Baster Kiton

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Baster Kiton
The High Sign (1921) - Ad 1.jpg
Baster Kiton
Puno ime Džozef Frenk Kiton
Joseph Frank Keaton
Datum rođenja (1895-10-04)4. oktobar 1895.
Mesto rođenja Pikvej
Kanzas, SAD
Datum smrti 1. februar 1966.(1966-02-01) (70 god.)
Mesto smrti Vudland Hils
Kalifornija, SAD
Supružnik Natali Talmadž (1921-1932)
Mej Skriven (1933—1936)
Elenor Noris (1940—1966)
Bitne uloge Džoni Grej u General
Veb-sajt The International Buster Keaton Society
IMDb veza

Baster Kiton (engl. Buster Keaton) je bio američki filmski glumac i reditelj, rođen 4. oktobra 1895. u Pikveju (Kanzas), a preminuo je 1. februara 1966. u Vudland Hilsu (Kalifornija).

Bio je jedan od najznačajnijih komičara u istoriji filma a čovek koji se nikada ne smeje. Gegove je gradio na prividnoj ravnodušnosti. Sa roditeljima, već vrlo mlad, glumio je u vodviljskom pozorištu (1899-1917). Tu je stekao iskustvo u komičnim padovima, bezizražajnom licu i nenametljivom tempiranju. Prvi film je snimio 1917. Mesarski šegrt sa Fetijem Arbaklom. Tokom naredne dve godine (1917-19) snimio je petnaest dvrorolnih filmova, od kojih je svaki kvalitetniji od prethodnog. Osnovao je sopstvenu producentsku kompaniju za koju je od 1920. do 1923. godine snimio devetnaest kratkometražnih filmova vrhunskog vizuelnog kvaliteta, uključujući Sedmica (One Week, 1920), Dečija kućica (The Playhouse, 1921), Čamac (The Boat, 1921), Pajkani (Cops, 1922) i Pilot balona (The Balloonatic, 1923). Ovi filmovi zbog svoje složene strukture i glatke montaže spadaju među najbolje filmove tog perioda. U svojim sjajno komponovanim dugometražnim filmovima Kiton je veliku pažnju posvetio lokacijama i mizanscenu i još više razvio osećaj za snimanje komičnih scena. Za razliku od ostalih komičara nemog filma, Kitonov humor je proizlazio iz složenih i uverljivih dramskih situacija, kao što su porodične svađe u filmu Naše gostoprimstvo (Our Hospitality, 1923) i Parobrod Vili mlađi (Steamboat Bill Jr, 1928). Nakon uspostavljanja zapleta, usledio bi niz komplikovanih akrobatskih gegova, uz pomoć kojih bi Kitonov lik prolazio kroz veliki broj dramski povezanih događaja, koji završavaju urnebesnim vrhuncem. Ovi dinamični, ali precizni i neretko opasni gegovi bili su savršeno sastavljeni i tempirani. Tokom ovih akrobacija čovek kamenog lica suprotstavljao se ogromnim rekvizitima kao što su voz, brod, vodopad, odron i polomljene nadstrešnice, ali i čitavim bataljonima progonitelja koji su se u poterama međusobno saplitali ili sudarali. Iako je Kiton svoje filmove često režirao zajedno sa Edijem Klajnom (Eddie Cline), za filmove poput Tri epohe (The Three Ages, 1923) Navigator (The Navigator), Sedam šansi (Seven Chances, 1925), Baster Kiton, bokserski šampion (Battling Butler, 1926) i Baster kao sportista (College, 1927), zaslužna je samo Kitonova kreativnost. Film General (The General, 1927), u kome je prikazano odvažno spasavanje otete lokomotive usred Građanskog rata, nesumnjivo je Kitonovo remek delo. I pored veštog spoja, autentične rekonstrukcije tog perioda, snimanja na otvorenim lokacijama, dramatične radnje i uzbudljive komedije, film nije postigao finansijski uspeh i Kiton je snimio još samo dva dugometražna filma za svoju produkcijsku kompaniju pre nego što je 1928. tu kompaniju preuzeo MGM. U filmovima Šerlok mlađi (1924) i Snimatelj (1928) bavi se istraživanjem samog procesa kinematografije. Kasnije je glumio u Bulevaru sumraka (1950) i Svetlima pozornice (1952). Ipak tokom 1930-ih godina, komedija nije uspela da se prilagodi studijskom sistemu i Produkcijskom kodeksu. Ostatak Kitonove karijere obeležili su lični i profesionalni problemi koji su uticali da je njegova komedija ostala bez snage i poezije što je velikim delom bio i rezultat strogog studijskog sistema a ne zbog pojave zvučnog filma. Od svih komičara nemog filma, samo su Lorel i Hardi uspešno prešli na snimanje zvučnih filmova. Kitonovi filmovi su bili omiljeni među evropskim avangardnim umetnicima kao što su Jonesko, Lorka, Bunjuel, Dali i Beket. Tvrdi se da je Beket napisao Čekajući Godoa imajući Kitona u vidu. Kitonovi filmovi nisu postigli veliki uspeh kod američkih kritičara i publike. Kiton se i danas smatra jednom od najvećih zvezda nemih komedija. Njegove komedije se gledaju zbog prefinjenog nemog lakrdijaštva. Da Kiton, zajedno sa drugim nemim komičarima Langdonom i Lojdom postepeno padne u zaborav doprinele su filmske serije, serijali, eskapistički žanrovi poput horora, vesterna, melodrame i istorijske biografije (ili biografskog filma) koji su bili uspešni od 1930-ih godina. Slepstik komediju zamenila je vizuelna i verbalna oštroumnost vodvilja i burleske.

Zvezda Bastera Kitona u Bulevaru Holivud u Los Anđelesu

Filmografija[uredi]

Uloge
Godina
Srpski naziv
Izvorni naziv
Uloga
Napomena
1966. Smešne stvari su se dogodile na putu za Forum A Funny Thing Happened on the Way to the Forum Eronije
1966. Due marines e un generale Generaal von Kassler
1965. Film De Man
1965. Sergeant Dead Head Amn. Blinken
1965. How to Stuff a Wild Bikini Bwana
1965. The Railrodder De Man
1965. The Man Who Bought Paradise Meneer Bloor
1964. Pajama Party Chief Rotten Eagle
1963. It's a Mad Mad Mad Mad World Jimmy the Crook
1963. The Triumph of Lester Snapwell Lester Snapwell
1960. The Adventures of Huckleberry Finn Lion Tamer
1956. Around the World in Eighty Days Train Conductor
1952. Limelight Calvero's Partner
1952. Paradise for Buster Buster
1950. The Misadventures of Buster Keaton Buster
1949. In the Good Old Summertime Hickey
1949. You're My Everything Butler
1949. The Lovable Cheat Goulard
1946. God's Country Old Tarp aka Mr. Boone
1945. She Went to the Races Bellboy
1945. That Night with You Short Order Cook
1945. That's the Spirit L.M.
1944. San Diego I Love You Buschauffeur
1944. Two Girls and a Sailor Billy Kipp's zoon
1943. Forever and a Day Wilkins
1941. She's Oil Mine Buster Waters
1941. General Nuisance Peter Hedley Lamar, Jr.
1941. So You Won't Squawk Buster
1940. His Ex Marks the Spot De echtgenoot
1940. Li'l Abner Lonesome Polecat
1940. The Villain Still Pursued Her William Dalton
1940. The Spook Speaks Buster
1940. New Moon LuLu
1940. The Taming of the Snood Buster Keaton
1940. Pardon My Berth Marks Newspaper copyboy
1940. Nothing But Pleasure Clarence Plunkett
1939. Mooching Through Georgia Homer Cobb
1939. Pest from the West Sir
1937. Love Nest on Wheels Elmer
1937. Ditto The Forgotten Man
1937. Jail Bait -
1936. Mixed Magic Elmer 'Happy' Butterworth
1936. The Chemist Elmer Triple
1936. Blue Blazes Elmer
1936. Grand Slam Opera Elmer Butts
1936. Three on a Limb Elmer Brown
1935. The Timid Young Man Milton
1935. The E-Flat Man Elmer
1935. Tars and Stripes Apprentice Seaman Elmer Doolittle
1935. Hayseed Romance Elmer Dolittle
1935. One Run Elmer Elmer
1935. Palooka from Paducah Jim Diltz
1935. The Invader Leander Proudfoot
1934. Le Roi des Champs-Elysees Buster Garner/Jim le Balafre
1934. Allez Oop Elmer
1934. The Gold Ghost Wally
1933. What! No Beer? Elmer J. Butts
1932. Speak Easily Professor Timoleon Zanders Post
1932. The Passionate Plumber Elmer E. Tuttle
1931. Casanova wider Willen Reggie Irving
1931. Sidewalks of New York Homer Van Dine Harmon
1931. The Slippery Pearls Agent
1931. Parlor, Bedroom and Bath Reginald 'Reggie' Irving
1930. Doughboys Elmer Julius Stuyvesant, Jr.
1930. Free and Easy Elmer Butts
1929. The Hollywood Revue of 1929 Princes Raja
1929. Spite Marriage Elmer
1928. Kamerman The Cameraman Buster
1928. Steamboat Bill, Jr. William Canfield Jr.
1927. College Ronald, The Boy
1927. General The General Johnny Gray
1926. Battling Butler Alfred Butler
1925. Go West Friendless
1925. The Iron Mule Indiaan
1925. Seven Chances James "Jimmy" Shannon
1924. Navigator The Navigator Rollo Treadway
1924. Sherlock Jr. Šerlok
1923. Naše gostoprimstvo Our Hospitality Willie McKay
1923. Three Ages De Jongen
1923. The Love Nest Buster Keaton
1923. The Balloonatic De Jonge Man
1922. Daydreams De Jonge Man
1922. The Electric House -
1922. The Frozen North De Slechte Man
1922. The Blacksmith The Blacksmith's assistant
1922. My Wife's Relations De Echtgenoot
1922. Cops De Jonge Man
1922. The Paleface Little Chief Paleface
1921. The Boat The Boat Builder
1921. The Play House Meerdere Rollen
1921. The Goat -
1921. The 'High Sign' Our Hero
1921. Hard Luck Suicidale Jongen
1921. The Haunted House Medewerker in Bank
1920. Neighbors De Jongen
1920. The Scarecrow Farmhand
1920. Convict 13 Golfer Turned Prisoner, Guard
1920. The Saphead Bertie 'The Lamb' Van Alstyne
1920. The Round-Up Indiaan
1920. One Week Bruidegom
1919. The Garage Mechanic/Fireman
1919. The Hayseed Manager
1919. Back Stage Stagehand
1918. The Cook Assistant Chef
1918. Good Night, Nurse! Dokter Hampton
1918. Moonshine Revenue Agent
1918. The Bell Boy The Bell Boy
1918. Out West Sheriff
1917. A Country Hero Artiest in de Vaudeville
1917. Coney Island Rivale
1917. Oh Doctor! Junior Holepoke
1917. His Wedding Night Delivery Boy
1917. The Rough House Gardener/Delivery Boy/Cop
1917. The Butcher Boy Buster

Spoljašnje veze[uredi]