Zemljotres na Haitiju 2010.
![]() | |
![]() | |
Datum | 12. januar 2010. |
---|---|
Magnituda | 7,0 Mw[1] |
Dubina | 13 km |
Epicentar | 18° 27′ 25″ S; 72° 31′ 59″ Z / 18.457° S; 72.533° Z |
Pogođena područja | ![]() |
Maks. intenzitet | X Merkalija |
Cunami | da (lokalni)[2][3] |
Naknadni potresi | preko 40 potresa[4] |
Žrtve | 100.000 do 316.000 mrtvih (veći broj je iz vladine procene za koji se smatra da je namerno preuveličan;[5][6] broj od oko 160.000 je iznela jedna studija Univerziteta u Mičigenu iz 2010. godine;[7] Geološki topografski institut SAD iznosi broj od 100.000.)[8] |
Zemljotres na Haitiju 2010. godine bio je zemljotres magnitude 7,0 koji se dogodio na oko 25 km jugozapadno od Port o Prensa, glavnog grada Haitija, 12. januara 2010. godine, u 16:53:09 časova po lokalnom vremenu (21:53:09 UTC).[9][10] Hipocentar zemljotresa bio je na oko 13 km dubine.[11] Nakon njega, zabeleženo je još 30-ak manjih zemljotresa, od čega desetak — magnitude veće od 5 stepeni. U zemljotresu je oštećena većina bitnih zgrada u Port o Prensu, uključujući predsedničku palatu, zgradu Narodne skupštine Haitija, katedralu i najmanje jednu bolnicu.
Do 24. januara zabeleženo je najmanje 52 naknadna šoka jačine 4,5 ili više.[12] Procenjuje se da je potresom bilo pogođeno tri miliona ljudi.[13] Procene broja smrtnih slučajeva kreću se od 100.000[8] do oko 160.000,[7], a prema podacima haitske vlade od 220.000[14][15] do 316.000, mada su ove poslednje cifre osporavane.[5] Vlada Haitija je procenila da je 250.000 domova i 30.000 poslovnih zgrada srušeno ili je ozbiljno oštećeno.[16] Istorija nacionalnog duga, štetne trgovinske politike drugih zemalja i strane intervencije u nacionalne poslove doprinele su postojećem siromaštvu i lošim uslovima stanovanja, što je znatno povećalo broj smrtnih slučajeva usled katastrofe.[17]
Zemljotres je uzrokovao velike štete u Port o Prensu, Žakmelju i drugim gradovima u regionu. Niz znamenitih zgrada značajno je oštećen ili uništen, uključujući predsedničku palatu, zgradu Narodne skupštine, katedralu Port o Prensa i glavni zatvor. Među poginulima su bili nadbiskup Port o Prensa Žozef Serž Miot,[18] i vođa opozicije Miša Gajar.[19][20] Sedište Stabilizacijske misije Ujedinjenih nacija na Haitiju (engl. United Nations Stabilization Mission in Haiti - MINUSTAH), smešteno u glavnom gradu, srušilo se, usmrtivši mnoge, uključujući šefa misije Hedija Anabija.[21][22]
Mnoge zemlje su se odazvale apelima za humanitarnu pomoć, obećavajući sredstva i otpremivši spasilačke i medicinske timove, inženjere i pomoćno osoblje. Jedan od najgledanijih televizijskih programa u istoriji emitovan 22. januara, pod nazivom „Nada za Haiti sada”, i zahvaljujući njemu je do sledećeg dana prikupljena pomoć u iznosu od 58 miliona američkih dolara.[23] Zemljotres je oštetio komunikacione sisteme, vazdušne, kopnene i pomorske saobraćajne objekte, bolnice i električne mreže, što je ometalo napore u spašavanju i pružanju pomoći; konfuzija oko raspodele nadležnosti, zagušenje vazdušnog saobraćaja i problemi sa prioritizacijom letova dodatno su zakomplikovali rane napore u pružanju pomoći. Mrtvačnice Port o Prensa su bile su pretrpane desetinama hiljada tela, te su ona sahranjena u masovnim grobnicama.[24]
Kako su spasilačke aktivnosti odmicale, snabdevanje, medicinska nega i sanitacija postali su prioriteti. Zastoji u raspodeli pomoći doveli su do gnjevnih žalbi spasilaca i preživelog stanovništva, a primećena je pojava pljački i sporadičnog nasilja. Dana 22. januara, Ujedinjene nacije su izjavile da se vanredna faza operacije pomoći privodi kraju, a sledećeg dana je haitska vlada zvanično prekinula dalju potragu za preživelima.
