Sekularizacija

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu

Sekularizacija je transformacija društva od bliske identifikacije sa religijskim vrednostima i institucijama ka nereligijskim vrednostima i sekularnim institucijama. Sekularizaciona teza se odnosi na verovanje da kako društva napreduju, delimicno kroz modernizaciju i racionalizaciju, religija gubi svoj autoritet u svim aspektima društvenog života i vladavine.[1] Pojam sekularizacije se takođe koristi u kontekstu ukidanja manastirskih ograničenja članovima sveštenstva.[2]

Sekularizacija se odnosi na istorijski proces u kojem religija gubi društveni i kulturni značaj. Kao rezultat sekularizacije uloga religije u modernom društvu postaje ograničena. U sekularizovanim društvima veri nedostaje kulturni autoritet, i verske organizacije imaju malo društvene moći.

Sekularizacija poseduje mnogo značenja, kao teorija i kao istorijski proces. Socijalni teoretičari Karl Marks, Sigmund Frojd, Maks Veber i Emil Dirkem, postularili su da bi modernizacija društva uključivala opadanje nivoa religioznosti. Izučavanje ovog procesa nastoji da odredi način na koji, ili do koje mere religiozna uverenja, prakse i institucije gube društveni značaj. Neki teoretičari tvrde da je sekularizacija modernog društva delimično posledica naše nesposobnosti da se prilagodimo širokim etičkim i duhovnim potrebama čovečanstva u periodu sve bržeg napredovanja fizičkih nauka.[3]

Termin takođe ima dodatna značenja, pre svega istorijsko i versko.[4] Primenjeno na crkvenu imovinu, istorijski se odnosi na oduzimanje monaškog zemljišta i zgrada, kao što je Raspuštanje Manastira u Engloskoj od strane Henrija VIII i kasnija dela tokom Francuske Revolucije kao i razna dela protiv-crkvenih europskih vlada tokom 18-og i 19-og veka, koja su dovela do proterivanja i suzbijanja verskih zajednica koje su ih okupirale. Kulturkampf u 19-om veku u Nemačkoj kao i slični događaji u ostalim državama su takođe izrazi sekularizacije.[5]

Još jedan oblik sekularizacije odnosi se na čin vladika ili nosioca pozicije u monaškom ili vojnom odredu - koji sadrži kombinovanu versku i sekularnu vlast pod katoličkom crkvom - koji su se odvojili i učinili sebe potpuno sekularnim (najčešće, Protestanti) naslednim vladarima. Na primer, Gotthard von Kettler, poslednji gospodar Livonskog reda, prešao je u Luteranizam, sekularizovao (i uzeo za sebe) zemlju Semigalije i Kurlandije koje je do tad držao u ime odreda - što mu je omogućilo da se oženi i ostavi zemlju naslednicima Vojvodstva Kurlandije i Semigalije.

Do naglog preokreta u pravcu sekularizacije došlo je 1960-ih godina u Zapadnoj Evropi, Severnoj Americi (posebno Kvebeku), Australiji i Novom Zelandu. Ova transformacija je isprepletana najvažnijim društvenim faktorima: ekonomskim prosperitetom, pobunama mladih protiv pravila i moralnih vrednosti društva, liberalizacije žena, radikalne teologije i radikalne politike.[6]

Pozadina[uredi]

Sekularizaciji se ponekad pripisuju kulturne promene u društvu nakon pojave racionalnosti kao i razvoj nauke kao zamene za sujeverje—Maks Veber ja nazvao ovaj proces "Razočarenje sveta". U većini glavnih faza, ona počinje sa sporom tranzicijom iz oralne tradicije u pisanu kulturu koja održava znanje. Ovo prvo smanjuje autoritet sveštenika kao čuvara otkrivenog znanja. A odgovornost za obrazovanje se preselila sa porodice i zajednice na državu, dve posledice nastale iz ovoga su:

  • Kolektivna svest kakvu je definisao Dirkem je umanjena
  • Fragmentacija društvenih aktivnosti dovodi do toga da religija postaje više pitanje ličnog izbora, nego raspoložive društvene obaveze.

Glavno pitanje u istraživanju sekularizacije je stepen u kojoj meri određene tendencije, kao što su smanjenje prisustva na mestima bogosluženja, svedoče o smanjenju religioznosti ili samo privatizaciji verskih uverenja, gde verska uverenja prestaju da igraju dominantnu ulogu u javnom životu ili u drugim aspektima donošenja odluka.

Problem sekularizma je opisan u različitim verskim tradicijama. Vlada Turske je često citiran na primer, posle ukidanja otomanskog Kalifata i osnivanja Turske Republike 1923. godine. Ovaj stvorena narodni suverenitet u sekularnim republičkog okviru, u suprotnosti sa sistemom čija moć se zasniva na religiji. Kao jedan od mnogih primera modernizacije države.

Definicije[uredi]

Džon Somervil (1998) opisao je šest upotreba termina sekularizacije u naučnoj literaturi. Prvih pet su po uzoru na 'definicije' dok je šesta više kao 'pojašnjenje upotrebe':[7]

  1. Kada se govori o makro društvenim strukturama, sekularizacija se može odnositi na diferencijaciju: proces u kome različiti aspekti društva, ekonomije, politike, prava i morala postaju sve više specijalizovani i različiti jedni od drugih.
  2. U razmatranju individualnih institucija, sekularizacija može da označava transformaciju verskih u sekularne institucije. Kao primer može da posluži evolucija institucije Harvard Univerziteta iz pretežno verske institucije u sekularnu instituciju (sa školom božanstva koja održava verski element koji ilustruje diferencijaciju).
  3. Ako govorimo o aktivnostima, sekularizacija se odnosi na transfer aktivnosti sa verskih na sekularne institucije, kao što je prenos pružanja socijalnih usluga sa crkve na državu.
  4. Kada je reč o mentalitetu, sekularizacija se odnosi na prelaz sa krajnjih problema na neposredne probleme. Na primer, ljudi na zapadu su skloniji da umere svoja ponašanja iz straha od trenutačnih posledica radije nego iz zabrinutosti za posmrtnim posledicama. Ovo predstavlja lični religijski pad ili ti okretanje ka sekularnom načinu života.
  5. Kada se govori o stanovništvu, sekularizacija se odnosi na široke obrazce društvenog pada religioznosti za razliku od gore navedenog (4) individualnog nivoa sekularizacije. Ovo razumevanje sekularizacije je takodjer različito od gore navedene definicije (1) koja se odnosi na religijsko opadanje, a ne društvenu diferencijaciju.
  6. Kada je reč religiji, sekularizacija se može samo nedvosmisleno koristiti da se odnosi na religiji u opštem smislu. Na primer, pozivanje na hrišćanstvo nije jasno osim ako se ne precizira o kojim se tačno apoenima hrišćanstva raspravlja.

Abdel Vahab Elmesiri (2002) je opisao dva značenja termina sekularizacije:

  1. Parcijalna sekularizacija: što je često značenje pojma, i označava "Razdvajanje religije i države".
  2. Kompletna sekularizacija: ova definicija nije ograničena parcijalnom definicijom, već je prevazilazi: "Razdvajanje svih (verskih, moralnih i ljudskih) vrednosti, i ne samo države već i ljudse prirode u javnom i privatnom životu, tako da je svetost uklonjena sa sveta, i ovaj svet je transformisan u upotrebljivu materuju koja se može koristiti za dobrobit jakih".

Sociološko korišćenje i razlikovanje[uredi]

Na osnovu socioloških proučavanja, jedna od glavnih tema sekularizacije je upravo ona o "diferencijaciji", odnosno tendenciji da različite oblasti u životu postaju sve zasebnije i specijalizovanije kako se društvo modernizuje. Evropsku sociologiju, pod uticajem

Antopologije, interesovali su procesi promene takozvanih primitivnih društava u ona sve više razvijena. U SAD, isticana je najpre promena kao aspekt napretka, ali se Talkot Parsons preusmerio na društvo kao sistem, udubljujući se u konstantni proces rastuće diferencijacije, koji je video kao proces u kom nove institucije preuzimaju zadatke neophodne da zagarantuju opstanak društva kako originalne monolitne institucije nestaju. To je prenos sa manjeg broja neizdiferenciranih institucija na sve specijalizovanije podgrupe.[8]

