Manastir Đurđevi stupovi (Crna Gora)

S Vikipedije, slobodne enciklopedije
Manastir Đurđevi stupovi
Berane manastir.jpg
Osnovni podaci
JurisdikcijaSPC
Osnivanje1219
OsnivačPrvoslav Nemanjić
MestoBerane
Država Crna Gora

Manastir Đurđevi stupovi kod Berana u staroj župi Budimlji je manastir Eparhije budimljansko-nikšićke, Srpske pravoslavne crkve. Manastir je zadužbina Stefana Prvoslava (um. pre 1220), sina velikog župana Tihomira, najstarijeg brata Stefana Nemanje, njegov grob se nalazi unutar manastira. Gradnja manastira je završena 1213. godine.[1] Sveti Sava je 1219. godine uspostavio Budimljansku episkopiju i u ovom hramu ustoličio prvog budimljanskog episkopa Jakova.

Etimologija imena[uredi | uredi izvor]

Stup - Predstavlja prostraniji komad obradivog zemljišta u posedu vladara, vlastele ili crkvenih institucija, koji su ga neposredno iskorišćavali. Zato se može reći da su stupovi bili deo vlastelinske rezerve, obrađivan besplatnim radom zavisnog stanovništva.

Istorija[uredi | uredi izvor]

Prostorni opseg obnovljene Srpske patrijaršije tokom 16. i 17. veka, sa ubeleženim mestom manastira Đurđevi stupovi u Budimlji

Od 18. do 20. veka Turci su 5 puta pljačkali i palili manastir i to 1738, 1825, 1862, 1875. i 1912. godine. Istaknute ličnosti ovog manastira su bili iguman Nićifor i iguman Mojsije Zečević koji je predstavljao duhovnog vođu Vasojevića u borbi protiv Turaka.

U ovom manastiru sačuvani su delovi starog živopisa. Po novijim istraživanjima spoljna priprata je živopisana u vreme cara Dušana. Ostaci živopisa u oltaru takođe potiču iz Nemanjićkog doba. Još koliko 1930-tih u blizini je postojao stari šuplji hrast za koga se mislilo da je zasađen u vreme Nemanjića.[2]

Odlukom Svetog Arhijerejskog Sabora Srpske pravoslavne crkve maja 2001. godine, obnovljeno je episkopsko sedište u Đurđevim Stupovima osnivanjem Eparhije Budimljansko-nikšićke. Dana 4. maja 2002. godine u manastiru je ustoličen Joanikije Mićović kao episkop Budimljansko-nikšićki.

Manastir je avgusta 2013. godine obeležio 800 godina postojanja,[3] 3. avgusta je bila svečana akademija,[4] a 4. avgusta liturgija.[5]

O jednom od zaslužnijih arhimandrita ove svete obitelji, Danilu Raduloviću, pisao je Cetinjski vjesnik 1912. godine [6].

Vidi još[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

Literatura[uredi | uredi izvor]

  • Bogdanović, Dimitrije (1981). „Preobražaj srpske crkve”. Istorija srpskog naroda. knj. 1. Beograd: Srpska književna zadruga. str. 315—327. 
  • Vukić, Predrag (2006). „Pravoslavne eparhije, crkve i manastiri u Crnoj Gori”. Pravoslavlje u Crnoj Gori. Cetinje: Svetigora. str. 87—128. 
  • Vojvodić, Dragan (2011). „Postvizantijsko slikarstvo Đurđevih Stupova u Budimlji”. Đurđevi stupovi i Budimljanska eparhija: Zbornik radova. Berane: Episkopija budimljansko-nikšićka. str. 553—575. 
  • Dašić, Miomir (2011). „Manastir Đurđevi stupovi i Budimljanska eparhija u istoriji”. Đurđevi stupovi i Budimljanska eparhija: Zbornik radova. Berane: Episkopija budimljansko-nikšićka. str. 17—41. 
  • Zirojević, Olga (1984). Crkve i manastiri na području Pećke patrijaršije do 1683. godine. Beograd: Istorijski institut, Narodna knjiga. 
  • Janković, Marija (1985). Episkopije i mitropolije Srpske crkve u srednjem veku. Beograd: Istorijski institut SANU. 
  • Knežević, Branka (2011). „Manastiri i crkve Budimljanske eparhije”. Đurđevi stupovi i Budimljanska eparhija: Zbornik radova. Berane: Episkopija budimljansko-nikšićka. str. 249—269. 
  • Medojević, Jovo (2011). „Manastirski metosi u oblasti Budimljanske eparhije”. Đurđevi stupovi i Budimljanska eparhija: Zbornik radova. Berane: Episkopija budimljansko-nikšićka. str. 313—321. 
  • Mišić, Siniša; Miljković, Ema (2011). „Istrživanja sakralne topografije Gornjeg Polimlja (do kraja 16. veka)”. Đurđevi stupovi i Budimljanska eparhija: Zbornik radova. Berane: Episkopija budimljansko-nikšićka. str. 457—463. 
  • Pirivatrić, Srđan (2011). „O Stefanu Prvoslavu, ktitoru crkve Svetog Georgija u Budimlji”. Đurđevi stupovi i Budimljanska eparhija: Zbornik radova. Berane: Episkopija budimljansko-nikšićka. str. 54—63. 
  • Popović, Danica (2011). „Isihastirije manastira Đurđevi stupovi u Budimlji”. Đurđevi stupovi i Budimljanska eparhija: Zbornik radova. Berane: Episkopija budimljansko-nikšićka. str. 323—341. 
  • Popović, Svetlana (2002). „The Serbian Episcopal sees in the thirteenth century”. Starinar (51: 2001): 171—184. 
  • Radujko, Milan (2011). „Katedralna namena i enterijer Đurđevih stupova: Donje mesto i saprestolje”. Đurđevi stupovi i Budimljanska eparhija: Zbornik radova. Berane: Episkopija budimljansko-nikšićka. str. 125—153. 
  • Rakić, Zoran (2011). „Zidno slikarstvo 16. i 17. veka u Gornjem Polimlju”. Đurđevi stupovi i Budimljanska eparhija: Zbornik radova. Berane: Episkopija budimljansko-nikšićka. str. 577—599. 
  • Čanak-Medić, Milka (2011). „Nova saznanja o najstarijem razdoblju Đurđevih stupova u Budimlji”. Đurđevi stupovi i Budimljanska eparhija: Zbornik radova. Berane: Episkopija budimljansko-nikšićka. str. 109—124. 

Spoljašnje veze[uredi | uredi izvor]