Artur Evans

S Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Artur Evans
Arthur evans.jpg
Bronzana statua ser Artura Evansa, na lokalitetu Knosos, na Kritu (Grčka)
Puno imeArtur Evans
Datum rođenja(1851-07-08)8. jul 1851.
Mesto rođenjaNeš Mils
Ujedinjeno Kraljevstvo
Datum smrti11. jul 1941.(1941-07-11) (90 god.)
Mesto smrtiBoars Hil
Ujedinjeno Kraljevstvo
ŠkolaBrasenose College, Harrow School
InstitucijaAšmolean muzej
Poznat poIskopavanje Knososa (otkriće Minojske civilizacije)

Ser Artur Džon Evans (engl. Sir Arthur John Evans; Neš Mils, 8. jul 1851Boars Hil, 11. jul 1941) bio je britanski arheolog, čije je najčuvenije otkriće lokaliteta minojske kulture u Knososu na Kritu. Artur je sin poznatog geologa i arheologa Džona Evansa.

Otkriće Knososa[uredi | uredi izvor]

Artur Evans je bio pristalica rada Hajnriha Šlimana, koji je otrkio Troju (na prostoru Male Azije ) i Mikenu (na Peloponezu). Šliman je pretpostavio da Krit mora imati vezu sa Mikenskom civilizacijom, međutim do istraživanja nije došlo, jer se ostrvo nalazilo pod turskom vlašću.

Evans je proučavao Mikenu, posebno pravougaone kritske pečate. Na osnovu proučavanja pretpostavio je da mikenska kultura vodi poreklo sa Krita. Kada je ostrvo oslobođeno od turske vlasti, Evans je počeo sa otkopavanjima i 1900. godine otkrivena je palata u Knososu, kao i veliki broj glinenih pločica. Istraženi su lokaliteti i u Festosu i Agija Trijadi.

Utvrđen je i razvoj kritskog pisma. U početku je korišćeno piktografsko pismo (od oko 2000. do 1650. godine p. n. e.). U narednom periodu (od oko 1650. do 1450. godine p. n. e.) koristio se Linear A, slogovno pismo, koje nema veze sa grčkim pismom i koje je nastalo od trećine pitkografskih znakova, dok su ostatak činili potpuno novi, nepoznati znaci. Linear A nije dešifrovan.

U periodu od 1450. do 1200. godine p. n. e. koristio se Linear B, koje je dešifrovao Majkl Ventris uz pomoć Džona Čedvika. 1952. godine izneto je mišljenje da je Linear B zapravo grčko pismo i uz pomoć kiparskog slogovnog pisma dešifrovano je deset grčkih reči (poput gradova Knosos, Pilos i sl). Do danas je veći deo pisma dešifrovan. Otrkiveni su znakovi za slogove, odvajanje, brojeve i ideogrami. Međutim još uvek nije utvrđeno da li je Linear B varijanta Lineara A.

Disk iz Festosa otrkiven je 1908. godine, u udubljenju u podu. Tekst na disku je spiralno uvijen na centru. Pretpostavlja se da je u pitanju slogovno pismo sa prostora Male Azije.

Periodizacija Artura Evansa[uredi | uredi izvor]

Artur Evans je dao periodizaciju Minojske civilizacije, koja je nazvana po mitskom kralju Minoju. Ranu istoriju je podelio na:

  • Rano minojski period (2800—2000. godine p. n. e.)
  • Srednje minojski period (2000—1550. godine p. n. e.)
  • Kasno minojski period (1550—1050. godine p. n. e.)

Vidi još[uredi | uredi izvor]

Literatura[uredi | uredi izvor]

  • Petar Ilievski, