FN FAL

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
,,FN FAL"
FN-FAL belgian.jpeg
FN FAL
VrstaAutomatska puška
Poreklo Belgija
Upotreba
Bojno delovanjePortugalski kolonijalni rat
Rodezijski građanski rat
Turska invazija Kipra
Vijetnamski rat
Jomkipurski rat
Dofarski rat
Folklandski rat
Raspad Jugoslavije
Građanski rat u Siriji
Proizvodnja
ProizvođačFN i mnogi drugi
Proizvedeno>2.000.000 komada
Specifikacije
Težina4.3 kg
Dužina1.090 mm
Dužina cijevi533 mm
Kalibar7.62x51 mm
Vrsta operacijepozajmica barutnih gasova
Način dejstvajedinačno i rafalno
Brzina paljbe650-700 met/min
Brzina zrna840 m/s
Maks. ef. domet400 m
Odvojivi magacin20 metaka kom.
Nišanmehanički

FN FAL (FN FAL) (franc. Fusil Automatique Léger), u Srbiji poznata kao „Falovka" je belgijska automatska puška kalibra 7.62x51mm, razvijena nakon Drugog svetskog rata i uvedena u naoružanje 1954. godine.[1] Konstruisao ju je poznati konstruktor Diudon Sev. Pušku FN FAL je u naoružanje usvojilo oko 90 zemalja širom sveta.[2]

Korišćena je u mnogim ratovima protiv komunista i drugih terorista pa je stekla nadimak „Desna ruka slobodnog sveta".[3]

Razvoj[uredi]

Nemački vojnici sa FN FAL (G1)

Razvoj puške FN FAL počeo je odmah nakon završetka Drugog svetskog rata i prvi prototip je napravljen 1946. godine u kalibru 7.92x33mm, isti kalibar koji su Nemci koristili na Šturmgever 44. Na čelu konstruktorskog tima se nalazio Diudon Sev, čovek koji je napravio i pištolj Brauning HP, a koji je u isto vreme radio i na projektu razvoja puške za puščani metak pune snage iz kojeg će nastati poluatomatska puška FN 49. To je i jedan od razloga što su puške mehanički prilično slične. Na zahtev Velike Britanije FN je razvio prototip u kalibru „.280 British”, a kasnije i Belgija usvaja isti kalibar. Za potrebe testiranja britanske vojske proizveden je bulpap prototip u kalibru „.280 British”.

Godine 1950. je puška prikazana u SAD zajedno sa britanskom EM-2 i na zahtev Amerikanaca razvijen je model u kalibru 7.62x51. Iste godine Britanci usvajaju EM-2 kao pušku koja će naslediti Li Enfild, ali naredna vlada 1952. poništava tu odluku i usvaja 7.62x51 kao kalibar koji će biti univerzalan kod svih NATO članica. Pod uticajem SAD i ostale zemlje usvajaju 7.62x51 a FN prekida sa razvojem puške u ostalim kalibrima. To je ujedno i najveći nedostatak puške, jer je razvijana za metak manje snage, dok se 7.62x51 pokazao kao suviše jak naročito kod automatske paljbe.

U konstrukcionom pogledu, gasni sistem je vrlo sličan sovjetskom SVT-40 dok je bravljenje vrlo slično SKS-u ili francuskom MAS-49. Interesantan je regulator gasova koji omogućava podešavanje zavisno od uslova korištenja i municije. Postoje dva osnovna tipa sanduka: metrički i u inčima. Metrički su daleko češći i razlika je u dizajnu okvira za municiju. Inč sanduci su korišćeni kod britanske, kanadske, australijske i malezijske verzije FAL i okviri se razlikuju po debljem prednjem usadniku. Puške sa inč sanducima mogu da koriste i metričke okvire. Standardni kapacitet okvira je 20 metaka dok se ređe nalaze okviri od 30 metaka ili doboši od 50 metaka. Standard zemalja Komonvelta je bio 8 okvira, iako su u praksi vojnici često nosili samo četiri zbog težine municije. Falovke iz Komonvelta su najčešće imale isključivo poluautomatski režim paljbe a Kanađani su razvili puškomitraljez sa težom cevi, koji se nije pokazao kao uspešan dizajn i ubrzo je napušten.

Preko 90 zemalja je uvelo pušku FN FAL u naoružanje dok se u Zapadnoj Nemačkoj zadržala jako kratko zbog odbijanja FN-a da dozvoli licencnu proizvodnju u Nemačkoj. Nemci su već krajem 1950-ih prešli na Hekler i Koh G3.

Zanimljivo je da su SAD odustale od uvođenja u naoružanje puške FN FAL uprkos tome što su novi metak 7.62x51mm bukvalno nametnule svojim saveznicima. Američka vojska je i dalje koristila pušku M1 Garand, a od 1959. uvode u naoružanje M14 koja se pak nije dugo zadržala i tokom 1960-ih je zamenjena puškom M16.

Verzije[uredi]

Puške FN FAL su se proizvodile u brojnim zemljama i u različitim varijantama.

FN Herstal[uredi]

FAL 50.61 sa preklopnim kundakom
  • LAR 50.41 & 50.42 - verzija puškomitraljeza sa ojačanom cevi.
  • FAL 50.61 - standardna puška sa fiksiranim ili preklopnim kundakom, cev dužine 533mm (21.0 in).
  • FAL 50.62 - padobranska sa preklopnim kundakom, sa kraćom cevi 458mm (18.0 in).
  • FAL 50.63 - padobranski karabin, cev dužine 433mm (17.16 in).
  • FAL 50.64 - standardna verzija sa preklopnim kundakom i aluminijumskim zatvaračem, ručica za repetiranje je sklapajuća po ugledu na britansku L1A1.
  • FN Universal Carbine (1947) -rani prototip u kalibru 7.92x33mm Kurz.
  • FAL .280 Experimental Automatic Carbine, Long Model (1951) - Eksperimentalna verzija u kalibru .280 British (7.2x43mm).
  • FAL .280 Experimental Automatic Carbine, Short Model (1951) - Bulpap verzija puške u kalibru .280 British (7.2x43mm).

Komonvelt[uredi]

Britanska L1A1 sa fiksiranim kundakom
  • SLR L1A1 - standardna vojnička puška, dužina cevi 554mm (21.7 in). Korišćena od strane UK, Australije i Indije. Samo u UK proizvedeno 1,15 miliona komada.
  • L2A1 - puškomitraljez za podršku pešadije na nivou voda.
  • C1A1 - Kanadska verzija identična britanskoj, sa jedinom razlikom što se municija može ubacivati i odozgo preko zatvarača.
  • C2A1 - Kanadska verzija puškomitraljeza za podršku pešadije.

Nemačka[uredi]

  • G1 - Verzija sredinom 1950-ih razvijena za Nemačku pograničnu stražu. Iz Belgije kupljeno 100.000 komada, a potom prodate Turskoj. U Grčkoj se tokom 1960-ih i 1970-ih proizvodila identična varijanta.

Austrija[uredi]

Austrijska StG 58.
  • Sturmgewehr 58 - Austrijska verzija standardne dužine, sa hladnokovanom cevi koja se smatra najkvalitetnijom od svih verzija. Austrijska verzija nema mogućnost postavljanja bajoneta. Proizvodila se u firmi „Steyr-Daimler-Puch”.

Južna Afrika[uredi]

  • R1 - Južnoafrička verzija slična brazilskoj i argentinskoj, dosta kraća i kompaktnija od britanske verzije. Korišćena je u kolonijalnim ratovima i trenutno je jedna od najrasprostranjenijih verzija na američkom civilnom tržištu.

DSA FAL (DSA-58)[uredi]

Američka firma DSA (David Selveggio Arms) proizvodi kopije puške FN FAL na mašinama otkupljenim od austrijskog „Steyr-Daimler-Puch”.

  • DSA-58 OSW (Operational Specialist Weapon) - jurišni karabin po ugledu na padobranski model. Poseduje preklopni padobranski kundak, dužina cevi može biti 290mm (11 in) ili 330mm (13 in).
  • DSA-58 CTC (Compact Tactical Carbine) - karabinska verzija, dužina cevi 413mm (16.25 in). Ukupne dužine 927mm (36.5 in) i težine 3.74kg (8.25 Ibs).

Korisnici[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ Hogg, Ian . Jane's Guns Recognition Guide. Jane's Information Group. 2002. ISBN 978-0-00-712760-3.
  2. ^ Bourne, Mike (2007). Arming Conflict: The Proliferation of Small Arms. Basingstoke: Palgrave-Macmillan. str. 66—67. ISBN 978-0230019331. 
  3. ^ „Multiplying the Sources: Licensed and Unlicensed Military Production” (PDF). Geneva: Small Arms Survey. 2007. Arhivirano iz originala (PDF) na datum 23. 12. 2016. Pristupljeno 21. 9. 2016. 

Literatura[uredi]

  • Bourne, Mike (2007). Arming Conflict: The Proliferation of Small Arms. Basingstoke: Palgrave-Macmillan. str. 66—67. ISBN 978-0230019331. 

Spoljašnje veze[uredi]