Čegar

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Spomenik na Čegru

Spomenik na brdu Čegar, nadomak Niša, podignut je na mestu gde se odvijala čuvena bitka iz I srpskog ustanka, u znak sećanja na poginule vojnike i njihovog komandanta Stevana Sinđelića. Spomenik na Čegru predstavlja nepokretno kulturno dobro kao spomenik kulture od izuzetnog značaja.

Današnji spomenik u obliku kule — simbola srpskog vojnog logora. Podignut je povodom pedesetogodišnjice oslobođenja Niša od Osmanskog carstva, 1. juna 1927. Prvobitni spomenik je ostao u niši novog, iznad kojeg je 1928. godine postavljeno bronzano poprsje Stevana Sinđelića, rad vajara Slavka Miletića.

Bitka na Čegru[uredi]

Nedaleko od sela Kamenica, severoistočno od Niša, nalazi se uzvišenje Čegar, poznato istorijsko mesto po bici iz Prvog srpskog ustanka. Na platou uzvišenja, gde je bio šanac Stevana Sinđelića, 31. maja 1809. godine došlo je do Čegarske bitke. Komandant srpskih ustanika na ČLegru, Stevan Sinđelić ostvario je tada herojski poduhvat. Pucanjem u barutanu pokušao je da zaustavi prodor Turaka. Od glava izginulih Srba na Čegru Turci su iste godine izgradili Ćele kulu u Nišu.

Spomen obeležja na Čegru[uredi]

Čegar zauzima posebno mesto u istoriji borbe za slobodu i nezavisnost naših naroda. Stoga je dva puta obeležavan spomenicima.

Prvo spomen obeležje[uredi]

Prvo obeležje mesta na kome se nalazio šanac Stevana Sinđelića i gde se odigrala Čegarska bitka, podignut je 4. jula 1878. Imao je oblik manje piramide od granita, sa zapisom: "Vojvodi Stevanu Sindjeliću i njegovim neumrlim junacima, koji ovde slavno izgiboše 19. maja 1809. godine napadajući Niš". Spomenik je otkriven u prisustvu kneza Milana, šest meseci posle oslobođenja Niša od Turaka i ujedno predstavlja prvi spomenik podignut u oslobođenom Nišu.[1]

Drugo spomen obeležje[uredi]

Današnji spomenik u obliku kule - simbola vojnog utvrđenja, izgrađen je povodom pedesete godišnjice oslobođenja Niša, a otkriven je 1. juna 1927. godine. Postavljen je na istom mestu kao i staro spomen obeležje koje je ostalo u niši novog spomenika.

Izgled spomenika[uredi]

Spomenik je izgrađen po projektu ruskog arhitekte, emigranta Julijana Lj. Djupona. Arhitektura spomenika je ujedno arhitektura karakteristična za period između dva svetska veka, kada su česti spojevi romantizma i dekorativnih elemenata nacionalne srednjovekovne arhitekture.[2] Kula kvadratne osnove stoji na postamentu sa blao zakošenim ivicama. Završno kube na osmougaonom tamburu je logičan završetak kompozicije. Dekoracija je bogata, ali ne i preterana. Fasada kule, sa otvorima i kružnim rozetama, izvedena je u alternaciji opeke i malter, a donji deo, sa prilaznim stepeništem, načinjen je od kamenih blokova iz Niške tvrđave, sa Vinik kapije, koju je Vojska 1927. godine porušila, uvodeći železničku prugu.[1]

Bista Stevana Sinđelića naknadno je postavljena, umesto bareljefa sa njegovim likom, iznad koga je bila figura orla. Bista je delo niškog vajara hrvatskog porekla, Slavka Miletića.[3]


Skrnavljenje spomenika[uredi]

10. Juna 2013, samo deset dana posle 204 proslave godišnjice Boja na Čegru nepoznata grupa ljudi, za koje se može predpostaviti da su simpatizeri ili članovi navijača FK Partizan je na spomeniku ispisala fazonirane inicijale nadimka navijačke grupe Partizana Južni Front(1970 JF) kao i veliko NK na spomeniku i Cartel 1970.

Galerija[uredi]

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. 1,0 1,1 B. Andrejević, Spomenici Niša, II izdanje, Prosveta, Niš. (2001). str. 37.
  2. Z. Čemerikić, Arhitekta Julijan Lj. Djupon, niški period, Društvo arhitekata Niša, Niš. (2013). str. 33.
  3. V. Petrović, Niš u delima putopisaca od IV do XX veka, Punta, Niš. (2000). str. 299.

Spoljašnje veze[uredi]