Adhezija

Из Википедије, слободне енциклопедије
Иди на навигацију Иди на претрагу
IUPAC definicija
Proces vezivanja supstance za površinu druge supstance.

Napomena 1: Adhezija zahteva energiju koja može da potiče od hemijskih i/ili fizičkih
veza. Fizičke veze su reverzibilne kada se primeni dovoljna energija.

Napomena 2: U biologiji, adhezija odražava ponašanje ćelija neposredno nakon kontakta
sa površinom.

Napomena 3: U hirurgiji, adhesion se koristi da se dva tkiva neočekivano spajaju.[1]
Kapi rose prianjaju na paukovu mrežu zbog adhezije.

Adhezija (lat. adhaesio: prijanjanje, lepljenje), u fizici, je pojava međusobnog privlačenja površina dva tela načinjena od različitih materija, ili tela i tečnostu, zbog delovanja intermolekulskih sila između molekula. Privlačne sile su kratkog dosega, a njihova vrednost zavisi od vrste materija u dodiru. Prianjanje je izraženije ako je jedna od materija tečnost. Ono može biti vrlo jako.[2]

Na svojstvu adhezije zasniva se, na primer, metalizacija prskanjem (štrcanjem, šopiranjem), koja se sastoji se od prskanja kapljica rastopljenog metala ili legure na površinu predmeta pomoću vazdušnog mlaza. Metalizovanje se vrši pomoću posebnog alata u obliku pištolja u koji automatski ulazi žica od nekog metala. Ta se žica plamenikom ili električnim lukom rastopi, a onda se pod vazdušnim pritiskom (pneumatika) izbacuje u mlazu na predmet koji se metalizira. Na takav način se može i drvo metalizirati.[3]

Lepak[уреди]

Nitrocelulozni lepak izvan pakovanja.

Lepak ili adheziv je materija koja služi za lepljenje (slepljivanje) materijala, to jest za njihovo spajanje stvaranjem veznoga filma među slepljenim površinama. Delovanje lepaka temelji se na njihovom prijanjanju uz površinu predmeta (adhezija) i njihovoj unutrašnjoj čvrstoći, koja potiče od privlačnih međuatomskih ili međumolekularnih sila (kohezija). Osnova je lepljenja kvašenje površina lepkom te naknadno očvršćivanje slepljenog spoja. Kvašenje površine zavisi od napetosti površine i ravnotežnom kontaktnom uglu koji se uspostavlja između čvrste površine materijala, tečnog lepka i vazduha. Teorija lepljenja vrlo je složena, jer pritom učestvuje niz činioca koji se odnose na svojstva površina koje se lepe (hemijska aktivnost, hidrofilnost ili hidrofobnost, čistoća, hrapavost površine, homogenost), na svojstva lepka (površinska napetost, viskoznost, polarnost, kiselost ili baznost, brzina sušenja) te fizička i mehanička svojstva stvorenog veznog filma. Lepkovi se u obliku viskozne tečnosti nanose u tankom sloju na jednu ili na obe površine koje se slepljuju, katkad uz povišeni pritisak. Sušenjem lepka stvara se nakon nekog vremena adhezijska veza i postiže maksimalna čvrstoća slepljenog spoja, zbog isparavanja medija u kojem se lepak primenjuje (voda ili organski rastvarač) ili pak hemijskom reakcijom materija sadržanih u lepku.[4]

Reference[уреди]

  1. ^ „Terminology for biorelated polymers and applications (IUPAC Recommendations 2012)” (PDF). Pure and Applied Chemistry. 84 (2): 377—410. 2012. doi:10.1351/PAC-REC-10-12-04. 
  2. ^ Adhezija, [1] "Hrvatska enciklopedija", Leksikografski zavod Miroslav Krleža, www.enciklopedija.hr, 2015.
  3. ^ Velimir Kruz: "Tehnička fizika za tehničke škole", "Školska knjiga" Zagreb, 1969.
  4. ^ Lepkovi (adhezivi), [2] "Hrvatska enciklopedija", Leksikografski zavod Miroslav Krleža, www.enciklopedija.hr, 2015.

Literatura[уреди]

  • John Comyn, Adhesion Science, Royal Society of Chemistry Paperbacks, 1997
  • A.J. Kinloch, Adhesion and Adhesives: Science and Technology, Chapman and Hall, 1987