Solarna energija

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Kula za sakupljanje solarne energije pomoću ogledala

Solarna energija (ili Sunčeva energija) je energija sunčevog zračenja koju primećujemo u obliku svetla i toplote kojom nas naša zvezda svakodnevno obasipa. Sunce je najveći izvor energije na Zemlji. Sem neposrednog zračenja koje greje Zemljinu površinu i stvara klimatske uslove u svim pojasevima, ovo zračenje je odgovorno i za stalno obnavljanje energije vetra, morskih struja, talasa, vodnih tokova i termalnog gradijenta u okeanima. Postupkom fotosinteze se sunčeva energija pretvara u biljnu masu koja na taj način postaje pretvorena energija u celulozu ili drugi oblik ugljenih hidrata. Energija koja potiče iz posrednog i neposrednog sunčevog zračenja se smatra obnovljivim izvorom energije jer se njenim korišćenjem ne remeti značajno ravnoteža toka materije i energije u prirodi.

Sva konvencionalna, fosilna, goriva su takođe jedan oblik energije sunčevog zračenja. Međutim, ova energija je akumulirana i u dugim procesima geoloških i hemijskih transformacija zarobljena pod površinom Zemlje u obliku nafte, gasa ili uglja.

Ova energija se može iskoristiti na razne načine i upotrebiti kao toplotna, električna, hemijska ili mehanička energija.

Najjednostavniji način je sakupljanje toplotne energije, pomoću solarnih kolektora koji daju toplu vodu ili topao vazduh koji se mogu koristiti za grejanje tople vode za domaćinstvo, bazene, radijatore ili podno grejanje. Još u vreme antičkih Grka je pisac Ksenofont opisao kako se pametnim građenjem može iskoristiti sunčeva energija za grejanje kuća zimi. Danas se u zgradama toplotna energija Sunca koristi pasivnim i aktivnim zahvatom korišćenjem arhitektonskih i građevinskih tehnika.

Napredni način je neposredna proizvodnja električne energije fotonaponskim ćelijama. Ovaj način podrazumeva da se postavljanjem panela poluprovodničkih osobina i izlaganjem sunčevom zračenju neposredno dobija električni napon odnosno električna energija.

Solarna energija je u poslednje vreme stekla veliku popularnost kao obnovljivi izvor energije koji sa sobom ne donosi zagađenje povezano s fosilnim gorivima.

Analiza sunčevog zračenja[uredi]

Karta sunčevog zračenja - Evropa

Sunce je zvezda u čijem jezgru se kao u fuzionom reaktoru dešava nuklearna fuzija, proces u kome se svake sekunde oko 3 tone mase pretvara u energiju zračenja koja se potom emituje u okolni prostor. Tokom ovog pretvaranja vodonika u helijum se oslobađa 3,86•1020 MW. Intenzitet ovog zračenja opada sa kvadratom udaljenosti od Sunca.

Računajući da je površina projekcije Zemlje oko 128 miliona km2, a dotok energije Sunca do Zemlje oko 117•109 MW ili oko 109 TWh godišnje, dobija se da godišnje na Zemlju Sunce šalje 25 puta više energije nego što iznose rezerve svih fosilnih goriva.

Na prosečnoj udaljenosti planete Zemlje od Sunca, u zavisnosti od sunčevih aktivnosti, na upravnu površinu u svakoj sekundi pada između 1307 i 1393 W/m2. Ovo zračenje se zove ekstraterestrično jer je u pitanju zračenje dostupno izvan zemljinog vazdušnog omotača. Solarna konstanta je prosečna gustina snage zračenja Sunca po jedinici površine iznad površine Zemlje u svemiru. Prihvaćeno je da je vrednost solarne konstante .

