Margerita Hak

Из Википедије, слободне енциклопедије
Margerita Hak
MHack.jpg
Margerita Hak
Datum rođenja (1922-06-12)12. jun 1922.
Mesto rođenja Firenca
 Italija
Datum smrti 29. jun 2013.(2013-06-29) (91 god.)
Mesto smrti Trst
 Italija

Margerita Hak (ital. Margherita Hack; Firenca, 12. jun 192229. jun 2013) bila je italijanski astrofizičar. Pored bavljenja astrofizikom i popularizacijom nauke ostaje zapamćena kao borac za ljudska prava i prava životinja kao i žestok kritičar italijanskih političara i crkve. Asteroid 8558 Hack, otkriven 1995. godine, nosi naziv u njenu čast.

Biografija[уреди]

Margeritin otac, Roberto Hak, bio je računovođa švajcarskog porekla dok je njena majka, Marija Luiza Pogezi, Italijanka poreklom iz Toskane, kao diplomac Akademije lepih umetnosti u čuvenoj galeriji Ufici radila kao minijaturista. Iako odgajani u duhu veorispovesti svojih porodica, otac Roberto kao protestant a majka Marija Luiza kao rimokatolkinja, oboje su odrekli religije te se učlanili u Italijansko teozofsko društvo. Roberto Hak je određeno vreme vršio dužnost sekretara ove organizacije.[1][2]

Po pohađanju klasičnog liceja koji nosi ime po čuvenom italijanskom naučniku Galileu Galileju, Margerita 1945. diplomira na Univerzitetu u Firenci, ostvarujući 101 od mogućih 110 bodova. Tokom samih studija nije polagala ispite, budući da je u jeku bio Drugi svetski rat. Diplomski rad napisala je na temu cefeida, a građu za sam rad skupljala je stažirajući u observatoriji Arćetri kojom je u to vreme upravljao Đorđo Abeti.[3]

Osim naukom, Margerita se u mladosti, takođe uspešno, bavila sportom. Na univerzitetskim šampionatima pobeđivala je u skoku u dalj te skoku u vis. Bavila se i košarkom. Pored sporta, od ranog detinjstva je bila vegetarijanac, te je napisala i knjigu u kojoj iznosi razloge iz kojih se opredelila za takve prehrambene navike.[4][5]

29. februara 1944. udala se za prijatelja iz detinjstva, Alda De Rosu. Kroz šalu je često govorila da je jedino za svoje venčanje bila u crkvi, kako bi ispunila zahtev majke njenog budućeg supruga, inače veoma religiozne osobe.

U junu 2013. godine hospitalizovana je zbog srčanih tegoba koje je imala već dve godine. Odbila je predlog lekara da se podvrgne operaciji srca. Preminula je u četiri sata i trideset minuta ujutro, 29. juna 2013. godine, u bolnici u Trstu.[6] Njen suprug, kao i njenih osam mačaka i jedan pas, nadživeli su je. Kao poklon Trstu, gradu u kom je provela najveći deo svog života, ostavila je svoju kolekciju knjiga iz astronomije koja broji oko 24000 dela.

Naučna delatnost[уреди]

Kao redovan profesor astronomije na Univerzitetu u Trstu radila je od 1964. godine do 1. novembra 1992, kada je zbog starosti smenjena sa te funkcije.[7] Bila je prva Italijanka koja je vršila dužnost upravnika astronomske opservatorije u Trstu, ujedno i u Italiji, u periodu od 1964. do 1987. godine. Za njenog upravničkog mandata opservatorija je stekla međunarodno priznanje i slavu.[8]

Pored članstva u većini fizičarskih i astronomskih udruženja od značaja, Margerita Hak bila je u direktor Departmana za astronomiju Univerziteta u Trstu u dva mandata, od 1985. do 1991. i od 1994. do 1997. godine. Bila je član Italijanske akademije nauka i umetnosti (klase za matematiku, fiziku i druge prirodne nauke, podklase za astronomiju, geodeziju i geofiziku). Tokom svoje bogate karijere radila je u mnogim evropskim i američkim opservatorijama te je bila dugogodišnji član radnih grupa Evropske svemirske agencije i NASA-e. U rodnoj Italiji vredno je radila na promovisanju nauke, dobivši s vremenom pristup ka nekoliko satelita. Ovaj poduhvat osigurao joj je status uticajne osobe među kolegama širom celog sveta.[9]

Objavila je preko 200 radova [10] u međunarodnim časopisima i nekoliko knjiga, kako iz žanra popularne nauke tako i univerzitetskih udžbenika. 1978. godine osnovala je časopis L'Astronomia koji je izlazio jednom u dva meseca, a čiji je prvi broj izašao u novembru 1979. godine. Kasnije je sa kolegom Koradom Lambertijem radila kao urednik časopisa Le Stelle.[11]

Izvori[уреди]

  1. Teozofija u Italiji, Teozofsko društvo; pristupljeno: 16. januar 2015.
  2. Izgled astrofizike, Margerita Hak; pristupljeno: 16. januar 2015.
  3. Ideje za nastanak astrofizike - posmatranje zvezda kako bi se objasnio Univerzum, Hak Margerita, 2005, Zaničeli, pp. 150.
  4. Zaklela sam se režimu, želim da osvojim medalju u atletici, Margerita Hak, pristupljeno: 16. januar 2015.
  5. Umrla je Margerita Hak, Italijanska astrofizičarka umrla je u 91. godini, pristupljeno: 16. januar 2015.
  6. Margerita Hak: Bolesna sam, ali radim. Ide kako ide., pristupljeno: 16. januar 2015.
  7. Prijatelj zvezda. Priča o životu. Hak Margerita, 2000, Ricoli. ISBN 978-88-17-25870-8. pp. 293
  8. Margerita Hak i Kjara Darajo, pristupljeno: 16. januar 2015.
  9. Margerita Hak, astrofizičar, Evropska alijansa za inovacije; pristupljeno: 16. januar 2015.
  10. Margerita Hak, Telegraf (The Telegraph); pristupljeno: 16. januar 2015.
  11. Arhiva časopisa Le Stelle, pristupljeno: 16. januar 2015.