkin, Arthur (2001). Understanding homosexuality, changing schools. Boulder, CO: Westview Press. 
• Kinsey, A.C., Pomeroy, W.B., & Martin, C.E. (1948). Sexual behavior in the human male. Philadelphia: W.B. Saunders
• Kinsey, A.C., Pomeroy, W.B., Martin, C.E., & Gebhard, P.H. (1953). Sexual behavior in the human female. Philadelphia: W.B. Saunders
• Lever, J., & Kanouse, D.E. (1996) Sexual orientation and proscribed sexual behaviors. In G. Herek, J. Jobe, & R. Carney, Out in force: Sexual orientation and the military (pp. 15-38). Chicago: University of Chicago Press. 
• Marshall Cavendish Corporation, ur. (2009). „Asexuality”. Sex and Society. 2. Marshall Cavendish. str. 82—83. ISBN 978-0-7614-7905-5. Arhivirano iz originala 16. 10. 2015. g. Pristupljeno 2. 2. 2013. CS1 održavanje: Format datuma (veza)
• Meyer, I. H. (2003). Prejudice, social stress, and mental health in lesbian, gay, and bisexual populations: Conceptual issues and research evidence. Psychological Bulletin, 129, 674-697
• McKnight, Jim 1997. Straight Science. New York, NY: Routledge. 
• Money, John (1988). Gay, straight and in-between: the sexology of sexual orientation. New York, NY: Oxford University Press. 
• Rahman, Qazi; Wilson, Glenn D. (2003). „Born gay? The psychobiology of human sexual orientation”. Personality and Individual Differences. 34 (8): 1337—1382. doi:10.1016/S0191-8869(02)00140-X. 
• Schroeder, M., & Shidlo, A. (2001). Ethical issues in sexual orientation conversion therapies: An empirical study of consumers. Journal of Gay and Lesbian Psychotherapy, 5(3-4), 131-166
• Wallis, W.A. (1949). Statistics of the Kinsey report. Journal of the American Statistical Association, 44, 463-484
• Voeller, B. (1990) Some uses and abuses of the Kinsey scale. In D.P. McWhirter, S.A. Sanders, & J.M. Reinisch, Homosexuality/heterosexuality: Concepts of sexual orientation (pp. 32-38). New York: Oxford University Press. 

Spoljašnje veze

• Sexual orientation and homosexuality APA (jezik: engleski)
• „Sexual Orientation”. Arhivirano iz originala 22. 07. 2011. g.  Healthy Minds (jezik: engleski)
• „Sexual Orientation”. Arhivirano iz originala 03. 03. 2011. g. CS1 održavanje: Nepodoban URL (veza) Palo Alto Medical Foundation (jezik: engleski)
• Sexual Orientation WebMD (jezik: engleski)