Primeri upotrebe solarne energije u Srbiji[uredi]

Stroberi drvo (engleski: Strawberry Tree)[uredi]

Mlada srpska kompanija Stroberi enerdži (engleski: Strawberry energy), sačinjena od studenata, izumela je prvi na svetu Javni solarni punjač za mobilne uređaje, nazvan „Stroberi Drvo“ a potom ga i postavila oktobra 2010. godine u Obrenovcu na glavnom gradskom trgu. [1] Ovu solarnu stanicu je Stroberi enerdži potpuno samostalno osmislio, projektovao i konstruisao. Aprila 2011. godine, Stroberi enerdži je sa svojim projektom Srtoberi Drvo osvojio prvo mesto na manifestaciji „Nedelja održive energije 2011" u Briselu u kategoriji Smanjenja javne potrošnje. [2]

Do sada je postavljeno osam Stroberi Drveća u Srbiji: u Obrenovcu, u Beogradu na Zvezdari ispred Ustanove Kulture Vuk Karadžić i u Tašmajdanskom parku (novog dizajna od strane arhitekte Miloša Milivojevića), Novom Sadu, Kikindi, Vranju, Boru i Valjevu. [3][4][5][6][7][8][9]

Stroberi Drvo je solarni sistem koji se trajno postavlja na javnim prostorima kako što su parkovi, trgovi, ulice i drugo. Dva solarna panela na vrhu sakupljaju Sunčevu energiju, pretvaraju je u električnu i skladište u akumulatorskim baterijama, tako da uređaj može da radi noću, kada pada kiša ili sneg. Bez sunčeve svetlosti, uređaj može da puni baterije prenosivih uređaja i do dve nedelje. Ova usluga je za korisnike potpuno besplatna. Stroberi Drvo ima i ugrađenu klupu, nadstrešnicu i kablove za većinu tipova mobilnih uređaja tako da nije potrebno nositi sa sobom dodatne kablove.[10][11] Kompanija Stroberi enerdži je razvila i mali solarni punjač prenosivih uređaja Stroberi Mini, koji je manji i prenosiv. Ovaj uređaj je malih dimenzija i ima ugrađene točkića pa se stoga može jednostavno transportovati i postaviti na bilo kojoj lokaciji a preko ugrađenog ekrana osetljivog na dodir se korisnici mogu edukovati o obnovljivim izvorima energije kroz instaliranu eko aplikaciju.[12]

Zabeleženi su i drugi pionirski pokušaji korišćenja solarne energije u Srbiji, kao na primer Vladan Petrović u Badnjevcu.[13]

Reference[uredi]

  1. ^ Obrenovac dobio prvi na svetu solarni punjač za mobilne, Pristupljeno 25. 4. 2013.
  2. ^ RTS Novosti dana, Pristupljeno 25. 4. 2013.
  3. ^ mt:s poklonio Beogradu solarni punjač, Pristupljeno 25. 4. 2013.
  4. ^ Svečano pušten u rad Javni solarni punjač u Novom Sadu, Pristupljeno 25. 4. 2013.
  5. ^ U Kikindi postavljen solarni punjač za mobilne uređaje, Pristupljeno 25. 4. 2013.
  6. ^ Solarni punjač i u Vranju, Pristupljeno 25. 4. 2013.
  7. ^ Građani Bora dobili javni solarni punjač, Pristupljeno 25. 4. 2013.
  8. ^ Valjevo dobilo solarni punjač uređaja, Pristupljeno 25. 4. 2013.
  9. ^ Javni solarni punjač za mobilne postavljen na Tašmajdanu, Pristupljeno 25. 4. 2013.
  10. ^ Stroberi Drvo Arhivirano na sajtu Wayback Machine (maj 20, 2012) (na jeziku: engleski), Pristupljeno 25. 4. 2013.
  11. ^ Izum srpskih studenata u Briselu Arhivirano na sajtu Wayback Machine (april 12, 2011) (na jeziku: engleski), Pristupljeno 25. 4. 2013.
  12. ^ Stroberi Mini-Stroberi Prijatelj, Pristupljeno 25. 4. 2013.
  13. ^ Solarna energija u Badnjevcu („Politika“, 7. novembar 2012), Pristupljeno 25. 4. 2013.

Literatura[uredi]

  • Solarna energetika i održivi razvoj, Jasmina Radosavljević, Tomislav Pavlović, Miroslav Lambić, Građevinska knjiga, Beograd. 2004. ISBN 978-86-395-0405-2..
  • Energija za održivi svet, Nenad Đajić, Rudarsko-geološki fakultet, Beograd. 2002. ISBN 978-86-7352-081-0..
  • Nasušno sunce, Branko Lalović, Nolit, Beograd, 1982

Spoljašnje veze[uredi]