Detalji o zemljotresu
[uredi | uredi izvor]Zemljotres je nastao u unutrašnjosti, 12. januara 2010. godine oko 16 km zapadno-severozapadno od Port o Prensa na dubini od 13 km u 16:53:09 po lokalnom vremenu. Snažni potresi sa intenzitetom VII-IX Merkalijeve skale (MM) bili su zabeleženi u Port o Prensu i njegovim predgrađima. Zemljotres se osetio takođe u Kubi (MM III) u Jamajci (MM II) Karakasu i susednoj Dominikanskoj republici (MM II u Santo Domingu).
Zemljotres je nastao u blizini severne granice oblasti gde karipska tektonska ploča naleže na severnoameričku ploču.
Izvori
[uredi | uredi izvor]- ^ Lin, Rong-Gong; Allen, Sam (26. 2. 2011). „New Zealand quake raises questions about L.A. buildings”. Los Angeles Times. Arhivirano iz originala 3. 3. 2011. g. Pristupljeno 27. 2. 2011.
- ^ Si-En-En – „U Pti Paradiju, zemljotres, potom cunami“, 23.1.2010. (jezik: engleski)
- ^ Lessons to be learned from Haiti's tsunami BBC News, 25 February 2010
- ^ Geološki zavod SAD – Zemljotresi u svetu u poslednjih 7 dana Arhivirano na sajtu Wayback Machine (13. april 2010), Pristupljeno 15. 1. 2010. (jezik: engleski)
- ^ a b [1] Columbia Journalism Review, "Two Years Later, Haitian Earthquake Death Toll in Dispute", 20 January 2012
- ^ Haiti raises quake death toll on anniversary CBC News, 12 January 2011
- ^ a b Kolbe, Athena R.; Hutson, Royce A.; Shannon, Harry; Trzcinski, Eileen; Miles, Bart; Levitz, Naomi; Puccio, Marie; James, Leah; Roger Noel, Jean; Muggah, Robert (2010). „Mortality, crime and access to basic needs before and after the Haiti earthquake: a random survey of Port-au-Prince households”. Medicine, Conflict and Survival. 26 (4): 281—297. PMID 21314081. doi:10.1080/13623699.2010.535279.
- ^ a b „Archived copy”. Arhivirano iz originala 5. 6. 2013. g. Pristupljeno 17. 3. 2012. U.S. Geological Survey, Earthquakes with 50,000 or More Deaths
- ^ „USGS Magnitude 7.0 – HAITI REGION”. Arhivirano iz originala 15. 1. 2010. g. Pristupljeno 13. 1. 2010.
- ^ Millar, Lisa (17. 1. 2010). „Tens of thousands isolated at quake epicentre”. ABC News. Arhivirano iz originala 20. 1. 2010. g. Pristupljeno 18. 1. 2010.
- ^ Geološki zavod SAD – „Zemljotres magnitude 7,0 na Haitiju“ Arhivirano na sajtu Wayback Machine (15. januar 2010) (jezik: engleski)
- ^ „As Haiti mourns, quake survivor found in rubble”. New York Daily Times. 24. 1. 2010. Arhivirano iz originala 27. 4. 2011. g. Pristupljeno 1. 2. 2011.
- ^ „Red Cross: 3M Haitians Affected by Quake”. CBS News. 13. 1. 2010. Arhivirano iz originala 20. 1. 2010. g. Pristupljeno 13. 1. 2010.
