Tvorna tkiva

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga

Tvorna tkiva (meristemi) su vrsta biljnih tkiva čije ćelije tokom čitavog života zadržavaju sposobnost deobe na račun čega biljka raste, sekundarno deblja ili se obnavlja oštećeno tkivo. Od meristemskih ćelija diferencijacijom postaju ćelije svih trajnih tkiva.

Svojstva meristemske ćelije[uredi]

Usled stalnih deoba, kojima su izložene, ove ćelije imaju određene morfološke osobine:

Vrste tvornih tkiva[uredi]

Prema načinu postanka razlikuju se dve osnovne grupe meristemskih tkiva:

  • primarna i
  • sekundarna.

Tvorna tkiva koja vode poreklo od klice i zadržavaju sposobnost deobe tokom čitavog života nazivaju se primarni meristemi. Pored njih, u biljnom telu se obrazuju i sekundarni meristemi. Oni nastaju od ćelija nekog trajnog tkiva koje su naknadno postale sposobne da se dele (najčešće su to parenhimske ćelije).

Više biljke se odlikuju rastenjem tokom čitavog života, što znači da se u njima stalno obrazuju nove ćelije i tkiva. (U klimatskim uslovima umerene zone biljke preko zime prekidaju rastenje i tada su u stadijumu mirovanja.) Rastenje biljke odvija se samo u zonama koje sadrže meristemske ćelije – sposobne za višestruke deobe.

Prema položaju koji zauzimaju u biljci tvorna tkiva se dele na:

  • vršna,
  • bočna,
  • umetnuta i
  • tkiva rane.

Vršna tvorna tkiva se nalaze na vrhovima korena i stabla i nazivaju se vegetacione kupe. Deobama ćelija ovog tkiva biljka raste u dužinu. Vršna tvorna tkiva prema poreklu pripadaju primarnim meristemima.

Bočna tvorna tkiva su cilindričnog oblika (na preseku imaju oblik prstena) i pomoću njih stablo i koren sekundarno debljaju (rastu u širinu). Ova tvorna tkiva su sekundarni meristemi. Pripadaju im:

Umetnuta tvorna tkiva (interkalarna tkiva) obrazuju se između trajnih tkiva, kao npr. u osnovi lista koji raste.

Tkiva rane nastaju na mestima povrede biljnih organa. Ona stvaraju tvorevinu, masu ćelija zvanu kalus, kojom se rana zatvara i time sprečava sušenje i prodor mikroorganizama. Kalus može da obrazuje bilo koja živa ćelija.

Literatura[uredi]

  • Jančić, R: Botanika farmaceutika, Službeni list SCG, Beograd, 2004.
  • Kojić, M: Botanika, Naučna knjiga, Beograd, 1989.
  • Marinković, R, Tatić, B, Blaženčić, J: Morfologija biljaka, Beograd, 1979.
  • Šerban, Nada: Ćelija - strukture i oblici, ZUNS, Beograd,

Spoljašnje veze[uredi]