Lazar Vozarević
Lazar Vozarević | |
---|---|
![]() Lazar Vozarević slikar | |
Lični podaci | |
Datum rođenja | 15. jul 1925. |
Mesto rođenja | Sremska Mitrovica, Kraljevina SHS |
Datum smrti | 29. mart 1968.42 god.) ( |
Mesto smrti | Beograd, SFR Jugoslavija |
Lazar Vozarević (Sremska Mitrovica, 15. jul 1925 — Beograd, 29. mart 1968) bio je srpski slikar i likovni pedagog. Na likovnu scenu Srbije stupio 1951. godine na zajedničkoj izložbi „Jedanaestorice“ radovima koji su nastali pod uticajem Sezanovog realizma i Pikasove plave faze. Pored uljanog slikarstva bavio se mozaikom i ilustracijama. Posle njegove smrti u rodnoj Sremskoj Mitrovici osnovana je Galerija „Lazar Vozarević“ u kojoj je izložen najveći broj likovnih dela.[1]
Biografija
[uredi | uredi izvor]Lazar Vozarević je rođen 15. jula 1925. godine u Sremskoj Mitrovici. Školu za primenjene umetnosti u Beogradu upisao je 1941. godine, a 1943. godine Akademiju za likovne umetnosti, koju je završio 1948. godine u klasi profesora Mila Milunovića. Bio je član Jedanaestorice i Decembarske grupe.[2]
Docent na Akademiji za likovne umetnosti u Beogradu postao je 1960. godine. U toku svoga rada prošao je kroz faze kubizma, enformela i postenformela.
Svoje slikarsko umeće Vozarević je usavršavao tokom dužih i kraćih boravaka u Parizu (1951—1952, 1954—1956, 1958 i 1962).
Pored slikarstva, bavio se ilustracijom knjiga, scenografijom[3] i mozaikom (hotel Metropol u Beogradu (1956/57), Vojnotehnički institut u Beogradu (1958) i Dom omladine u Beogradu (1964)).
Umro je 29. marta 1968. godine u Beogradu, od trovanja krvi izazvanog isparenjima hemijskih sredstava pomoću kojih je želeo da na svojim slikama dočara Vizantiju ”...ili uz pomoć ovih sredstava otkrije materiju iz vremena božanske kreativnosti”.
Sahranjen je u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju.
Likovno stvaralaštvo
[uredi | uredi izvor]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/sr/thumb/9/92/L.Vozarevi%C4%87_Devojka_sa_spu%C5%A1tenom_kosom_1952.jpg/200px-L.Vozarevi%C4%87_Devojka_sa_spu%C5%A1tenom_kosom_1952.jpg)
U traženju sopstvenog stvaralačkog identiteta, u mladalačkoj fazi, Lazaru Vozareviću uzor su bili Sazan i Pikaso, što je on jasno iskazao izlažući prvi pu svoja dela 1951. godine. Određenost svojih umetničkih ciljeva Vozarević je jasno izrazio na svojoj prvoj samostalnoj izložbi (55 slika u Galeriji ULUS, 1952), za koju je u predgovoru svog kataloga napisao:[4]
„ | Danas se umetnost sve više približava jednoj velikoj istini - istini nauke, izražava se sredstvima likovne umetnosti a kao nauka rešava...i onaj složeni odnos podsvesnog i svesnog. Mnogi hvale naše freske, a u isto vreme pridržavaju se rigorozno konzervativnog slikarskog izraza ne shvatajući da je bliskost savremenog slikarstva i fresaka baš u jeziku. | ” |
Kao što je kritika bila složna da je njegova prva samostalna izložba, posle Lubardine izložbe bila ”najradikalniji pokušaj u traženju svog izraza i samosvojnosti mimo priznatih i prihvaćenih tokova”, tako je i Vozarevićev kubistički period bio izložen brojnim tvrdnjama da je to samo oponašanje Pikasa.
Slikanje izvan forme Vozarević je prvi put prikazao 1961. na Prvom trijenalu likovne umetnosti - u fazi uvođenja figure u sliku, sjedinjavanjem forme i njegove materije., sa ciljem da dođe do pramaterije od koje je nastala forma. Tako je Vozarević u fazi enformela imao cilj ”da zatekne Boga u fazi kreativne neodlučnosti pred materijom”.
Iako enformelistički postupak, isključuje pojam lepote, jer lepota ne egzistira bez forme, Lazarevi enformeli su puni emocije. Tajna te Vozarevićeve različitosti, u odnosu na zapadnjačke enformeliste, je u tome ”što je on u vezi sa vizantijskim nasleđem, sa ikonopisanjem oboženim dodirom Tvorca...”
