Kler

S Vikipedije, slobodne enciklopedije
Kler

Kler je jedan od naziva za sveštenstvo. Uglavnom se koristi u Rimokatoličkoj crkvi, dok je u Pravoslavnoj odgovarajući termin „klir“. Od ove reči izveden je i pojam klerikalizam.

Etimologija[uredi | uredi izvor]

Reč „kler” potiče od crkvene latinske reči clericus, za one koji pripadaju svešteničkoj klasi. Izvor latinske reči je crkveno grčka reč klerikos (κληρικός), što znači pripadati nasledstvu, u kontekstu činjenice da levitski sveštenici Starog zaveta nisu imali nasledstvo osim Gospoda.[1] Engleska reč clergy je proistekla od starofrancuskih reči, clergié i clergie, koje se odnose na one koji uče, a one potiču iz srednjovekovne latinske reči clericatus, i od kasno latinske reči clericus (ista reči od koje potiče reč klerik).[2] Reč clerk, koja je nekada označavala manastirskog zaređenika, takođe potiče od clericus. U srednjem veku čitanje i pisanje bili su gotovo isključivo domen svešteničke klase, i to je razlog za blisku vezu tih reči.[3] U okviru hrišćanstva, posebno u istočnom hrišćanstvu i ranije u zapadnom rimokatoličanstvu, termin cleric se odnosio se na bilo koju zaređenu osobu, uključujući đakone, sveštenike i biskupe.[4] U latinskom rimokatoličanstvu, tonzura je bila preduslov za primanje bilo koga u niže ili više sveštenstvo. Ta praksa je napuštena nakon Drugog vatikanskog sabora.[5] Sada je sveštenička država vezana za prijem dijakonata.[6] Manji redovi su dalje prisutni u istočnim katoličkim crkvama, a oni koji se prime te redove su niži klerici.[7]

Budizam[uredi | uredi izvor]

14. Dalaj Lama, Tenzin Gjatso 2007. godine

Budističko sveštenstvo se često naziva Sanga i sastoji se od različitih redova muških i ženskih monaha (koji su se originalno zvali bikšus i bikšunis). Ova raznolikost monaških redova i stilova prvobitno je bila jedna zajednica koju je osnovao Sidarta Gautama tokom 5. veka pre nove ere, živeći prema zajedničkom skupu pravila (zvanom Vinaja). Prema svetim zapisima, ovi monasi i monahinje su u vreme Bude živeli strogo meditativnim životom, živeći kao lutajući prosjaci tokom devet meseci u godini i ostajući u povlačenju tokom kišne sezone (mada je takvo ujedinjeno stanje predsektaškog budizma osporavaju neki učenjaci). Međutim, kako se budizam vremenom geografski proširio - susrećući se sa različitim kulturama, reagujući na nova društvena, politička i fizička okruženja - ovaj jedinstveni oblik budističkog monaštva se diverzifikovao. Interakcija između budizma i tibetanskog Bona dovela je do jedinstvenog tibetanskog budizma, u okviru kojeg su nastajale različite sekte, zasnovane na određenim linijama nastavnika i učenika. Slično tome, interakcija između indijskih budističkih monaha (posebno škole južne Madjamike) i kineskih konfucijanskih i taoističkih monaha iz perioda 200-900 godine proizvela je svojstveni čan budizam. Čan se, poput tibetanskog stila, dalje raščlanio u različite sekte zasnovane na stilu prenosa pojedinih učitelja (jedan od najpoznatijih je stil „brzog prosvećenja“ Linčija Jihsuana), kao i u odgovoru na posebna politička dešavanja poput pobune Ana Lušana i budističkih progona cara Vucunga. Na tim redovima, manuelni rad je uveden u praksu u kojoj su monasi prvobitno preživljavali od milostinje; dodavani su slojevi odeće tamo gde je izvorno bio dovoljan jedan tanki ogrtač; itd. Ova adaptacija forme i uloge budističke monaške prakse nastavljena je i nakon prenosa u Japan. Na primer, monasi su preuzeli administrativne funkcije za cara u pojedinim sekularnim zajednicama (registrujući rođenja, brakove, smrti), stvarajući tako budističke „sveštenike”. Ponovo, kao odgovor na razne istorijske pokušaje suzbijanja budizma (u najbližoj prošlosti tokom Meiđi perioda), praksa celibata je opuštena i japanskim monasima je dozvoljeno da se venčaju. Ovaj oblik je potom prenet u Koreju, tokom kasnije japanske okupacije,[8] gde danas monasi celibati i nelilibati postoje u istim sektama. (Slični obrasci mogu se primetiti i na Tibetu, gde tokom različitih istorijskih perioda koegzistiraju višestruki oblici monaštva, poput „ngagpa” lama, i vremena u kojima je neženjstvo opušteno). Kako su ovi različiti stilovi budističkog monaštva prenošeni zapadnim kulturama, nastajali su novi oblici.

