Mušutište

Из Википедије, слободне енциклопедије
Jump to navigation Jump to search
Mušutište
Mušutište.jpg
Administrativni podaci
Država  Srbija
Autonomna pokrajina  Kosovo i Metohija
Upravni okrug Prizrenski
Opština Suva Reka
Stanovništvo
Stanovništvo
 — (2011) 3.394
Položaj
Koordinate 42°17′48″ СГШ; 20°53′22″ ИГД / 42.2967° СГШ; 20.8894° ИГД / 42.2967; 20.8894 Координате: 42°17′48″ СГШ; 20°53′22″ ИГД / 42.2967° СГШ; 20.8894° ИГД / 42.2967; 20.8894
Vremenska zona UTC+1 (CET), leti UTC+2 (CEST)
Mušutište на мапи Србије
Mušutište
Mušutište
Mušutište на мапи Србије
Ostali podaci

Mušutište (Muštište, алб. Mushtisht, Mushtishti) je naseljeno mesto u Srbiji u opštini Suva Reka. Administrativno pripada Kosovu i Metohiji, odnosno Prizrenskom upravnom okrugu. Prema popisu iz 2011. godine bilo je 3.394 stanovnika.[a]

Nalazi se pod obroncima Šar planine, severoistočno od Prizrenske ravnice. Važilo je za jedno od najvećih sela u Metohiji.

Istorija[уреди]

Prvi pomen o njemu datira još iz 1315. godine. Car Dušan ga je 1348. zajedno sa crkvama Sv. Bogorodice Odigitrije i crkvom Sv. Simeona priložio manastiru Svetog Arhangela kod Prizrena.

Propašću srpske carevine u 14. veku, Mušutište je, kao i ostali srpski krajevi, palo pod Osmanlijsku vlast. Njegovo stanovništvo našlo se u ropstvu koga je pratilo kulučenje, danak u krvi, islamizacija i sve ono što je karakteristično za vreme vladavine Osmanlijskog carstva.

Gilhanski hatišerif iz 1839. godine, kojim su svi narodi nemuslimanske narodnosti u Osmanskom carstvu dobili podjednaka prava sa ostalima, je učinio da su i Srbi u ovom kraju počeli živeti lakše. Naravno, Osmansko carstvo i njeni predstavnici, age i begovi, su se prilagođavali trenutnom odnosu koji je evropska diplomatija imala prema njima, ali nisu bili spremni da albanske silnike zaustave u njihovim zulumima i progonima srpskog življa.

I drugi istorijski događaji, poput oslobodilačkih ratova Srbije i Crne Gore protiv Turske 1876-1878, Prizrenske lige 1878, revolucije Mladih Turaka 1908, uticale su na odnose prema srpskom življu u ovom mestu. Srpski narod je opstajao jer su ga hrabrile mnoge zadužbine iz najstarijeg nemanjićkog perioda.

Mesna zajednica[уреди]

Mesnu zajednicu Mušutište činili su selo Mušutište i zaseoci Kovače, Delovce, Dragiće, Batiće i Crkvena Mahala. Na njihovoj teritoriji nalazilo se preko 16 pravoslavnih crkava, jedan manastir i dve isposnice. Od toga je 14 crkava bilo aktivno i u njima se obavljala služba.

Stanovništvo[уреди]

Prema popisu iz 1981. godine Mušutište je bilo većinski naseljeno Albancima, uz značajan procenat Srba. Nakon rata 1999. godine svi su Srbi raseljeni. I ako bi mnogi želeli da se vrate, nemaju gde, pošto su im kuće, isto kao i crkve potpuno razrušene posle rata.[1] Raseljeni, obično za praznike dolaze organizovano, u pratnji specijalne policije i/ili KFOR-a, da obiđu svoje razrušene crkve i domove.[2]