Vozarević je u jednom periodu stvaralaštva pripadao „Decembarskoj grupi”, koja je svoja umetnička shvatanja zasnivali na ideji „iskustva prošlosti” po kojoj su oni u nasleđu srpskog srednjovekovnog slikarstva pronalazili problemske kontinuitete u tada savremenim slikarskim jezicima.
Tokom 1963. godine Lazar je u svoje vizantijsko-zlatne podloge i mrkocrvene prosjaje uveo metalne polulopte raznih prečnika u geometrijskoj predstavi. Ove pulije, kako je slikar nazivao tapetarske zakivke raznih veličina, koje je zabadao u sliku. On je raščlanjivao liniju u tačke, zakivaka, objašnjavajući to na ovaj način:
„ | Raščlanjena (misleći na liniju), ona daje tačku. Pomoću te tačke do koje sam došao nadoknađujem i dobijam liniju. Ja u enformel unosim tačku koja ima plastičan izraz, dakle formu. | ” |
Dela mu se nalaze u Galeriji „Lazar Vozarević“, Sremska Mitrovica, Muzeju savremene umetnosti u Beogradu, Muzeju grada Beograda, Umetničkoj galeriji na Cetinju, Umjetničkoj galeriji u Sarajevu, Galeriji Matice srpske u Novom Sadu, Galeriji poklon-zbirke Rajka Mamuzića u Novom Sadu kao i u značajnim zbirkama u inostranstvu: David Rockfeller i Paul Flockerman (SAD), Guido Tervizan (Italija), Pinakoteka (u Bariju, Italija), Vila Lobos (Brazil), i Philipe Baudet (Francuska).[5]
Njegova slika Krug bila je deo kolekcije Davida Rokfelera i njena prodaja dosegla je rekordnu cenu za slikare sa prostora bivše Jugoslavije aktivnog nakon DSR.[6]
Njegove slike su bile meta falsifikata.[7]
Nagrade
[uredi | uredi izvor]- 1959. oktobarska nagrada grada Beograda
- 1961. Nagrada za slikarstvo na Prvom Trijenalu likovnih umetnosti, Beograd; Otkupna nagrada na konkursu za dekorisanje zgrade SIV-a, Beograd
- 1976. Prva nagrada na konkursu za Omladinski spomen-dom, Beograd
Samostalne izložbe
[uredi | uredi izvor]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/sr/7/7d/Bista_l._vozarevic_sremska_mitrovica.jpg)
- 1952. Beograd, Galerija ULUS
- 1953. Pariz, Galerija Saint-Placide
- 1954. Beograd, Klub književnika
- 1955. Novi Sad, Galerija Matice srpske; Zagreb, Salon LIKUM; Beograd, Galerija ULUS
- 1956. Pariz, Galerija Rive Gauche
- 1957. Beograd, Galerija Grafički kolektiv
- 1958. Sarajevo, L. Vozarević, S. Bogojević, A. Luković
- 1959. Beograd, Umetnički paviljon Cvijeta Zuzorić
- 1960. Njujork, Picasso Club
- 1961. Sremska Mitrovica, Galerija Srema
- 1963. Venecija, Galerija Il Traghetto
- 1964. Beograd, Salon Moderne galerije
- 1965. Bari, Galerija La Panchetta
- 1966. Rim, Galerija Scipione
- 1968. Rim, Galerija Il Cerchio; Brisel, Palais des Beaux-Arts
- 1969/70. Beograd, Muzej savremene umetnosti
- 1970. Zagreb, Galerija Forum; Priština, Pokrajinski kulturni centar
- 1983. Novi Sad, Galerija likovne umetnosti Poklon zbirka Rajka Mamuzića
- 1989. Sremska Mitrovica, Galerija Lazar Vozarević; Beograd, Galerija ULUS
- 2003. Novi Sad, Galerija likovne umetnosti Poklon zbirka Rajka Mamuzića
- 2012. Beograd, Galerija RTS-a
- 2014. Niš, Galerija SLU Niš, Galerija „Srbija“, „Lazar Vozarević (1925—1968)“, zbirka slika iz fonda Galerije „Lazar Vozarević“ iz Sremske Mitrovice
Kolektivne izložbe
[uredi | uredi izvor]Lazar Vozarević je izlagao i na brojnim kolektivnim izložbama srpske i jugoslovenske umetnosti u zemlji i inostranstvu:
- Zajednička izložba „Jedanaestorice“ (1951)
- Oktobarski salon
- Jugoslovensko trijenale
- Prvo bijenale mladih u Parizu (1959)
- Šesta međunarodna izložba u Tokiju (1961)
- Četvrto mediteransko bijenale u Aleksandriji (1961/62)
- Deveti bijenale u Sao Paolu (1967)
- Izložbe srpskih i jugoslovenskih umetnika u Pragu, Rimu, Parizu Londonu, Stokholmu, Montevideu, Nju Delhiju itd.
