Činovi u Oružanim snagama SFRJ

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Činovi

Činovi u Oružanim snagama SFRJ označavali su stepen starešinstva među vojnicima, mornarima, pitomcima vojnih škola, mlađim i starijim oficirima, generalima koji su kao vojnici, mornari, pitomci vojnih škola, aktivnih vojnih lica, rezervni sastav, građanske osobe na službi u oružanim snagama i ostali pripadnici oružanih snaga činili sistem oružanih snaga Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije.

Sistem oružanih snaga SFRJ činili su Jugoslovenska narodna armija, Teritorijalna odbrana, Savez rezervnih vojnih starešina i druge organizacije koje je odredio savezni sekretar za narodnu odbranu, strukture opštenarodne odbrane i društvene samozaštite, milicija u koje je građanin mogao dobiti ratni raspored.

Činovi[uredi]

Činovi u kopnenoj vojsci odgovarali su činovima u ratnom vazduhoplovstvu i protivvazdušnoj odbrani dok su se oficiski i generalski činovi u ratnoj mornarici razlikovali. Osobe u rezervnom sastavu imale su ispred čina prefiks (rez.) što je označavalo da u tom trenutku nisu bile u aktivnom vojnu sastavu. U slučaju aktiviranja u profesionalni vojni sastav oznaka se nije menjala. U kolokvijalnoj upotrebi postojala je razlika između prva četiri oficirska čina i sledeća tri ali se ne može govoriti o nižim oficirskim i višim oficirskim činovima, jer su svi oni oficiri. Nije bilo formalnog razlikovanja među njima. Uvek se zna, ko je stariji po činu taj je pretpostavljeni, ko je mlađi po činu taj je potčinjeni.[1]

U Oružanim snagama SFRJ su postojali sledeći činovi i delili su se na:

  • činove vojnika, mornara i pitomaca srednjih vojnih škola:
razvodnik, desetar i mlađi vodnik
  • činove pitomaca škola za rezervne oficire:
razvodnik, desetar, mlađi vodnik i vodnik
  • činove pitomaca škola za aktivne oficire:
razvodnik, desetar, mlađi vodnik, vodnik i vodnik prve klase
  • činove podoficira:
vodnik, vodnik prve klase, stariji vodnik, stariji vodnik prve klase, zastavnik i zastavnik prve klase
  • činove oficira:
potporučnik, poručnik / poručnik korvete, kapetan / poručnik fregate, kapetan prve klase / poručnik bojnog broda, major / kapetan korvete, potpukovnik / kapetan fregate, pukovnik / kapetan bojnog broda
  • činove generala i admirala:
general-major / kontraadmiral, general-potpukovnik / viceadmiral, general-pukovnik / admiral, general armije / admiral flote i general

I pre raspada Jugoslavije neki od činova se nisu upotrebljavali to su:

  • General (uveden 1955. a ukinut 1974, predviđen kao najviši čin koji bi bio dodeljivan zameniku vrhovnog komandanta ali niko nije bio unapređen u ovaj čin, jedina osoba koja je predlagana za unapređenje u ovaj čin je bio Ivan Gošnjak dok je bio na funkciji zamenika vrhovnog komandanta oružanih snaga SFRJ.)
  • Maršal Jugoslavije (predstavljao zvanje a tretiran kao najviši vojni čin i pripadao samo Josipu Brozu Titu. Ukinut njegovom smrću 1980. godine.)
Kopnena vojska JNA Jugoslovensko Ratno Vazduhoplovstvo i
protiv vazdušna odbrana
Jugoslovenska Ratna Mornarica
Vrhovni Komandant Oružanih Snaga SFRJ
Maršal Jugoslavije
Zamenik Vrhovnog Komandanta O. S. SFRJ
General
Generali i admirali
General Armije
Admiral Flote
General-Pukovnik
General-Pukovnik
Admiral
General-Potpukovnik
General-Potpukovnik
Vice Admiral
General-Major
General-Major
Kontra Admiral
Viši oficirski činovi
Pukovnik
Pukovnik
Kapetan Bojnog Broda
Potpukovnik
Potpukovnik
Kapetan Fregate
Major
Major
Kapetan Korvete
Niži oficirski činovi
Kapetan Prve Klase
Kapetan Prve Klase
Poručnik Bojnog Broda
Kapetan
Kapetan
Poručnik Fregate
Poručnik
Poručnik
Poručnik Korvete
Potporučnik
Potporučnik
Potporučnik
Viši podoficirski činovi
Zastavnik Prve Klase
Zastavnik Prve Klase
Zastavnik Prve Klase
Zastavnik
Zastavnik
Zastavnik
Niži podoficirski činovi
Stariji Vodnik Prve Klase
Stariji Vodnik Prve Klase
Stariji Vodnik Prve Klase
Stariji Vodnik
Stariji Vodnik
Stariji Vodnik
Vodnik Prve Klase
Vodnik Prve Klase
Vodnik Prve Klase
Vodnik
Vodnik
Vodnik
Vojnički činovi
Mlađi Vodnik
Mlađi Vodnik
Mlađi Vodnik
Desetar
Desetar
Desetar
Razvodnik
Razvodnik
Razvodnik

Vojni službenici[uredi]

Klase vojnih službenika u oružanim snagama SFRJ odgovarale su u pravima starešinstva tj odgovarajućim činovima ali nisu davale pravo vođenja i komandovanja (VIZ), iako bi u slučajevima rata i ne postojanja višeg čina ovim klasama ipak davana ta prava. Izgled činova vojnih službenika su činile sive rozete umesto petokrake koji su imali aktivni pripadnici oružanih snaga SFRJ.[2]

Klase vojnih službenika bile su:

Klasa Čin
Vojni službenik prve klase
Pukovnik
Vojni službenik druge klase
Potpukovnik
Vojni službenik treće klase
Major
Vojni službenik četvrte klase
Kapetan prve klase
Vojni službenik pete klase
Kapetan
Vojni službenik šeste klase
Poručnik
Vojni službenik sedme klase
Potporučnik
Vojni službenik osme klase
Zastavnik prve klase
Vojni službenik devete klase
Zastavnik

Amblemi[uredi]

Reference[uredi]

Literatura[uredi]

Odluke i zakoni[uredi]

  • Odluka o Jugoslovenskoj armiji ("Službeni list DFJ", br. 9/45)
  • Zakon o službi u Jugoslovenskoj armiji ("Službeni list FNRJ", br. 60/46, 45/51)
  • Zakon o Jugoslovenskoj narodnoj armiji ("Službeni list FNRJ", br. 29/55, 36/55)
  • Zakon o narodnoj odbrani ("Službeni list FNRJ / SFRJ", br. 30/55, 14/57, 44/61, 22/64, 14/65, 21/65, 32/65, 8/69, 22/74)
  • Zakon o Jugoslovenskoj narodnoj armiji ("Službeni list SFRJ", br. 52/64, 2/65, 57/65, 2/66, 67/72)
  • Zakon o službi u oružanim snagama ("Službeni list SFRJ", br. 22/74, 29/74, 5/78, 32/78, 5/79)
  • Zakon o službi u oružanim snagama ("Službeni list SFRJ", br. 7/85, 26/85, 20/89, 40/89, 26/90)
  • Zakon o opštenarodnoj odbrani ("Narodne novine", br. 27/84, 33/89, 47/90)
  • Zakon o opštenarodnoj odbrani ("Službeni list SFRJ", br. 21/82, 31/82 i 35/91)

Spoljašnje veze[uredi]