Uprava grada Beograda

Uprava grada Beograda (UGB)^[1] bila je upravno-bezbednosna institucija u Beogradu u periodu 1839—1944. Najveći deo tog vremena bila je smeštena u „Glavnjači” koja se nalazila na mestu današnje zgrade Hemijskog fakulteta na Studentskom trgu u Beogradu.

Beogradom su upravljala dva organa vlasti, Uprava grada Beograda kao nosilac policijske i upravne državne vlasti i Opština grada Beograda kao nosilac samoupravne vlasti. Posle 1944. Uprava grada Beograda nije nastavila sa radom jer je uspostavljena drugačija organizacija upravljanja u Beogradu.

Kraljevina Srbija

Prema školskom Atlasu Kraljevine Srbije iz 1889-90,^[2] Beogradski okrug sadrži Varoš Beograd, sa zasebnom upravom, i pet srezova: Vračarski (sresko mesto Beograd), Gročanski (Grocka), Kosmajski (Sopot), Kolubarski (Lazarevac) i Posavski (Umka).

Zakonom o administrativnoj podeli zemlje od 15. (27.) marta 1890. godine,^[3] Beogradski i Smederevski okrug su spojeni u Podunavski, sa okružnim mestom u Smederevu. Uz Varoš Beograd, tu je sedam srezova, pet ranijih beogradskih, kao i Jasenički (Palanka) i Smederevski/Podunavski (Smederevo) (od 1896. tu je i Oraški srez, s. m. Veliko Orašje^[4]).

Vračarski srez je 1890. i 1896. obuhvatao 21 selo: Veliko Selo, Vinča, Višnjica, Slanci, Žarkovo, Železnik, Kneževac, Banjica, Beli Potok, Jajinci, Kumodraž, Rakovica, Veliki Mokri Lug, Kaluđerica, Leštane, Mali Mokri Lug, Mirijevo, Pinosava, Resnik, Rušanj, Ripanj.

Podunavski srez je razdvojen na Beogradski i Smederevski izmenom Zakona od 24. januara (5. februara) 1900, Beogradski ima, ranije pomenutih, pet srezova, Varoš Beograd je takođe i okružno i sresko mesto. Vračarskom srezu je priključeno 22. selo, Zuce.^[5]

Kraljevina Jugoslavija

Podelom Kraljevine Jugoslavije na banovine 1929. godine, formirana je zasebna administrativno-teritorijalna jedinica pod nazivom „Uprava grada Beograda”, koja je obuhvatala grad Beograd sa bližom okolinom, uključujući Zemun i Pančevo. Ova teritorija je bila u potpunosti okružena Dunavskom banovinom, koja je imala upravno sedište u Novom Sadu. U vreme Drugog svetskog rata, 1941. godine, Uprava grada Beograda je nastavila da postoji kao administrativno-teritorijalna jedinica Srbije pod nemačkom okupacijom, sve dok krajem 1941. nije uspostavljena nova teritorijalna podela Srbije na okruge, kada i Uprava grada Beograda prestaje da postoji u administrativno-teritorijalnom smislu.

Upravnici

Upravnici grada Beograda su bili:^[6]