- Riječki salon
Galerija
[uredi | uredi izvor]Reference
[uredi | uredi izvor]- ^ Zoran Markuš, Lazar Vozarević (1925—1968), Udruženje likovnih umetnika Srbije, Beograd, 1986
- ^ Lazar Vozarević, Lazar Vozarević: Muzej savremene umetnosti Beograd, decembar 1969. januar 1970; Retrospektivna izložba slika i crteža 1950-1968. -Katalog, Muzeja savremene umetnosti, Beograd, 1969.,
- ^ Branko Dragutinović, Jedan vek Narodnog pozorišta u Beogradu: 1868-1968, Narodno pozorište; "Nolit", Beograd, 1968.
- ^ Dragorad Dragičević, Vozarević, Galerija „Lazar Vozarević“, Sremska Mitrovica
- ^ Slavko Timotijević, Lazar Vozarević: ekspresija, crno, crveno, belo, Galerija RTS-a. . Београд. 2012. ISBN 978-86-6195-019-3.
- ^ Бојовић, Александар. „Потрага за аутором савршеног фалсификата”. Politika Online. Приступљено 2022-12-08.
- ^ Бојовић, Александар (7. 12. 2022). „Потрага за аутором савршеног фалсификата”. Политика. Приступљено 8. 12. 2022.
Литература
[uredi | uredi izvor]- Zoran Markuš, Lazar Vozarević (1925—1968), Udruženje likovnih umetnika Srbije, Beograd, 1986.;
- Lazar Vozarević, Lazar Vozarević: Muzej savremene umetnosti Beograd, decembar 1969. januar 1970; Retrospektivna izložba slika i crteža 1950-1968. -Katalog, Muzeja savremene umetnosti, Beograd, 1969.,
- Lazar Vozarević, Lazar Vozarević - Katalog 1964, Salon moderne galerije, Beograd, 1964.,
- Aleksa Čelebonović, Savremeno slikarstvo u Jugoslaviji, Jugoslavija, Beograd, 1965.,
- Miodrag B. Protić, Muzej savremene umetnosti Beograd, Muzej savremene umetnosti, Beograd, 1965.,
- Миодраг Б. Протић, Савременици II, Nolit, Beograd, 1964.,
- Miodrag B. Protić, Srpsko slikarstvo HH veka, Tom II, Nolit, Beograd, 1970.,
- Miodrag B. Protić, Uvodna studija u katalogu retrospektivne izložbe Lazara Vozarevića, Muzej savremene umetnosti u Beogradu, 1969-70.,
- Miodrag B. Protić, Slikarstvo šeste decenije u Srbiji (Jugoslovensko slikarstvo šeste decenije), Muzej savremene umetnosti u Beogradu, 1980.,
- Jerko Denegri, Enformel u Jugoslaviji (Jugoslovensko slikarstvo šeste decenije), Muzej savremene umetnosti u Beogradu, 1980.,
- Lazar Trifunović, Enformel u Beogradu, Umetnički paviljon „Cveta Zuzorić“, Beograd, 1982.,
- Branko Dragutinović, Jedan vek Narodnog pozorišta u Beogradu: 1868-1968, Narodno pozorište; "Nolit", Beograd, 1968.,
- Bernard Samuel Myers, Encyclopedia of world art, Tom 5, McGraw-Hill, 1959.,
- Timotijević, Slavko (2012). Lazar Vozarević: ekspresija, crno, crveno, belo. Galerija RTS-a, Beograd. ISBN 978-86-6195-019-3.
Vidi još
[uredi | uredi izvor]- Spisak srpskih slikara
- Galerija Lazar Vozarević
- Spisak sahranjenih u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju u Beogradu
- Milo Milunović
- Enformel
Spoljašnje veze
[uredi | uredi izvor]- arte:Lazar Vozarević (1925—1968)
- Galerija likovne umetnosti Poklon zbirka Rajka Mamuzića, Novi Sad
- Galerija Lazar Vozarević Arhivirano na sajtu Wayback Machine (16. decembar 2011)
- Narodni muzej Crne Gore-Lazar Vozarević Arhivirano na sajtu Wayback Machine (16. maj 2011)
- Slikarstvo enformela u Likovnoj galeriji KCB
- VIZANTIJSKI MOTIVI u delima autora iz Zbirke Rajko Mamuzić
- S.POPOVIĆ Umesto države lični poduhvat
- Izložba Lazara Vozarevića u Galeriji RTS-a
- Alhemija Lazara Vozarevića („Politika”, 22. februar 2018)