Marija Trandafil

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Marija Trandafil
Marija-trandafil.jpg
Datum rođenja 25. decembar 1816.
Mesto rođenja Novi Sad
 Austrijsko carstvo
Datum smrti 14. oktobar 1883.
Mesto smrti Novi Sad
 Austrougarska

Marija Trandafil (Novi Sad, 25. decembar 1816Novi Sad, 14. oktobar 1883) je bila poznata srpska dobrotvorka, koja se ponekad naziva „najvećom srpskom dobrotvorkom[1]. Odlikovana je ordenom Crvenog krsta.[2] Između ostalog, podigla je zgradu za sirotište u kojoj se danas nalazi sedište Matice srpske (od 1927.) [1].

Biografija[uredi]

Marija Popović je rođena u Novom Sadu, 1816. godine, uglednoj ćurčijskoj porodici Popović, koja je bila grčkog porekla. Ne zna se mnogo o njenom školovanju, a postoje podaci da je bila pismena i da je čitala nemačku literaturu. Udala se za Jovana Trandafila, grčkog trgovca krznom iz Erdelja (Transilvanija), koji ovom ženidbom dobija pravo za naseljavanje u Novi Sad i status slobodnog građanina varoši. Tada kupuje kuću u Glavnoj ulici («Svojina») u koju se useljava sa suprugom. Veoma brzo je uspešnom trgovinom udvostručio svoj kapital.

Pošto su im deca rano umrla, kao i Marijina braća, otac i majka, čitavu imovinu porodice Popović ostavljaju zaveštanjem svojoj kćerci. Nakon smrti Jovana Trandafila, Marija se vraća u svoju rodnu kuću «Kod ikone» gde i umire 1883. godine. Tela Trandafilovih pokopana su u kripti Nikolajevske crkve u Novom Sadu. Svu svoju imovinu Marija je zaveštala Srpskoj pravoslavnoj crkvi i Matici srpskoj.

Dobrotvorni rad[uredi]

Zarađeni novac Marija i Jovan Trandafil ulagali su, pre svega, u kupovinu kuća i u dobrotvorne svrhe. Od 476 jutara zemlje obrazovali su zadužbinu za školovanje siromašne, darovite dece. Jedan deo imovine poklonili su bolnicama u Novom Sadu, Somboru i Osijeku, a obnovili su i Nikolajevsku crkvu u Novom Sadu, ikonostas Uspenske crkve, kao i jermensko-katoličku crkvu. Mermerni krst, koji se danas nalazi u Sabornoj crkvi u Novom sadu, napravljen je po nalogu Marije Trandafil. Za vreme Prvog srpsko-turskog rata (1876.) je bila predsednica odbora za prikupljanje pomoći ranjenicima.

Osnovala je Zavod za srpsku pravoslavnu siročad, pod upravom Matice srpske, a novčano je pomogla i podizanje zdanja Zavoda. Zgrada je završena 1912. godine, kada je u ovo zdanje smeštena i gradska čitaonica.

Nakon smrti Marije Trandafil, u lokalu kuće «Kod ikone» otvorena je čuvena apoteka «Kod spasitelja», a od 1913. godine tu je radila Popovićeva apoteka, koja je nacionalizovana polovinom 20. veka.

Izvori[uredi]

  1. 1,0 1,1 Matica srpska, Pristupljeno 12. 4. 2013.
  2. www.novisad.rs, Pristupljeno 12. 4. 2013.

Literatura[uredi]

  • G. Stojaković, Znamenite žene Novog Sada, I, Novi Sad 2001.

Spoljašnje veze[uredi]