Ordeni i medalje SFRJ

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije

Odlikovanja SFRJ su nastala tokom Narodnooslobodilačke borbe, od 1941. do 1945. i tokom postojanja Federativne Narodne Republike Jugoslavije i Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije, od 1945. do 1992. godine.

Ukazom Vrhovnog štaba 15. avgusta 1943. godine ustanovljena su prva odlikovanja: Orden narodnog heroja, Orden narodnog oslobođenja, Orden partizanske zvezde u tri reda, Orden bratstva i jedinstva, Orden za hrabrost i Medalja za hrabrost.

Do 1960. godine broj odlikovanja povećao se na ukupno 42 (35 ordena, 6 medalja i 1 spomenica). Nosioci Ordena narodnog heroja imali su pravo na izvesne povlastice, a povlastice su nastavili da koriste i nosioci starih ratnih odlikovanja Kraljevine Jugoslavije, Kraljevine Srbije i Kraljevine Crne Gore: Ordena Karađorđeve zvezde s mačevima, Ordena dvoglavog orla s mačevima i Medalje Miloša Obilića.

Redosled odlikovanja bio je utvrđen Zakonom, a postojali su i Statuti ordena i medalja SFRJ. Od 1953. godine odlikovanja je dodeljivao Predsednik Republike, a kasnije Predsedništvo SFRJ. Predloge za dodelu odlikovanja podnosilo je Savezno izvršno veće, nadležni republički i pokrajinski organi, savezni sekretar za narodnu odbranu (za vojna lica, jedinice i ustanove JNA) i savezni sekretar za spoljne poslove (za strane državljane i strane i međunarodne organizacije i ustanove). Komisija za odlikovanje Predsedništva SFRJ ocenjivala je i odlučivala o predlozima, koje je zatim podnosila Predsedniku SFRJ, a kasnije predsedniku Predsednštva SFRJ.

Poslednja odlikovanja Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije dodeljivana su do 27. aprila 1992. godine kada je stupanjem na snagu „Ustavnog zakona za sprovođenje Ustava Savezne Republike Jugoslavije“ prestao da važi zakon o odlikovanjima SFRJ. Decembra 1998. godine Savezna skupština SR Jugoslavije donela je zakon o odlikovanjima SRJ u kojem su zadržana neka ranija odlikovanja SFRJ, kao npr. Orden narodnog heroja, Orden slobode, Orden za hrabrost, Orden jugoslovenske zastave i dr. Ova odlikovanja zadražana su i tokom postojanja Državne zajednice Srbije i Crne Gore sve do 2006. godine.

Autori jugoslovenskih odlikovanja i medalja su bili Antun Augustinčić i Đorđe Andrejević Kun.

[uredi] Ordeni za građanske zasluge

Orden junaka socijalističkog rada
Orden jugoslovenske velike zvezde sa lentom (I reda) i
- Orden jugoslovenske zvezde sa zlatnim vencem (II reda)
Orden bratstva i jedinstva sa zlatnim vencem (I reda) i
- Orden bratstva i jedinstva sa srernim vencem (II reda)
Orden zasluga za narod sa zlatnim vencem i zlatnom zvezdom (I reda)
- Orden zasluga za narod sa zlatnim vencem i srebrnom zvezdom (II reda) i
- Orden zasluga za narod sa srebrnim vencem i srebrnom zvezdom (III reda)
Orden narodnog oslobođenja (samo u jednom redu)
Orden jugoslovenske zastave sa velikom lentom (I reda)
- Orden jugoslovenske zastave sa zlatnom zvezdom (II reda) i
- Orden jugoslovenske zastave sa srebrnom zvezdom (III reda)
Orden Republike sa zlatnim vencem (I reda)
- Orden Republike sa srebrnim vencem (II reda) i
- Orden Republike sa bronzanim vencem (III reda)
Orden rada sa crvenom zastavom (I reda)
- Orden rada sa zlatnim vencem (II reda)) i
- Orden rada sa srebrnim vencem (III reda)

Orden jugoslovenske velike zvezde	Orden junaka socijalističkog rada	Orden jugoslovenske zvezde sa lentom	Orden bratstva i jedinstva sa zlatnim vencem
Orden zasluga za narod sa zlatnom zvezdom	Orden narodnog oslobođenja	Orden Jugoslovenske zastave sa lentom	Orden Republike sa zlatnim vencem
Orden rada sa crvenom zastavom

[uredi] Ordeni za vojne zasluge

Orden slobode
Orden narodnog heroja
Orden partizanske zvezde sa zlatnim vencem (I reda),
- Orden partizanske zvezde sa srebrnim vencem (II reda) i
- Orden partizanske zvezde sa puškama (III reda)
Orden ratne zastave
Orden narodne armije sa lovorovim vencem (I reda),
- Orden narodne armije sa zlatnom zvezdom (II reda) i
- Orden narodne armije sa srebrnom zvezdom (III reda)
Orden za vojne zasluge sa velikom zvezdom (I reda),
- Orden za vojne zasluge sa zlatnim mačevima (II reda) i
- Orden za vojne zasluge sa srebrnim mačevima (III reda)
Orden za hrabrost
Partizanska spomenica 1941.

Orden slobode	Orden narodnog heroja	Orden partizanske zvezde sa zlatnim vencem	Orden ratne zastave
Orden narodne armije sa lovorovim vencem	Orden za vojne zasluge sa velikom zvezdom	Orden za hrabrost	Partizanska spomenica 1941.

NAPOMENA: bitno je reći i to, da su pojedini tzv. građanski ordeni dodeljivani vojnim licima, i obratno, tako da se može reći da su oni unificirani za obe "kategorije", kao npr:

Orden rada u sva tri reda je dodeljivan i za vojne i za građanske zasluge, (što je i logično)
Orden zasluga za narod u sva tri reda i
Orden bratstva i jedinstva u dva reda