Etnički sastav prema popisu iz 1961.[3]
Albanci
  
1.467 52,1 %
Srbi
  
1.328 47,2 %
Ukupno: 2.816
Etnički sastav prema popisu iz 1981.[4]
Albanci
  
2.984 71,6 %
Srbi
  
1.176 28,2 %
Ukupno: 4.166
Etnički sastav prema popisu iz 2011.[5]
Albanci
  
3.389 99,8 %
ostali
  
5 0,2 %
Ukupno: 3.394

Broj stanovnika na popisima:

Godina[6] 1948 1953 1961 1971 1981 1991 2011
Stanovništvo 2.346 2.541 2.816 3.307 4.166 5.016 3.394

Crkve u Mušutištu[уреди]

Sveta Trojica Rusenica[уреди]

Manastir Sveta Trojica Rusenica nalazi se na brdu iznad Mušutišta u podnozju planine Rusenica, 2 km južno od sela. Mada nema tačnih podataka o njegovom osnivanju[7], zna se da je postojao jos 1433. godine, odkad se počeo voditi njegov Pomenik — katastih. Crkva je jednobrodna, zidana pritesanim kamenom, a fasade su delimično ukrašene keramoplastičnom dekoracijom.[7] U blizini manastira nalazi se isposnica Rusenica u prirodnoj pećini. Rušen i obnavljan u više navrata. Registrovan je na listi spomenika kulture.[7] Trenutno potpuno uništen eksplozivom od strane šiptara u drugoj polovini juna 1999. po dolasku nemačkih snaga KFOR-a, a prethodno opljačkan i spaljen.[8]

Crkva Bogorodice Odigitije[уреди]

Crkva Bogorodice Odigitije potiče iz 1315. Nalazi se u Crkvenoj Mahali, a kao zadužbinu je sagradio veliki kaznac Jovan Dragoslav[9], vrhovni dvorski upravnik državnih dobara, sa ženom Jelenom, sinom Stanišom i ćerkom Anom. Natpis iznad vrata spada u red najlepsih inajstarijih srpskih epigrafskih spomenika. Crkva se nalazi u južnom delu sela na obodu planine a pored nje protiće Bela reka.Juzno od crkve nekih 500 metara dublje u planinini nalaze se matoske isposnice.

Nažalost crkva je dozivela istu sudbinu kao i manastir, potpuno je porušena 1999[9], a posečeni su i stoletni borovi u dvorištu crkve.

Crkva Svetog Simeona[уреди]

Crkva Svetog Simeona se pominje 1307. godine. Nju je kralj Stefan Dečanski zajedno sa ljudima, vinogradima, mlinovima i drugim dobrima darovao crkvi Prizrenske episkopije, Bogorodici Ljeviškoj. Od nje više nema ostatake, a nalazila se u Gornjoj Mahali između Crne reke i Delovačke reke s leve strane puta za Delovče.

Ostale svetinje[уреди]

  • Crkva Svetog Arhangela u Crkvenoj mahali.
  • Crkva Svetog Atanasije u Crkvenoj mahali.
  • Crkva Svetog Nikole u Crkvenoj mahali.
  • Crkva Svetog Nikole u Gornjoj mahali ima svoj plac.
  • Ostaci crkve Svetog Đorđa nalaze se ispod sela Mijovac.
  • Crkva Sveti Spas u Mecićevoj mahali.
  • Crkva Svete Petke nalazi se na udaljenosti od 1 km, severozapadno od sela Mušutišta na polju zvanom Makiš.
  • Srednjovekovna isposnica na brdu Matos blizu izvora potoka Matos u blizini crkve Bogorodice Odigitrije
  • Srednjovekovna isposnica Rusenica nalazi se u planini Rusenici, iznad manastira Svete Trojice

Vidi još[уреди]

Napomene[уреди]

  1. ^ Popis iz 2011. na Kosovu i Metohiji su sproveli organi samoproglašene Republike Kosovo. Ovaj popis je bio bojkotovan od strane velikog broja Srba, tako da je realan broj Srba na Kosmetu znatno veći od onog iskazanog u zvaničnim rezultatima ovog popisa

Reference[уреди]

Spoljašnje veze[уреди]