Ignaći Lukasjevič

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Ignaći Lukasjevič
Ignacy Lukasiewicz.jpg
Ignaći Lukasjevič
Datum rođenja (1822-03-08)8. mart 1822.
Mesto rođenja Zadušnice
Datum smrti 7. januar 1882.(1882-01-07) (59 god.)
Mesto smrti Čorkovka

Ignaći Lukasjevič (polj. Ignacy Łukasiewicz; Zadušnice, 8. mart 1822Čorkovka, 7. januar 1882) je bio poljski hemičar i izumitelj prve metode destilacije kerozina iz nafte. Bio je osnivač poljske naftne industrije i jedan od začetnika naftne industrije u svijetu[1]. Samo neki od njegovih izuma su kerozinska lampa, izgradnja prve naftne bušotine[2] i izgradnja prve rafinerije nafte.

Lukasjevič se obogatio i postao jedan od najuticajnijih filantropa u Galiciji. Zbog njegove podrške ekonomskog razvitku regiona, tamo postoji izreka koja povezuje sve popločane puteve sa njegovim zlatnicima.

Biografija[uredi]

Mikolaševa apoteka
Galicijske naftne bušotine
Naftne bušotine u Grabovnici; 1930te

Ignaći Lukasjevič je rođen 8. marta, 1822. godine u Zadušnicama blizu Meleca, u austrijskim dijelovima Poljske. Majka mu se zvala Apolonija a otac Josif, koji je pripadao poljskoj inteligenciji tog doba i bio veteran Košćuškovog ustanka. Iznajmljivali su malo imanje u Zadušnicama, ali su uskoro morali da se presele u Žešov zbog finansijskih problema. Tamo je Lukasjevič počeo svoje studije u lokalnoj gimnaziji Konarski, ali je morao da je napusti 1836. Da bi pomogao roditeljima, odselio se u Lanjcut gdje je počeo da radi kao pomoćnik apotekara. U isto vrijeme je počeo da učestvuje u raznim političkim pokretima koji su podržavali ideju poljske nezavisnosti. 1840. godine se vratio u Žešov, gdje je nastavio da pohađa hemiju u apoteci Edvarda Hubla. 1845. godine je upoznao Edvarda Dumbovskog, koji ga je ubacio u tada ilegalnu organizaciju Centralizacija poljskog demokratskog društva. Cilj organizacije je bio pripremanje svenarodnog ustanka protiv separatističkih snaga. Zbog svog učešća, 19. februara 1846. je uhapšen od strane austrijskih vlasti i smješten u zatvor u Lavovu. 27. decembra 1847. je oslobođen zbog nedostatka dokaza, ali je do kraja života obilježen kao „politički sumnjiv“. Takođe mu je naređeno da ostane u Lavovu.

U Lavovu je Lukasjevič počeo da radi u apoteci „Pod Złotą Gwiazdą“ čiji je vlasnik bio Pjotr Mikolaš. Na njegovo insistiranje, Lukasjeviču je dozvoljeno da napusti Lavov i da se upiše na Jagelonski univerzitet u Krakovu. Nakon nekoliko godina studiranja, uglavnom finansiranog od strane Mikolaša, Lukasjevič je 30. jula, 1852. godine diplomirao na Hemijskom fakultetu Univerziteta u Beču. Tada se vratio za Lavov. Lukasjevič je dugo bio zainteresovan za naftu kao jeftiniju alternativu za kitovsko ulje. 1853. godine je, skupa sa svojim saradnikom Janom Zehom, prvi put uspio da izvrši destilaciju čistog kerozina iz nafte (kanadski naučnik Abraham Gesner je prvi destilovao kerozin iz uglja 1846). 31. jula 1853. Lukasjevič je napravio prvu kerozinsku lampu za lokalnu bolnicu za potrebe hitnih operacija. Ovaj datum se uzima za početak moderne naftne industrije.

Početkom 1854. godine Lukasjevič se preselio u Gorlice, gdje je nastavio svoj rad i osnovao saradnju sa mnogim preduzetnicima i zemljoposjednicima. Iste godine, izgradio je prvu naftnu bušotinu na svijetu u Bobrci kod Krosna (koja ponovo radi od 2006). Istovremeno je nastavio rad na kerozinskim lampama. Krajem godine je napravio prvu kerozinsku uličnu lampu za potrebe gorličkog okruga Zavođe. Tokom narednih godina otvorio je nekoliko novih naftnih bušotina, svaku od njih u saradnji sa različitim lokalnim trgovcima i poslovnim ljudima. 1856. u Ulašovicama je otvorio destileriju nafte, koja predstavlja prvu destileriju nafte na svijetu. Kako je potražnja za kerozinom bila još uvijek mala, fabrika je isprva proizvodila najviše prirodni asfalt, mašinsko ulje i lubrikante. Rafinerija je izgorila u požaru 1859. godine, ali je ponovno izgrađena u Polanci kod Krosna sljedeće godine.

1863. godine je Lukasjevič, koji se preselio u Jaslo već 1858. godine, bio bogat čovjek. Otvoreno je podržavao Januarski ustanak, i novčano pomagao raseljenim licima. 1865. godine je kupio veliko imanje i selo Čorkovka. Tamo je osnovao novu rafineriju. Pošto je bio jedan od najbogarijih ljudi u Galiciji, Lukasjevič je promovisao razvoj naftne industrije u oblastima Duklja i Gorlice. Predstavljao je nekoliko preduzeća za vađenje nafte, uključujući naftne bušotine u Ropjanci, Vilšniji, Ropi i Vojtovi. Takođe je bio ktitor regiona i osnovao banju u Bobrci, kapelu u Čorkovki i veliku crkvu u Zrecinu. 1877. godine Lukasjevič je organizovao prvo vijeće naftne industrije i osnovao Nacionalno naftno udruženje.

Ignaći Lukasjevič je umro 7. januara 1882. godine od upale pluća. Sahranjen je na malom groblju u Zrecinu, pored Crkve gotskog buđenja, koju je za života finansirao.

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. Frenk, Elison Flig (2005), "Oil Empire: Visions of Prosperity in Austrian Galicia (Harvard Historical Studies)." Harvard University Press. ISBN 978-0-674-01887-7.
  2. Istorija Varšavskog univerziteta

Spoljašnje veze[uredi]