Jovan German (v. Germani (porodica)) 13. jul 1839 — 22. novembar 1839.
Ilija Čarapić 22. novembar 1839 — 27. maj 1840.
Miloš Bogićević 27. maj 1840 — 24. septembar 1840.
Mladen M. Žujović 24. septembar 1840 — 6. avgust 1842. i ponovo 1858.
Mihailo Ljotić 29.8 — 22. septembar 1842.
Stefan Stefanović Tenka 22.9 — 6. novembar 1842.
Radovan Damnjanović 6. novembar 1842 — 20. decembar 1844.
Jovan Vučković 20. decembar 1844 — 22. jul 1848.
Gavrilo Jeremić 22. jul 1848 — 27. septembar 1852.
Konstantin Magazinović 27. septembar 1852 — 15. novembar 1855.
Milivoje Petrović Blaznavac 15. novembar 1855 — 18. oktobar 1856.
Nikola Hristić 18. oktobar 1856 — 30. novembar 1858. i 27. septembar 1859 — 7. oktobar 1860.
Jovan Belimarković 30. novembar 1858 — 11. februar 1859.
Jovan Dimitrijević Mitričević 11.2 — 27. septembar 1859.
Dragutin Žabarac 27. oktobar 1860 — 19. januar 1861.
Mihailo Barlovac 19. januar 1861 — 18. jul 1868.
Jakov Tucaković 1. avgust 1868 — 4. april 1873. i 1. jun 1876 — 1. jun 1878.
Živojin Blaznavac 4. april 1873 — 13. februar 1874. i 25. februar 1879 — 17. mart 1887.
Dimitrije Joksić 13. februar 1874 — 22. oktobar 1875. i 22. oktobar 1875 — 1. jun 1876. (zastupnik)
Jovan Avakumović 22. oktobar 1875 — 1. jun 1876.
Janko Terzić 1877 — 4. februar 1878.
Jakov Brzaković 4. februar 1878 — 1. jun 1878.
Pantelija Lunjevica (v. Lunjevice) 1. jun 1878 — 25. februar 1879.
Živko Anđelić 17. mart 1887 — 6. januar 1888.
Gliša Đorđević 6. januar 1888 — 16. septembar 1889.
Vladimir Milenković 1889. i 1892.
Velimir Todorović (v. Todorovići (porodica)) 16. septembar 1889 — 13. januar 1890.
Svetozar Arsenović 13. januar 1890 — 11. maj 1891.
Mihailo P. Jovanović 27. maj 1891 — 1. avgust 1892.
Pavle Denić (v. Baba-Dudići) 1. avgust 1892 — 2. april 1893.
Stojan Protić 2 — 7. april 1893.
Đorđe Nestorović 7. april 1893 — 12. januar 1894.
Miloš Mihailović 12. januar 1894 — 24. maj 1894.
Živko Kasidolac 24. maj 1894 — 29. oktobar 1894.
Aleksa Stevanović 29. oktobar 1894 — 1. avgust 1895.
Nikola Stevanović 1. avgust 1895 — 20. april 1896.
Rista Bademlić 20. april 1896 — 14. jul 1900.
Božidar Maršićanin 13. jul 1900—29. maj 1903.
Bogdan Damjanović 29. maj 1903—24. jun 1903.
Dušan Vujić 24. jun 1903—25. oktobar 1903.
Mihailo Cerović 25. oktobar 1903—20. januar 1905. i 16. mart 1906—19. jul 1907.
Mihailo A. Rašković 20. januar 1905—14. avgust 1905.
Dragić Pavlović^[7] 14. avgust 1905—21. januar 1906.
Branimir Rajić 21. januar 1906—15. mart 1906.
Dragutin Milićević 19. septembar 1907—22. april 1908.
Obrad Blagojević 22. april 1908—27. septembar 1908.
Dušan Đ. Alimpić 22. septembar 1908—10. maj 1910.
Gojko Pavlović 10. maj 1910 — 4. septembar 1912.
Manojlo Lazarević 4. avgust 1912 — 9. septembar 1918. i 24. septembar 1919—27. decembar 1934.
Kosta Tucaković 9. septembar 1918—24. septembar 1919.
Dušan Filipović 27. decembar 1934 — 13. oktobar 1935.
Milan Aćimović 13. oktobar 1935 — 21. decembar 1938.
Živojin Simonović 9. februar 1939 — 20. april 1939.
Dragoslav M. Lazić 1. mart 1939 — 1. april 1940.
Dragomir Drinčić 28. mart 1940 — 27. mart 1941.
Milutin Stefanović 27. mart 1941 — 1. april 1941.
Dušan Ribar 1 — 12. april 1941.
Dragomir-Dragi Jovanović 7. maj 1941 — 5. oktobar 1944.

Vidi još

Reference

^ „Međuratni beograd kroz brojeve i podatke”. Društvo za urbanu istoriju (na jeziku: engleski). Pristupljeno 2026-01-12.
^ Atlas Kraljevine Srbije sa zemljopisom - TITELBAH, Vladislav; ŠREPLOVIĆ, Petar K. - Digitalna BMS, str. 4 (11 u čitaču)
^ Srpske novine, 24. mart 1890.
^ Srpske novine, 25. februar 1896.
^ Srpske novine, 29. januar 1900.
^ Branislav Božović: Uprava i upravnici grada Beograda 1839—1944, Prosveta, Beograd, 2011. godine, 414 strana. ISBN 978-86-07-01910-6. COBISS.SR 176630540
^ „Politika”, 15. jul 1937

Literatura

Dimić, Ljubodrag (2001). Istorija srpske državnosti. 3. Novi Sad: Ogranak SANU.

Spoljašnje veze