Australijski fudbal
 Rakman se ispinje iznad svog protivnika da bi izborio za loptu | |
| Najviše upravno telo | AFL komisija |
|---|---|
| Nadimci | Fudbal, futi, Ozi pravila |
| Prvi put igran | Maj 1859 u Melburnu, Viktorija, Australija |
| Registrovani igrači | 1.404.176 (2016)[1] |
| Klubovi | 25.770 (2016)[1] |
| Karakteristike | |
| Kontakt | Pun |
| Članovi tima | 22 (18 na terenu, 4 zamene) |
| Mešani pol | Do uzrasta od 14 |
| Tip | Na otvorenom |
| Oprema | Fudbal |
| Prisustvo | |
| Olimpijada | Demonstracioni sport, Letnje olimpijske igre 1956. |
.jpg)
Australijski fudbal (engl. Australian rules football)[2] je kolektivni, kontaktni sport koji se igra sa jajastom loptom, na terenu jajastog oblika, između dve ekipe sa po 18 igrača u postavi. U australijskom fudbalu ima elemenata ragbija, fudbala i košarke. To je najpopularniji sport u Australiji.[3][4]
Tokom opšte igre igrači se mogu postaviti bilo gde na terenu i koristiti bilo koji deo tela za pomeranje lopte. Primarne metode su šutiranje, bacanje rukom i trčanje sa loptom. Postoje pravila o načinu rukovanja loptom, na primer, igrači koji trče s loptom moraju povremeno da odskoče loptu od zemlje ili da dodirnu loptom zemlju. Bacanje lopte nije dozvoljeno i igrači ne smeju da drže loptu. Karakteristična osobina igre je mark, gde se igračima bilo gde na terenu koji uhvate loptu iz udarca (pod određenim uslovima) dodeljuje posedovanje.[5] Posedovanje lopte je sporno u svakom trenutku, osim kada se vrši slobodan udarac ili mark. Igrači mogu da se uhvate u koštac koristeći svoje ruke ili celo telo da bi ometali protivnike. Opasan fizički kontakt (poput guranja protivnika u leđa), ometanje pri markiranju i namerno usporavanje igre obeshrabruju se slobodnim udarcima, kaznama na daljinu ili suspenzijom za određeni broj mečeva, u zavisnosti od težine povrede. U igri su česta fizička nadmetanja, spektakularno markiranje, brzo kretanje igrača i lopte i visoki brojevi bodova.
Poreklo sporta može se pratiti na fudbalskim utakmicama odigranim u Melburnu, u državi Viktorija, 1858. godine, inspirisanim engleskim fudbalskim igrama u javnoj školi. U težnji da se razvije igru koja više odgovara odraslima i australijskim uslovima, Fudbalski klub Melburna je objavio prva pravila australijskog fudbala u maju 1859. godine, što ih čini najstarijim od glavnih svetskih fudbalskih kodeksa.[6][7]
Australijski fudbal ima najveću posećenost gledalaca i televizijsku gledanost od svih sportova u Australiji,[8][9] dok je Australijska fudbalska liga (AFL), jedino profesionalno takmičenje u ovom sportu, kao najbogatije sportsko telo u državi.[10] Veliko finale AFL-a, koje se svake godine održava na terenu za kriket u Melburnu, predstavlja najposećeniji događaj klupskog prvenstva na svetu. Ovaj sport se takođe igra na amaterskom nivou u mnogim zemljama i to u nekoliko varijacija. Pravilima ovog sporta upravlja AFL komisija uz savetodavnu podršku Odbora igre u pogledu AFL zakona.
Naziv
[uredi | uredi izvor]Australijski fudbal je poznat pod nekoliko naziva, uključujući "Ozi pravila", fudbal i futi ("fuca", prim. prev.).[11] U nekim regionima Australijska fudbalska liga naziva igru AFL po svom akronimu.[12]
Istorija australijskog fudbala
[uredi | uredi izvor]
Ovaj sport izmislio Tom Vils u Melburnu 1858. Prva istorijska utakmica je odigrana između dve školske ekipe u Melburnu iste godine. Australijski fudbal se najpre igrao u Viktoriji, a onda se proširio i na ostale krajeve. 1879. odigrana je utakmica između Viktorije i Južne Australije. Igrači australijskog fudbala su već krajem 19. veka počeli da zarađuju od ovog sporta. 1896. formirana je Fudbalska liga Viktorije. Mnogi poznati igrači australijskog fudbala su izgubili živote u dva svetska rata. 1990. konačno je stvorena čuvena Australijska fudbalska liga (AFL).
