Edgar Alan Po

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Edgar Alan Po

Edgar Allan Poe 2.jpg
Edgar Alan Po

Informacije
Puno ime Edgar Alan Po
Datum rođenja 19. januar 1809.
Mesto rođenja Boston (SAD)
Datum smrti 7. oktobar 1849.
Mesto smrti Baltimor (SAD)
Dela
Potpis

Edgar Alan Po (engl. Edgar Allan Poe; Boston, 19. januar 1809Baltimor, 7. oktobar 1849), američki književnik, pesnik, urednik literarnih magazina i jedan od najznačajnijih predstavnika američkog romantizma. Edgar Alan Po, za života gotovo nepoznat, postao jedan od najuticajnijih američkih pesnika kada su vrednost njegovog dela otkrili francuski pesnici Bodler, Malarme i Valeri. Njegove kratke pripovetke smatraju se pretečom detektivskog romana.

Biografija[uredi]

Njegov otac i majka, Dejvid Po ml. i Elizabeta Hopkins Po (oboje glumci) preminuli su u roku od dve godine (otac 1810, majka 1811.) nakon njegovog rođenja - nakon toga, Po je odveden u Ričmond, gdje je živeo kod Džona Alana, te onda poslan u Englesku gde je od 1815. do 1820. pohađao Manor School u Svindon Njuingtonu. Nikad legalno usvojen, prezime Alan uzeo je kao srednje ime. Porodica Po je inače poreklom iz Škotske, gde je rođen i Edgarov otac.

Godine 1826, Po odlazi na studije na virdžinijski univerzitet pod imenom, ali je izbačen zbog kockarskih dugova, što ga dovodi u svađu s Džonom Alanom koji ga se tada odrekao kao sina. Godine 1827. pridružio se vojsci, lagavši o svom imenu i starosti; 1830. stiže do Vest Pointa, ali je izbačen godinu kasnije zbog neizvršavanja dužnosti.

O sledećem periodu Poova života malo se zna, osim da je 1833. živeo s očevom sestrom u Baltimoru. Nakon što je s kratkom pričom Poruka u Boci osvojio 50 dolara, započinje karijeru pisca: u časopisima Sadern literari mesindžer (u Ričmondu, gde je stvarao od 1835. do 1837.), te filadelfijskim Bartonz džentlmenz magazin i Grejemz magazin (18391843.), izlaze neka od njegovih najpoznatijih dela.

Godine 1835, Po se ženi trinaestogodišnjom rođakinjom Virdžinijom Klem, koja će kasnije od posledica tuberkuloze postati invalid, te na kraju i preminuti, što se smatra uzrokom Poovog neobuzdanog alkoholizma. Slavna pesma Anabel Li (1849.) posvećena je Virdžiniji.

Njegova prva zbirka, Priče iz Groteske i Arabeske, pojavila se 1840. godine, a sadrži jedno od njegovih najpoznatijih dela, Pad kuće Ašerovih. U ranim četrdesetim godinama 19. veka, izlazi i Školjkareva prva knjiga, njegovo najprodavanije djelo.

Mračna poema o izgubljenoj ljubavi, Gavran donela je Pou svetsku slavu kad je izdana 1845, a Ubistva u Rue Morgue te Ukradeno pismo, takođe iz tog perioda, smatraju se Poovim najpoznatijim kriminalističkim romanima. Takođe, bio je aktivan književni novinar.

Godine 1848, depresivan i u očaju, Po pokušava samoubistvo. Nakon toga je nakon zabave na putu novoj zaručnici nestao na tri dana. Pojavio se u vrlo čudnom stanju u Baltimoru, gde je i na kraju preminuo 7. oktobra 1849.

Dela[uredi]

Poov opus obiluje romanima, kratkim pričama te pesmama i smatra se ogromnim doprinosom svetskoj književnosti, pogotovo u žanru horora i kriminalistike.

Pripovetke[uredi]

  • Ubistvo
  • Berenica
  • Crni mačak
  • Bačva amontillada
  • A Descent into the Maelstrom
  • The Devil in the Belfry
  • Anđeo svega čudnog
  • Posed Arnhajm
  • Eleonora
  • Činjenice o slučaju gospodina Valdemara
  • Pad kuće Ušer
  • Zlatni kukac
  • Đavo perverznosti
  • The Island of the Fay
  • Landorov letnikovac
  • Maska crvene smrti
  • Mesmeričko otkrivenje
  • Ubistvo u ulici Morgue
  • Duguljasti sanduk
  • Jama i klatno
  • Prevremeni pokop
  • Ukradeno pismo
  • Tišina
  • Izdajničko srce
  • The Thousand-and-Second Tale of Scheherezade
  • Fon Kempelen i njegovo otkriće
  • William Wilson
  • Čovek svetine
  • Rukopis pronađen u boci
  • Ligeja

Romani[uredi]

  • Avanture Artura Gordona Pima
  • Dnevnik Džulijusa Rodmana
  • Sfinga
  • The System of Dr. Tarr and Professor Fether
  • A Tale of the Ragged Mountains
  • The haunted Palace

Pesme[uredi]

  • Alone
  • Anabel Li
  • Eldorado
  • Leonora
  • Sonnet: To Science
  • Zvona
  • Gavran
  • To Helen
  • Ulalume

Spoljašnje veze[uredi]

Sa drugih Vikimedijinih projekata :