Trnjani (Garčin)
Trnjani | |
---|---|
![]() Trnjani, jedan od 4 ulaza u selo - asvaltiranim putem | |
Administrativni podaci | |
Država | Hrvatska |
Županija | Brodsko-posavska |
Opština | Garčin |
Stanovništvo | |
— 2011. | 786 |
Geografske karakteristike | |
Koordinate | 45° 11′ 11″ S; 18° 09′ 03″ I / 45.186388° S; 18.150706° I |
Vremenska zona | UTC+1 (CET), ljeti UTC+2 (CEST) |
Aps. visina | 97 m |
Ostali podaci | |
Poštanski broj | 35211 Trnjani |
Pozivni broj | +385 35 |
Registarska oznaka | SB |
Trnjani su naseljeno mjesto u sastavu opštine Garčin u Brodsko-posavskoj županiji, Republika Hrvatska.
Istorija
[uredi | uredi izvor]Ignjat Alojzije Brlić (srpska katolička obitelj iz Broda), u svojoj drugoj knjizi Uspomene na stari Brod, na strani 22. piše u dijelu "Pravoslavna crkva i općina", i o Trnjanima: "...Nu pokraj toga može se pouzdano tvrditi, da je bilo u Brodu i okolici pravoslavnih žiteljah još iz starijeg doba, jer su pravoslavni već g. 1524. Vasilija I... za svoje episkope sa sedištem u Požegi imali... u to doba potpadali su pravoslavni u Brodu pod parohiju u Klokočeviku, a groblje im je bilo u Trnjanih tj. na brežuljku kod Trnjanih kraj ceste idući iz Broda. Tek oko godine 1780. kada se je pravoslavno žiteljstvo u Brodu znatno pomnožalo, dobili su groblje prema iztoku preko kanala Glogovice preko puta od katoličkog groblja, gdi se i danas nalazi."[1] U najstarijoj matici krštenih katolika iz Broda (1701-1735) Trnjani se ne spominju, jer je u to vrijeme selo naseljeno samo pravoslavnim stanovništvom. Kanonska vizitacija iz 1730. godine već spominje 8 katoličkih kuća, što pokazuje da su se u Trnjane tih godina počeli naseljavati i katolici.[2]
U doba NDH biskup Antun Akšamović je poslao misionare Stjepana Radea i Pavla Dodića 8. februara 1942., da obave u Trnjanima vjersku pouku za prelaznike u katoličanstvo. Trnjani su tada bili u sklopu velike župe Posavje.[3]
U Trnjanima su ustaše srušile pravoslavnu crkvu u Drugom svjetskom ratu 1941. godine,[4] a srušena je i nova Crkva Rođenje Presvete Bogorodice na istom mjestu 1992. godine,[5] noć pred praznik Velike Gospojine, jer su rušitelji mislili da je to hramovna slava, iako je slava hrama bila Mala Gospojina (Rođenje Presvete Bogorodice). Crkva je nakon toga godinama stajala u ruševinama, da bi preostali Srbi, u radnoj akciji sklonili ruševine i danas se vide samo temelji nekadašnje crkve.[6]. U selu je i oskrnavljeni antifašistički spomenik sa kojeg je skinuta crvena petokraka i ispod nje, spomen-ploča sa imenima boraca poginulih protiv nacista i ustaša.[7] U selu postoji katolička crkva Svetog Marka. U njoj je župnik od 1888-1890. (moguće i prije i nakon toga) bio Antun Pečenovski (Pečenovsky), [8] a od 1911. (moguće i ranije) i u vrijeme NDH, Ivo Beker (Becker).[9]
Do teritorijalne reorganizacije u Hrvatskoj nalazili su se u sastavu stare opštine Slavonski Brod.
Stanovništvo
[uredi | uredi izvor]Na popisu stanovništva 2011. godine, Trnjani su imali 786 stanovnika.[10]
Popis 1991.
[uredi | uredi izvor]Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Trnjani je imalo 724 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Potrebno je napomenuti da su se zbog ratnih zastrašivanja od strane indoktriniranih katolika, mnogi Srbi izjasnili na tom popisu kao Hrvati, Jugosloveni ili neopredjeljeni.
Galerija
[uredi | uredi izvor]-
Učenici sa učiteljem u Trnjanima, pred početak Prvog svjetskog rata.
-
Temelji srušene srpske pravoslavne crkve Rođenja Presevete Bogorodice (1992.) u Trnjanima
-
Od crkve su, pored temelja, ostale pločice na podu. Kada se ulazilo u crkvu, lijevo je bila palionica svijeća (napravljena od stakla u dva nivoa) i drvene stepenice za hor, a desno je bila prostorija za svetu tajnu ispovijesti (vidi se na slici). Ispred ulaza u tu prostoriju je bio stol za prodaju svijeća i duhovne literatire (Pravoslavni misionar, Pravoslavlje, Svetosavske Zvonce...)
-
Prozori su bili ovakvog oblika sa žutim staklom, a polukružni svod crkve je krasila plava pozadina i na njoj zvijezde zlatne boje. Crkva je imala novi drveni ikonsostas i nije imala freske.
-
Jedna od starih kuća u selu (decembar 2009.), koja danas više ne postoji. Nalazila se kod raskrsnice, ka Selni i Garčinu.
-
Srpsko pravoslavno groblje se nalazi van sela, na brežuljku, na putu ka Bukovlju i Slavonskom Brodu. Katoličko groblje je prekoputa. O starom srpskom pravoslavnom groblju na tom mjestu je u Uspomenama na stari Brod, pisao Ignjat Alojzije Brlić.
Reference
[uredi | uredi izvor]- ^ Brlić, Ignjat (1885). Uspomene na stari Brod, 2. knjiga. Slavonski Brod. str. 22.
- ^ Skenderović, Robert (2012). Najstarija matična knjiga brodske župe Presvetog Trojstva (1701-1735). Slavonski Brod: Hrvatski institut za povijest, podružnica za povijest Slavonije, Srijema i Baranje. str. 140. ISBN 978-953-6659-60-9.
- ^ Novak 1986, str. 689. sfn greška: više ciljeva (2×): CITEREFNovak1986 (help)
- ^ Novak, Viktor (1986). Magnum Crimen, Pola vijeka klerikalizma u Hrvatskoj, reprint izdanje, poglavlje: Teror i katoličenje. Zagreb, Beograd: Nova knjiga. str. 694.
- ^ Arhijerejska namjesništva eparhije slavonske.
- ^ Gugl mape, temelji srušene srpske pravoslavne crkve u Trnjanima.
- ^ Gugl mape, oskrnavljeni antifašistički spomenik u Trnjanima.
- ^ Brodski franjevci 2003, str. 135.
- ^ Brodski franjevci 2003, str. 259, 327.
- ^ „Popis stanovništva 2011.”. Državni zavod za statistiku RH. Pristupljeno 24. 4. 2016.
Literatura
[uredi | uredi izvor]- Brodski franjevci (2003). Kronika franjevačkog samostana u Brodu na savi IV (1879.-1932.). Slavonski Brod: Hrvatski institut za povijest, podružnica u Slavonskom Brodu.
- Novak, Viktor (1986). Magnum Crimen, pola vijeka klerikalizma u Hrvatskoj (reprint izdanje). Nova knjiga, Beograd.