Njujork tajms

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga
Лого Њујорк тајмса

Њујорк тајмс (енгл. The New York Times) je njujorški dnevni list u vlasništvu kompanije Njujork tajms. Predsednik kompanije je do 2012. bio Artur Ouks Salzberger mlađi.[1] Smatra se najvećim gradskim novinama u SAD. Uživa nadimak „Seda dama“ zbog svog staromodnog izgleda i stila, a često ga navode kao nacionalni novinski autoritet, što znači da se često navodi kao službena i autoritativna referenca za savremene događaje.[2][3] Osnovan je godine 1851, a do sada je osvojio 94 Pulicerove nagrade, više nego ijedan drugi list. Ime mu se često skraćuje na Tajms, zbog čega ga često mešaju sa londonskim Tajmsom.

Istorija[uredi]

Njujork tajms su 18. septembra 1851. osnovali novinar i političar Henri Džarvis Rejmond i bivši bankar Džordž Džouns pod nazivom Njujork dejli tajms. Današnje ime je dobio 1857. Novine su ispočetka izlazile svakim danom osim nedeljom, ali su za vreme američkog građanskog rata, kao i većina drugih vodećih novina, dobile i nedeljno izdanje.

Tajms je vremenom postajao sve uticajniji, što je postalo posebno vidljivo godine 1870. i 1871. kada je serija članaka razotkrila nečasne radnje tada svemoćnog gradskog političara Bosa Tvida te tako prekinula dominaciju Tvid ringa nad njujorškom gradskom politikom.[4]

1880-ih je Tajms, tada izrazito republikanski usmereni list, počeo voditi stranački neutralniju uređivačku politiku; tako je 1884. podržao demokratskog kandidata Grovera Klivlenda u predsedničkoj utrci. Iako je Tajms' zbog toga izgubio čitaoce, uspeo je da to nadoknadi za nekoliko godina.

Godine 1896. Njujork tajms je kupio Adolf Ouks, izdavač Čatanuga tajmsa. On je 1897. smislio geslo novina, „All the News That's Fit to Print“ („Sve vesti koje su za štampu“), tada tumačen kao izrugivanje konkukrentskim njujorškim novinama kao što su Njujork vorld i Njujork džernal ameriken - koje su bile sinonim za žutu štampu. Pod Ouksovim vođstvom, Njujork tajms je stekao i ugled, tiraž i uticaj koji će vremenom dobiti i međunarodne dimenzije.

Zgrada Njujork tajmsa

O tom uticaju svedoči i preseljenje sedišta novina u 42. ulicu 1904, kada je obližnji trg dobio ime Tajms skver. Tamo se razvila i znamenita tradicija spuštanja velike osvetljene kugle iz Tajmsove zgrade prilikom dočeka Nove godine. Novine su se nakon devet godina novine preselile na adresu Zapadna 43. ulica br. 229, njenu današnju lokaciju.

Početkom 20. veka Tajms je stekao ugled i zbog sklonosti da se koristi najsavremenijom tehnologijom ne bi li što brže donosio vesti svojim čitaocima. Tako je godine 1904. na samom početku rusko-japanskog rata Tajms preko radija primio detaljan izveštaj o bici kod Port Artura. Godine 1910. je organizovano prve avio-pošiljke Tajmsa u Filadelfiju. Tajms' je godine 1919. isto tako organizovao prve transatlantske pošiljke u London. Godine 1920. je štampano posebno „avionsko izdanje u 4 sata ujutro“ koje je avionom poslato u Čikago kako bi ga mogli čitati učesnici tadašnje republikanske izborne konvencije.

Njujork tajms je 1940-ih doživeo značajne promene kada je uvedena enigmatska sekcija, a kasnije i modna rubrika 1946. Iste je godine dobio i svoje prvo međunarodno izdanje (ukinuto 1967. kada se zajedno s vlasnicima Njujork herald tribjuna i Vašington posta počeo izdavati Internešonal herald tribjun u Parizu). Godine 1946. je kupljena i radio-stanica (WQXR) specijalizovana za klasičnu muziku.

Jedan od najvažnijih trenutaka u istoriji novina bila je sudska parnica za klevetu iz 1964. godine. O njoj se raspravljalo na američkom Vrhovnom sudu koji je svojom znamenitom presudom ustanovio nove, daleko šire standarde slobode štampe u SAD. Sedam godina kasnije Tajms je objavio priču o tzv. Pentagonovim papirima, izveštaju koji je tvrdio da je vijetnamski rat išao gore po Amerikance nego što je to američka vlada htela javno priznati. I ti članci su izazvali sudski spor, odnosno presudu Vrhovnog suda koji je stao na stranu novine te tako još proširio novinske slobode u SAD.

