Fortran

S Vikipedije, slobodne enciklopedije
Fortran
Fortran acs cover.jpeg
Originalni nazivengl. Fortran
Izgovara sefortran
Modelproceduralni, imperativni, strukturirani, objektno-orijentisani
Pojavio se1957.
Autor(i)Džon Bakus
Dizajner(i)Džon Bakus, IBM
Aktuelna verzijaFortran 2003
Tipovi promenljivihjaki, statički
Implementacijemnoge
Uticao naalgol 58, bejsik, C

Fortran je programski jezik namenjen prevashodno za obimna matematička izračunavanja.

Fortran I[uredi | uredi izvor]

Prvi prevodilac za fortran je osmišljen i napisan u periodu od 1954. do 1957. godine od strane IBM-ovog tima koji je predvodio Džon Bakus. Prva primena mu je bila za proračun parametara u nuklearnoj elektrani. Potisnuo je asembler (jer je bio jednostavniji za programiranje i prenosiv) i brzo bio prihvaćen od strane naučnika i vojnih organizacija. Korišćen je za vojne projekte i svemirska istraživanja.

Fortran II, III, IV i fortran 66[uredi | uredi izvor]

Bušena kartica sa linijom koda u fortranu
  • Fortran II (1958) je bio značajno poboljšanje jer je omogućavao podelu programa u module i povezivanje sa asemblerskim modulima.
  • Fortran III (1958) nikada nije javno objavljen. Omogućavao je asemblerski kod usred fortranovog koda, ali je time gubljena prenosivost.
  • Fortran IV (1961) bio je prečišćeni i dopunjeni fortran II (dodati iskazi COMMON i EQUIVALENCE i otklonjene neke nepravilnosti).
  • U maju 1962. godine komitet ASA započeo je projekat standardizacije ovog jezika što je omogućilo izradu prevodioca za svaki novi model računara koji se pojavi na tržištu. Novi ASA standard objavljen je 1966. i postao opštepoznat pod imenom FORTRAN 66. Bio je to prvi standard ove vrste u svetu.

Primer programa napisanog u fortranu 66:

# PROGRAM TRIVIAL
# INTEGER I
# I=2
# IF (I .GE. 2) CALL STAMPAJ
# STOP
# END
# SUBROUTINE STAMPAJ
# PRINT *,'Zdravo svete!'
# RETURN
# END

Fortran 77[uredi | uredi izvor]

Fortran 77 (skraćeno F77) je novi standard (iz 1977. godine) koji je dodao:

  • petlje DO sa opadanjem kontrolne promenljive.
  • Blokovsku naredbu IF ... THEN ... ELSE ... ENDIF. Pre fortrana 77 postojala je samo naredba IF ... GOTO.
  • Test je prethodio izvršavanju DO petlji. Pre F77 DO petlje su se uvek izvršavale bar jednom
  • Tip CHARACTER. Pre F77 znaci su uvek bili čuvani u promenljivama tipa INTEGER.
  • Apostrof je postao znak koji ograničava konstantne niske.
  • Glavni program se nije više završavao sa naredbom STOP.

Primer programa u fortranu 77:

C Главни програм
# PROGRAM PRIMER77
# PARAMETER (MAKS_VELICINA=99)
# REAL A(MAKS_VELICINA)
# READ (5,5, END=11) K
# FORMAT(I5)
# IF (K .LE. 0 .OR. K .GT. MAKS_VELICINA) STOP
# READ *,(A(I), I=1, K)
# PRINT *,(A(I), I=1, K)
# PRINT *,'Suma brojeva je: ', SUMA(A, K)
# GOTO 4
# PRINT *,'Kraj'
# STOP
# END

C Функција за сумирање
# FUNCTION SUMA(V, N)
# REAL :: V(N)
# SUMA = 0.0
# DO 19 I = 1, N
# SUMA = SUMA + V(I)
# CONTINUE
# RETURN
# END

Fortran 90[uredi | uredi izvor]

Fortran 90 je doneo mnogo novina koje su ga približile danas popularnim jezicima (kao što je C, na primer).

Fortran 95[uredi | uredi izvor]

Fortran 95 je doneo nekoliko manjih poboljšanja u odnosu na fortran 90.

Etimologija[uredi | uredi izvor]

Ime „fortran“ dolazi od engleskog naziva za ovaj programski jezik, „FORTRAN“, koji je nastao uzimanjem početnih slova engleskih reči „Formula Translation“. U srpskom jeziku ova skraćenica se leksikalizovala, pa se više ne koristi engleski original nego srpski prilagođeni oblik „fortran“.

Dodatna literatura[uredi | uredi izvor]

Članci
"Core" language standards
Srodni standardi
Drugi referentni materijal
Udžbenici

Spoljašnje veze[uredi | uredi izvor]