- ^ „Haiti quake death toll rises to 230,000”. BBC. 10. 2. 2010.
- ^ "A Call to Action: Haiti at 6 months" Arhivirano 2011-03-11 na sajtu Wayback Machine, World Vision Australia (12 July 2010). Retrieved 13 January 2011
- ^ Renois, Clarens (5. 2. 2010). „Haitians angry over slow aid”. The Age. Melbourne. Arhivirano iz originala 7. 2. 2010. g. Pristupljeno 5. 2. 2010.
- ^ Bell, Beverly (2013). Fault Lines: Views across Haiti's Divide. Ithaca, NY: Cornell University Press. str. 32–40. ISBN 978-0-8014-7769-0.
- ^ „Archbishop of Port-Au-Prince Dies in Haiti Quake”. The Times of India. Associated Press. 14. 1. 2010. Arhivirano iz originala 30. 3. 2010. g. Pristupljeno 5. 2. 2011.
- ^ „Boschafter: Mehrere Minister unter den Toten” (na jeziku: German). Deutsche Presse-Agentur. 15. 1. 2010. Arhivirano iz originala 18. 1. 2010. g. Pristupljeno 15. 1. 2010.
- ^ „Haiti After The Quake”. Thaindian News. 17. 1. 2010. Arhivirano iz originala 31. 1. 2010. g. Pristupljeno 20. 1. 2010.
- ^ „Briefing by Martin Nesirky, Spokesperson for the Secretary-General, and Jean Victor Nkolo, Spokesperson for the President of the General Assembly”. United Nations. 13. 1. 2010. Pristupljeno 13. 1. 2010.
- ^ „Clinton visits quake-hit Haitians”. BBC News. 16. 1. 2010. Arhivirano iz originala 19. 1. 2010. g. Pristupljeno 16. 1. 2010.
- ^ McAlister, Elizabeth (2012). „Soundscapes of Disaster and Humanitarianism: Survival Singing, Relief Telethons, and the Haiti Earthquake”. Small Axe: A Caribbean Journal of Criticism (na jeziku: engleski). 16 (3 39): 22—38. ISSN 0799-0537. doi:10.1215/07990537-1894078.
- ^ „Haiti: bilancio del terremoto, 111.499 vittime”. Corriere della Sera. 22. 1. 2010. Arhivirano iz originala 01. 05. 2011. g. Pristupljeno 23. 1. 2010.
Literatura
[uredi | uredi izvor]- TIME, Haiti; Stengel, Richar; Gibbs, Nancy; Fadek, Timothy; Schwarz, Shaul; Wilentz, Amy; Walsh, Bryan; Clinton, Bill (2010). Michael Elliot; Jeffery Kluger; Richard Lacayo; Mary Beth Protomastro, ur. Earthquake Haiti: Tragedy and Hope. New York: TIME Inc. Home Entertainment: Richard Fraiman. str. 80. ISBN 978-1-60320-163-6.
- Titus, Nicole (2012). From disaster to hope = De dezas a espwa: interviews with persons affected by the 2010 Haiti earthquake = yon koze ak moun tranblemandetè ann Ayiti a afekte. United States: Xlibris. ISBN 9781479709472.
Spoljašnje veze
[uredi | uredi izvor]- hitna pomoć
- International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies
- International Committee of the Red Cross Архивирано на сајту Wayback Machine (17. јануар 2010)
- Doctors Without Borders
- Disasters Emergency Committee umbrella organisation for 13 UK aid agencies coordinating the appeal in the UK
- Haiti earthquake aid pledged by country, DataBlog at The Guardian with data spreadsheet downloads, visualizations and mashups
- kontaktiranje porodica i prijatelja na Haitiju
- US National Next of Kin Registry (NOKR) Emergency Contact Registry
- Looking for loved ones in Haiti from CNN (photo and message database)
- vesti i slike
- linkovi ka naučnim sajtovima o zemljotresima