Sklonost prema novim medijima je zadržana i u doba Interneta, tako da je Njujork tajms već 1995. postavio svoju službenu veb stranicu.

Međutim, poslednje godine su takođe obeležene i skandalima koji su ozbiljno narušili reputaciju lista. Najzloglasniji je bio slučaj Džejsona Blera, mladog novinara koji je hvaljen kao velika reporterska zvezda da bi se 2003. godine otkrilo da se koristio plagijatima i prevarama.

Politička orijentacija[uredi]

Njujork tajms, kao i većina vodećih američkih listova, voli sebe da opisuje kao politički neutralan i maksimalno objektivan izvor informacija. Međutim, Njujork tajms je, s obzirom na svoju čitanost, ugled i uticaj isto tako predmet žestokih kontroverzi, odnosno optužbi koje njegovu objektivnost dovode u pitanje.

Poslednjih godina, pogotovo nakon što su klasičnim američkim medijima poput štampe i nacionalnih TV-mreža supremaciju počeli ugrožavati radijski tok šouvovi, Internet i blogovi, u SAD se upravo Njujork tajms često spominje kao najočitiji primer liberalne, leve, odnosno prodemokratske orijentacije američkog medijskog esteblišmenta. Taj stav dele čak i oni delovi američke javnosti koji ne dele konzervativne stavove, pa se Tajms sa sve manje ironije naziva liberalnom Biblijom.

Kao primeri se često navode uvodnici koji promiču liberalne stavove u celom nizu društvenih pitanja, kao i činjenica da Tajms više od pola veka nije podržao republikanskog kandidata na predsedničkim izborima (iako mu se znalo dogoditi da to učini na lokalnim ili državunim izborima). Tajms je poznat i po žestokoj kritici politike Džordža V. Buša u ratu protiv terorizma, a objavljivanje strogo poverljivih detalja antiterorističkih operacija koje, po mišljenju uredništva, ugrožavaju građanska prava, je listu donelo kritike da svesno ili nesvesno pomaže teroristima odnosno ugrožava nacionalnu sigurnost.

Mnogo su ozbiljnije kritike da je Tajms pristrasan, ne samo u iznošenju stavova, nego i činjenica. Tako se prilikom otkrivanja skandala redovno iznosi stranačka pripadnost političara ukoliko je reč o republikancu, a to nije običaj kada je reč o demokratu.

Godine 2004. i sam Tajms se, kroz uvodnik svog tadašnjeg urednika Danijela Okrenta pozabavio navodnom liberalnom pristrasnošću svog lista. Okrent je priznao da je list doista liberalan u nekim pitanjima kao što je istopolni brak, ali je tvrdio da to nije izraz političkih stavova uredništva nego kosmopolitanskog i liberalnog karaktera grada kao što je Njujork.

Reference[uredi]

Literatura[uredi]

  • Amster, Linda; and Dylan Loeb McClain. Kill Duck Before Serving: Red Faces at The New York Times: A Collection of the Newspaper's Most Interesting, Embarrassing and Off-Beat Corrections. New York: St. Martin's, 2002. ISBN 0312284276 ISBN 978-0312284275
  • Berry, Nicholas O. Foreign Policy and the Press: An Analysis of the New York Times' Coverage of U.S. Foreign Policy (Greenwood. 1990)
  • Calhoun, Chris, ed. 52 McGs.: The Best Obituaries from Legendary New York Times Reporter Robert McG. Thomas. New York: Scribner, 2001. ISBN 0743215621 ISBN 978-0743215626
  • Davis, Elmer. History of the New York Times, 1851-1921 [1]
  • Hess, John. My Times: A Memoir of Dissent, Seven Stories Press, 2003, cloth, ISBN 1-58322-604-4; trade paperback, Seven Stories Press, 2003, ISBN 1-58322-622-2
  • Alex Jones and Susan E. Tifft. The Trust: The Private and Powerful Family Behind The New York Times. Back Bay Books, 2000, ISBN 0-316-83631-1.
  • Members of the staff of The New York Times. The Newspaper: Its Making and Its Meaning. Charles Scribner's Sons, 1945.
  • Seth Mnookin Hard News: The Scandals at The New York Times and Their Meaning for American Media, Random House, 2004, cloth, ISBN 1-4000-6244-6.
  • Nan C. Robertson The Girls in the Balcony: Women, Men and The New York Times. Random House, 1992. ISBN 039458452X ISBN 978-0394584522
  • Allan M. Siegal and William G. Connolly The New York Times Manual of Style and Usage, revised edition. New York: Times Books, 1999. ISBN 0-8129-6388-1. Self-indexed.
  • Gay Talese. The Kingdom and the Power, World Publishing Company, 1969, ISBN 0-8446-6284-4.

Spoljašnje veze[uredi]

Sa drugih Vikimedijinih projekata :