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Douglas Harper. „cleric”. Online Etymology Dictionary. 
  2. ^ Douglas Harper. „clergy”. Online Etymology Dictionary. 
  3. ^ Douglas Harper. „clerk”. Online Etymology Dictionary. 
  4. ^ Cleric - Catholic Encyclopedia
  5. ^ Paul VI, Apostolic letter motu proprio Ministeria quaedam nos. 2–4, 64 AAS 529 (1972).
  6. ^ Ministeria quaedam no. 1; CIC Canon 266 § 1.
  7. ^ CCEO Canon 327; George Nedungatt, Clerics, in A Guide to the Eastern Code 255, 260 (2002).
  8. ^ Korean Buddhism#Buddhism during Japanese colonial rule

Literatura[uredi | uredi izvor]

Sveštenstvo uopšte[uredi | uredi izvor]

  • Aston, Nigel. Religion and revolution in France, 1780-1804 (CUA Press, 2000)
  • Bremer, Francis J. Shaping New Englands: Puritan Clergymen in Seventeenth-Century England and New England (Twayne, 1994)
  • Dutt, Sukumar. Buddhist monks and monasteries of India (London: G. Allen and Unwin, 1962)
  • Farriss, Nancy Marguerite. Crown and clergy in colonial Mexico, 1759-1821: The crisis of ecclesiastical privilege (Burns & Oates, 1968)
  • Ferguson, Everett. The Early Church at Work and Worship: Volume 1: Ministry, Ordination, Covenant, and Canon (Casemate Publishers, 2014)
  • Freeze, Gregory L. The Parish Clergy in Nineteenth-Century Russia: Crisis, Reform, Counter-Reform (Princeton University Press, 1983)
  • Haig, Alan. The Victorian Clergy (Routledge, 1984), in England
  • Holifield, E. Brooks. God's ambassadors: a history of the Christian clergy in America (Wm. B. Eerdmans Publishing, 2007), a standard scholarly history
  • Lewis, Bonnie Sue. Creating Christian Indians: Native Clergy in the Presbyterian Church (University of Oklahoma Press, 2003)
  • Marshall, Peter. The Catholic Priesthood and the English Reformation (Clarendon Press, 1994)
  • Osborne, Kenan B. Priesthood: A history of ordained ministry in the Roman Catholic Church (Paulist Press, 1989), a standard scholarly history
  • Parry, Ken, ed. The Blackwell Companion to Eastern Christianity (John Wiley & Sons, 2010)
  • Sanneh, Lamin. "The origins of clericalism in West African Islam." The Journal of African History 17.01 (1976): 49-72.
  • Schwarzfuchs, Simon. A concise history of the rabbinate (Blackwell, 1993), a standard scholarly history
  • Zucker, David J. American rabbis: Facts and fiction (Jason Aronson, 1998)

Žensko sveštenstvo[uredi | uredi izvor]

  • Amico, Eleanor B., ed. Reader's Guide to Women's Studies ( Fitzroy Dearborn, 1998), pp 131–33; historiography
  • Collier-Thomas, Bettye. Daughters of Thunder: Black Women Preachers and Their Sermons (1997).
  • Flowers, Elizabeth H. Into the Pulpit: Southern Baptist Women and Power Since World War II (Univ of North Carolina Press, 2012)
  • Maloney, Linda M. "Women in Ministry in the Early Church." New Theology Review 16.2 (2013). online
  • Ruether, Rosemary Radford. "Should Women Want Women Priests or Women-Church?." Feminist Theology 20.1 (2011): 63-72.
  • Tucker, Ruth A. and Walter L. Liefeld. Daughters of the Church: Women and Ministry from New Testament Times to the Present (1987), historical survey of female Christian clergy

Spoljašnje veze[uredi | uredi izvor]