Pravila australijskog fudbala
[uredi | uredi izvor]Dimenzije terena su 135, 185, 110 i 155 metara. Teren je ovalnog oblika i sličan je terenu za kriket. Jedna ekipa ima 22 igrača, 18 u startnoj postavi i 4 rezerve, to su napadači, igrači odbrane, igrači sredine terena, krila, centri, rakmeni i roveri. Utakmica traje ukupno 80 minuta, 4 četvrtine po 20 minuta. Cilj igre je loptom pogoditi gol. Tokom igre, igrači mogu da se kreću i postave kako žele, a imaju pravo i rukama i nogama dodavati jajastu loptu saigračima. Striktno su određena pravila kako se mogu kretati igrači sa loptom. Kada igrač zatraži "mark" i uhvati loptu, ima pravo da neometan šutne na gol. Gol vredi 6 poena. Igrači koriste ruke da bi oborili protivnika. Ovo je kondiciono jako zahtevan sport.
Popularnost australijskog fudbala
[uredi | uredi izvor]Danas u svetu ima 1 404 176 registrovanih igrača australijskog fudbala i 25 770 registrovanih klubova australijskog fudbala. Australijski fudbal je najpopularniji sport u Australiji, ali ni u jednoj drugoj zemlji se ne igra na nekom ozbiljnom, profesionalnom nivou. Postoje amaterske lige australijskog fudbala u nekoliko desetina država širom sveta. Prosečna posećenost na utakmicama AFL je oko 33 000 gledalaca, dok se finale igra i pred 100 000 gledalaca. Milioni Australijanaca ne dolaze na stadion, ali prate ovaj sport na televiziji. Preko 875 000 ljudi u Australiji su članovi navijačkih klubova AFL.
Vidi još
[uredi | uredi izvor]Reference
[uredi | uredi izvor]- ^ a b Collins, Ben (22 November 2016). "Women's football explosion results in record participation", AFL. Retrieved 22 November 2016.
- ^ „About the AFL: Australian Football (Official title of the code)”. Australian Football League. Приступљено 20. 6. 2017.
- ^ SAMO ZA KLADIONIČARE: Australijski fudbal objašnjen u 5-minutnom klipu (VIDEO) | Telegraf - Nanovije vesti
- ^ Introduction to Australian Football | United States Australian Football League
- ^ 2012 Laws of the game Arhivirano 22 maj 2012 na sajtu Wayback Machine Section 14, page 45
- ^ History Arhivirano 13 decembar 2007 na sajtu Wayback Machine Official Website of the Australian Football League
- ^ Wendy Lewis; Simon Balderstone; John Bowan (2006). Events That Shaped Australia. New Holland. str. 61. ISBN 978-1-74110-492-9.
- ^ Kwek, Glenda (26 March 2013). "AFL leaves other codes in the dust", The Sydney Morning Herald. Retrieved 18 December 2016.
- ^ "AFL is clearly Australia’s most watched Football Code, while V8 Supercars have the local edge over Formula 1" Arhivirano na veb-sajtu Wayback Machine (6. avgust 2020) (14 March 2014), Roy Morgan. Retrieved 18 December 2016.
- ^ "The richest codes in world sport: Forget the medals, these sports are chasing the gold" (8 May 2014). Courier Mail. Retrieved 9 October 2016.
- ^ „History website”. Footy.com.au. Архивирано из оригинала 19. 2. 2010. г. Приступљено 19. 2. 2010.
- ^ Connolly, Rohan (22. 3. 2012). „Name of the game is up in the air in NSW”. The Age. Приступљено 4. 4. 2012.
Literatura
[uredi | uredi izvor]- Blainey, Geoffrey (2010). A Game of Our Own: The Origins of Australian Football. Black Inc.. ISBN 9781863954853.
- Coventry, James (2015). Time and Space: The Tactics That Shaped Australian Rules and the Players and Coaches Who Mastered Them. HarperCollins. ISBN 978-0-7333-3369-9.
- de Moore, Greg (2011). Tom Wills: First Wild Man of Australian Sport. Allen & Unwin. ISBN 978-1-74237-598-4.
- Hess, Rob (2008). A National Game: The History of Australian Rules Football. Viking. ISBN 978-0-670-07089-3.
- Hess, Rob; Lenkic, Brunette (2016). Play On! The Hidden History of Women's Australian Rules Football. Bonnier Zaffre. ISBN 9781760063160.
- Hibbins, Gillian; Mancini, Anne (1987). Running with the Ball: Football's Foster Father
. Lynedoch Publications. ISBN 978-0-7316-0481-4. - Hibbins, Gillian (2008). „Men of Purpose”. Ur.: Weston, James. The Australian Game of Football: Since 1858. Geoff Slattery Publishing. str. 31—45. ISBN 978-0-9803466-6-4.
- Hibbins, Gillian (2013). „The Cambridge Connection: The English Origins of Australian Football”. Ur.: Mangan, J. A.. The Cultural Bond: Sport, Empire, Society. Routledge. str. 108—127. ISBN 9781135024376.
- Nauright, John; Parrish, Charles (2012). Sports Around the World: History, Culture, and Practice. ABC-CLIO. ISBN 9781598843002.
- Pennings, Mark (2012). Origins of Australian Football: Victoria's Early History: Volume 1: Amateur Heroes and the Rise of Clubs, 1858 to 1876. Connor Court Publishing Pty Ltd. ISBN 9781921421471.
- Pippos, Angela (2017). Breaking the Mould. Simon and Schuster. ISBN 9781925475296.
- Williamson, John (2003). Bucknell, Mar, ur. Football's Forgotten Tour: The Story of the British Australian Rules Venture of 1888. Applegate. ISBN 9780958101806.
- Hibbins, Gillian; Ruddell, Trevor (2009). „"A Code of Our Own": Celebrating 150 Years of the Rules of Australian Football” (PDF). The Yorker (39). Архивирано из оригинала (PDF) 02. 04. 2015. г. Приступљено 21. 06. 2021.
- Hibbins, Gillian; Ruddell, Trevor (2010). „The Evolution of the Rules of Football From 1872 to 1877” (PDF). The Yorker (41). Архивирано из оригинала (PDF) 16. 11. 2019. г. Приступљено 21. 06. 2021.
- Mewett, Peter; Toffoletti, Kim (2008). The Strength of Strong Ties: How Women Become Supporters of Australian Rules Football. Australian Sociological Association Conference. University of Melbourne. ISBN 9780734039842.
- Pennings, Mark (2013). „Fuschias, Pivots, Same Olds and Gorillas: The Early Years of Football in Victoria” (PDF). Tablet to Scoreboard. 1 (1).
- Mangan, J. A. (1992). The Cultural Bond: Sport, Empire, Society. str. 113. ISBN 9780714633985.
- Powles, Jack (2007-03-15). „Powles, Jack: Reminiscences of the Early Days of NMR”. Encyclopedia of NMR. Encyclopedia of Magnetic Resonance. John Wiley & Sons, Ltd. ISBN 978-0470034590. doi:10.1002/9780470034590.emrhp0143.
- Hughes, Thomas (1857). Tom Brown's School Days. Macmillan. „tom brown's school days.”
- Pearl, Cyril (1974). Australia's Yesterdays: A look at our recent past. Sydney: Reader's Digest Services Pty Ltd. ISBN 0-909486-23-9.
Spoljašnje veze
[uredi | uredi izvor]- Australian Football League (AFL) official website
- Australian Football: Celebrating The History of the Great Australian Game Arhivirano na veb-sajtu Wayback Machine (22. jun 2013)
- 2020 Laws of Australian Football
- Australian Football explained in 31 languages Arhivirano na veb-sajtu Wayback Machine (24. jun 2021) – a publication from AFL.com.au
- Reading Australian Rules Football - The Definitive Guide to the Game
- State Library of Victoria Research Guide to Australian Football
- Judd, Barry; Butcher, Tim. „The Aboriginal football ethic: where the rules get flexible”. The Conversation. Приступљено 2021-02-07.
| Državne | |
|---|---|
| Ostale | |
