Hipoksemija

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Hipoksemija
Erytrocyte deoxy to oxy v0.7.gif
Animacija normalne oksigenacije
Klasifikacija i spoljašnji resursi
Specijalnostfiziologija
ICD-10R09.0, T71
ICD-9-CM799.0
MeSHD001238

Hipoksemija (grčki: hypo - smanjeno i haima - krv i lat. речи oxygenium - kiseonik), stanje je smanjene oksigenacije arterijske krvi (smanjen RaO2), nastalo kao posledica, nedostatka kiseonika u udahnutom vazduhu, respiracijskih bolesti, bolesti pluća, srčanosudovnih bolesti i srčanih šantova. U praksi se često umesto hipoksemije koristi termin anoksemija, koji u suštini znači da u krvi uopšte nema kiseonika.[1]

Etiologija[uredi]

U fiziologiji se opisuje pet osnovnih razloga za nastanak hipoksemije:[1]

Nedovoljna količina kiseonika u udahnutom vazduhu
Bolesti pluća
  • Suženje promera disajnih puteva (izazvani spazmom, otokom sluzokože, nakupljenim sekretom, stranim telima ili tumoroznim izraslinima),
  • Smanjena razmena kiseonika kroz alveolarnu membranu zbog; njenog zadebljanja, prisustva sekreta i krvi u alveolama i smanjenja površine alveolarne membrane (odstranjenjem dela pluća iz funcije nakon operativnih zahvata na plućima tuberkuloze, tumora i emfizema).
Desno-levi srčani šantovi

Vensko-aerterijsi šant, karakteriše se mešanjem venske (slabo zasićene kiseonikom) krvi sa arterijskom (bogatom kiseonikom) što ima za posledicu pad koncentracije kiseonika u arterijama.

Poremećaj transporta kiseonika do tkiva
  • Anemija i poremećaja u strukturi hemoglobina,
  • Opšta insuficijencija cirkulacije (srčani zastoj, poremećaj ritma srca),
  • Poremećaja periferne cirkulacije (izazvan spazamom, trombozom, arteriosklerozom, upalnim procesima perifernih krvnih sudova),
  • Otok (edem) tkiva
Nesposobnost tkiva da koriste kiseonik
  • Trovanja, izazvana oštećenjem metaboličkih procesa u ćeliji,[3]
  • Nedostatak ćelijskih enzima izazvan smanjenom količinom vitamina B i drugim uzrocima

Patofiziologija[uredi]

Dejstvo hipoksemije na organizam zavisi od brzine njenog nastanka, težine i dužine trajanja, i karakteriše se sledećim znacima i simptomima.[4]

Smanjenje mentalnih aktivnosti

Poremećaj mentalnih aktivnosti izazvan hipoksemijom karakteriše se; slabim pamćenjem, zaboravnošću, usporenim misaoni tok, pospanošću, euforijom, glavoboljom, mučnininom) sve do pojave trzaja (konvulzija) i nastanka kome i smrti.

Smanjenje radne sposobnosti muskulature

Ovaj poremećaj karakteriše se; usporenim hodom, osećajem nemoći, oslabljenim i usporenim refleksima, lošom koordinacijom motoričkih pokreta i neadekvatnom akomodacijom oka.

Depresija respiratornog centra

Depresija respiratornog centra je terminalna faza u razvoju hipoksemija koju prati gubitak svesti, koma i smrt.

Klinička slika[uredi]

Kliničk slika može biti praćena veoma oskudnim znacima i simptomimima ako hipoksemija i hiperkapnija nastaju postepeno. Najčešći simptomi su;

Glavobolja mučnina i povraćanje

Teška i veoma uporna glavobolja u vidu šlema, praćena osećajem pune ili prazne glave, često praćena mučninom i povraćanjem, predstavlja prvi i veoma pouzdan znak naglog pogoršanja.

Glavobolje mogu biti praćene pogoršanjem oštrine vida, akomodacije i suženjem vidnog polja.

Promene u funkciji nervnog sisitema

Inverzija sna i somnolencija (pospanost), naročito posle obroka, simptomi su koji ukazuju na pogoršanje stanja. U vezi s ovim zapaža se promena karaktera, najpre u vidu razdražljivosti, zatim euforija, samozadovoljstvo, samohvalisavost, vulgarnost, grubost i agresivnost. Pogoršanje stanja prate teži psihički poremećaji kao: konfuznost, dezorjentisanost u vremenu i prema ličnostima, do akustičnih halucinacija i psihoze, znaci koji prethode komi.

Od neuroloških znakova u početku postoji disgrafija (drhtanje, ispuštanje ili ponavljanje slova i reči), kasnije nastaje flapping tremor pojedinih grupa mišića, naročito u predelu lica, zatim gornjih ekstremiteta, kasnije celog tela a mogu se javiti i pravi epi napadi.

Srčanosudovni poremećaji

Naglo pogoršanje hipoksemije i hiperkapnije praćeno je tahikardijom (ubrzan rad srca) i arterijskom hipertenzijom.

Opšti znaci

Koža je cijanotična (modra), topla i vlažna. Lice je podbulo, oči sjajne, pogled blještav, egzoftalmusa (isturene očne jabučice). Izgled lica - žablji facies.

Na plućima postoji otežano disanje, kašalj sa iskašljavanjem, rad disajne muskulature je pojačan a sa pogoršanjem se javlja i abdominalni tip disanja. Kasnije je disanje površno.

Usled pogoršanje hipoksemije praćene hiperkapnijom nastaju oligurija (smanjeno izlučivanje mokraće), proteinurija i azotemija. Od velikog značaja je ii dehidratacija koja nastaje i veoma otežava ventilaciju.

Dijagnoza[uredi]

Hipoksemija se brzo može utvrditi puls oksimetrijom

Dijagnoza hipoksemije postavlja se na osnovu anamneze, kliničke slike, objektivnog pregleda, rendgenografije pluća, EKG-a, analize gasova u arterijskoj krvi.[5]

Terapija[uredi]

Lečenje pacijenata sa hipoksemijom izazvane hroničnom plućnom insuficijencijom a naročito njenim akutnim pogoršnjem, sprovodi se u specijalizovanim Pulmološkim jedinicama za intenzivnu negu i lečenje.

Tarapija obuhvata primenu kontinuirane oksigenoterapija uz kontrolu gasova u krvi, antibiotika, bronhodilatatora, kortikosteroida, rehidratacije i drugih simptomatskih lekova.[6]

Izvori[uredi]

  1. 1,0 1,1 Arthur C. Guyton Medicinska fiziologija, Medicinska knjiga-Beograd-Zagreb 1990
  2. ^ Daniel 2006.
  3. ^ K E Hobler and L C Carey Effect of acute progressive hypoxemia on cardiac output and plasma excess lactate. pubmed
  4. ^ Lorenzo Del Sorbo, Erica L. Martin, V. Marco Ranieri . Hypoxemic Respiratory Failure In: Murray & Nadel's Textbook of Respiratory Medicine, Robert J. Mason, V. Courtney Broaddus, Thomas R. Martin, Talmadge E. King, Dean E. Schraufnagel, John F. Murray and Jay A. Nadel (editors) 5th ed. Philadelphia: Saunders Elsevier. 2010. ISBN 978-1-4160-4710-0.
  5. ^ Gilles Bouvenot, Pathologie médicale : pneumologie, néphrologie, cancérologie, nutrition, Masson, Paris, 1994,
  6. ^ Kane B, Decalmer S,O Driscoll BR. Emergency oxygen therapy: from guideline to implementation. Breathe 2013;9:247-254

Literatura[uredi]

  • Altland PD, Brubach HF, Parker MG, Highman B. Blood gases and acid-base values of unanesthetized rats exposed to hypoxia. Am J Physiol. 1967 Jan;212(1):142–148.
  • Cain SM. Appearance of excess lactate in anesthetized dogs during anemic and hypoxic hypoxia. Am J Physiol. 1965 Sep;209(3):604–610.
  • HUCKABEE WE. Relationships of pyruvate and lactate during anaerobic metabolism. I. Effects of infusion of pyruvate or glucose and of hyperventilation. J Clin Invest. 1958 Feb;37(2):244–254.
  • Mathieu, Daniel (2006). Handbook on Hyperbaric Medicine. Springer. ISBN 978-1-4020-4376-5. 
  • William P., PhD. Fife; Jolie, PhD. Bookspan . Textbook of hyperbaric medicine. Seattle: Hogrefe & Huber Publishers. 2004. ISBN 978-0-88937-277-1.

Spoljašnje veze[uredi]

Star of life.svgMolimo Vas, obratite pažnju na važno upozorenje
u vezi sa temama iz oblasti medicine (zdravlja).