Usora (reka)
 | Ovaj članak sadrži spisak literature, srodne pisane izvore ili spoljašnje veze, ali njegovi izvori ostaju nejasni, jer nisu uneti u sam tekst. |
| Usora | |
|---|---|
 Usora pod ledom, kod gradskog mosta u Tesliću | |
| Opšte informacije | |
| Dužina | 76,3 km |
| Basen | 849,3 km2 |
| Sliv | Crnomorski |
| Vodotok | |
| Izvor | Reka Usora nema izvor, nastaje spajanjem Male i Velike Usore kod Teslića |
| Ušće | Bosna kod Doboja |
| Geografske karakteristike | |
| Država(e) |  Bosna i Hercegovina |
| Oblast |  Republika Srpska |
| Naselja | Teslić |
| Mediji na Ostavi | |
Usora je reka u opštini Teslić, Republika Srpska, BiH, leva pritoka reke Bosne. Nastaje od Velike i Male Usore koje se spajaju kod Teslića. Ušće Usore u rijeku Bosnu je na visini od 147 metara, oko 4 km jugozapadno od Doboja. Dužina toka je 76,3 km, sa površinom porečja 849,3 km². Veće leve pritoke su: Uzvinska rijeka, Marica, Želeća, Gomjenica i Mala Usora, a desne Studena, Žiraja i Blatnica.
Do Teslića, kroz koji protiče, lokalno se zove Velika Usora jer se ispod grada, na mjestu zvanom Sastavci, susreće sa svojom istoimenom, ali mnogo manjom lijevom pritokom, Malom Usorom, koja takođe dolazi iz planinskog vijenca Uzlomac – Borja – Očauš, ispod kojeg izvire nekoliko rijeka i njihovih pritoka na kraćim rastojanjima, u slivovima Vrbanje i Ukrine. U svom gornjem toku, ova rijeka pravi veliki luk oko Borje, od njenih jugozapadnih do sjeveroistočnih padina.[1][2][3]
Do sredine 20. veka Usora je u gornjem toku, do Teslića i nekoliko kilometara nizvodno, bila iskorištavana vodenicama. Danas ih više nema. U gornjem toku, u naselju Studenci, voda iz Usore se hvata i prerađuje u pitku vodu za grad Teslić. U samom gradu Tesliću fabrika hemijske industrije „Destilacija“ hvata vodu za proizvodni proces, ali i ispušta otpadne vode u reku. Stoga je nizvodno od Teslića reka prilično zagađena i retko je koriste čak i kupači.
U gradu Tesliću, uzvodno od ušća Male Usore, na lokalitetu Radolinka, uređeno je kupalište. Kupalište je zbog pogodnosti korišteno i ranije, ali je tek krajem 20. veka obetonirano i uređeno. Na istom lokalitetu se nalazi i pešački most od Teslića ka Donjoj Vrućici.
U proleće i jesen, a ponekad i za vreme obilnih letnjih pljuskova Usora nabuja i plavi neka područja. Najčešće su to polja kod ušća u rijeku Bosnu, polja kod sela Vrela i Žarkovina i polja i delovi naselja kod ušća Male Usore u Veliku Usoru.
Zimi, na mirnijim delovima reka ledi. Debljina leda je često dovoljna da izdrži pešake.
Ime
[uredi | uredi izvor]Nije definitivno utvrđeno od čega potiče ime reke. Po jednim izvorima, koren reči je iz slovenskog jezika, u značenju osorna. Po drugima, reka je dobila ime po Oserijatima, jednom od plemena koje je u prošlosti nastanjivalo ovo područje.
U istorijskim zapisima i kartama navodi se i kao Wassora, Ossora.
Vidi još
[uredi | uredi izvor]Reference
[uredi | uredi izvor]- ^ Teslić (list karte 1:50.000, izohipse na 20 m). Vojnogeografski institut, Beograd, 1955.
- ^ Spahić M. et al., Bosna i Hercegovina (1:250.000), "Sejtarija", Sarajevo, 2000.
- ^ Mučibabić B. (ur.), Geografski atlas Bosne i Hercegovine, Geodetski zavod Bosne i Hercegovine, Sarajevo, 1998; ISBN 9958-766-00-0.
Literatura
[uredi | uredi izvor]- Devedeset godina „Destilacije“ Teslić, monografija, izdavač: RO Destilacija Teslić, 1986.
- Advan Hozić: Teslić u NOB, izdavač: SO Teslić, 1985.
- Mala enciklopedija Prosveta (3 izd.). Beograd: Prosveta. 1985. ISBN 978-86-07-00001-2. Nedostaje ili je prazan parametar
|title=(pomoć) - Marković, Jovan Đ. (1990). Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije. Sarajevo: Svjetlost. ISBN 978-86-01-02651-3.
