Šef države

Из Википедија

Šef države, takođe i državni poglavar, najviši je predstavnik države u zemlji i prema inostranstvu. Prema međunarodom pravu, šef države je najviše telo spoljnog zastupanja države, koje po ustavnom poretku odnosne države i prema međunarodnom pravu predstavlja i zastupa svoju državu u međunarodnim odnosima, te u ime svoje države daje izjave i opunomućuje druga tela za zastupanje.

Šef države može biti:

individualno tijelo (dakle, jedna osoba obavlja dužnost šefa države)

kolektivno ili zajedničko telo (sastavljeno od više osoba), odnosno druga tijela koja vrše funkciju kolektivnog predsjedništva

predsedništvo (prezidijum),
Savezno veće (kao što je Savezno veće u Švajcarskoj).

Šef države može biti izabran na izborima neposredno (npr. u Francuskoj) ili posredno (npr. predsjednik SAD) od birača, može biti izabran u parlamentu (npr. u Nemačkoj ili Italiji) ili od strane nekog drugo tijela ili interesne grupe, a u monarhijama funkcija šefa države je najčešće nasledna (ali može biti i izborna). Gotovo svaka država ima svoje specifičnosti u izboru svog šefa države. Nezakonit način dolaska na mjesto šefa države naziva se još i državni udar (iako državnim udarom ne mora doći do smijene na čelu države).

Međunarodno pravo traži da svaka država, kao subjekt međunarodnog prava, mora imati subjekt spoljnog zastupanja, tj. da ono stvarno postoji odnosno da je ono poznato, bilo da je to pojedinačno ili zajedničko telo koje obavlja tu funkciju, s time da se najviše telo spoljnjeg zastupanja države ne mora poklapati s vrhovnim tijelom ustavnog poretka u državi.

Funkcije šefa države razlikuju se obzirom na politički oblik uređenja određene zemlje:

Predsjednički oblik, koji je karakterističan za SAD i države Latinske Amerike. U takvom obliku šef države je ujedno i šef vlade te se nalazi na čelu izvršne vlasti. Ovlašćenja šefa države u tom su obliku velike.
Polupredsjednički oblik, koji se razvio u Francuskoj u kojem izvršnu vlast deli zajedno s vladom.
Parlamentarni oblik - koji je karakterističan za evropske republike a u kojem su vlast šefa države bitno smanjena, a funkcija mu je gotovo reprezentativna.
Jednopartijski oblik, karakterističan za komunističke zemlje u kojem je šef držav najčešće kolektivno telo (prezidijum), na čelu kojeg se nalazi predsednik (koji je onda de facto šef države).

Funkcije koje se najčešće povezane sa šefom države, a koje će on obavljati zavisi pre svega od političkog oblika države, odnosno od njenog ustavnog uređenja:

predstavljanje države u zemlji i inostranstvu
šef izvršne vlasti (u predsjedničkom obliku)
davanje mandata na sastavljanje vlade te imenovanje drugih visokih zvaničnika u zemlji
sankcionisanje zakona
imenovanje dipomatskih predstavnika svoje zemlje (predaja punomoćja) te primanje punomoćja stranih diplomatski predstavnika akreditovanih u zemlji
sklapanje međunarodnih ugovora
vođenje spoljne politike
vrhovni zapovednik vojske