Sledeći Parsonsa, ovaj koncept diferencijacije je široko primenjivan. Kako je formulisao Hose Kazanova, ovo jezgro i glavna teza teorije sekularizacije su formula procesa modernizacije društva, kao procesa funkcionalnog diferenciranja i emancipacije sekularnih sfera – pre svega države, ekonomije i nauke - do domena religije odnosno istovremene diferencijacije i specijalizovanja religije u okviru njenih novoosnovanih religioznih sfera. Kazanova takođe opisuje ovu teoriju kao teoriju o privatizaciji religije, koju delimično kritikuje.[9] Kritikujući određene aspekte tradicionalne sociološke teorije o sekularizaciji, Dejvid Martin međutim ističe da je koncept socijalne diferencijacije jedan od njenih najkorisnijih elemenata. [10]

Reference[uredi]

  1. "The Secularization Debate", chapter 1 (pp. 3-32) of Norris, Pippa; Inglehart, Ronald (2004). Sacred and Secular. Religion and Politics Worldwide. Cambridge University Press. ISBN 0-521-83984-X; ISBN 978-0-521-83984-6. 
  2. Secularization - definition of secularization by The Free Dictionary
  3. See text
  4. Casanova, Jose. 1994
  5. Gould (1999). str. 82.
  6. Jeffrey Cox, "Secularization and other master narratives of religion in modern Europe."
  7. Somerville, C. J. "Secular Society Religious Population: Our Tacit Rules for Using the Term Secularization.
  8. Martin, David (2005).
  9. Casanova, Jose (1994).
  10. Martin. str. 20.

Literatura[uredi]

  • Ovaj članak, ili jedan njegov deo, izvorno je preuzet iz knjige Ivana Vidanovića Rečnik socijalnog rada uz odobrenje autora.
  • Gould, Andrew (1999). Origins of Liberal Dominance: State, Church, and Party in Nineteenth-century Europe. University of Michigan Press. str. 82. ISBN 978-0-472-11015-5. 
  • Berger, Peter. The Sacred Canopy. (1967)
  • Berger, Peter. The Desecularization of the World. (1999)
  • Brown, Callum G. The Death of Christian Britain: Understanding Secularisation, 1800-2000 (2009).
  • Bruce, Steve, and Tony Glendinning, "When was secularization? Dating the decline of the British churches and locating its cause" British journal of sociology 61#1 (2010): 107-126.
  • Bruce, Steve. Religion in the Modern World: From Cathedrals to Cults
  • Bruce, Steve. God is Dead: Secularization in the West. (2002)
  • Casanova, Jose. Public Religions in the Modern World. (1994)
  • Chaves, M. Secularization As Declining Religious Authority. Social Forces 72(3):749–74. (1994)
  • Ellul, Jacques. The New Demons.
  • Gauchet, Marcel. The Disenchantment of the World. (1985/tr. 1997)
  • Gilbert, Alan D. The making of post-Christian Britain: a history of the secularization of modern society (Longman, 1980).
  • Martin, David. A General Theory of Secularization. (New York: Harper & Row, 1979).
  • Sommerville, C. J. "Secular Society Religious Population: Our Tacit Rules for Using the Term Secularization. Journal for the Scientific Study of Religion 37#2 :249–53. (1998)
  • Said, E. Orientalism: Western Conceptions of the Orient. London: Penguin. (1978).
  • Skolnik, Jonathan and Peter Eli Gordon, eds., New German Critique 94 (2005) Special Issue on Secularization and Disenchantment
  • Stark, Rodney, Laurence R. Iannaccone, Monica Turci, and Marco Zecchi. "How Much Has Europe Been Secularized?" Inchiesta 32 #136 pp:99–112. (2002)
  • Taylor, Charles. A Secular Age. (Harvard University Press, 2007)
  • Warrier, Maya. "Processes of Secularisation in Contemporary India: Guru Faith in the Mata Amritanandamayi Mission," Modern Asian Studies (2003)

Spoljašnje veze[uredi]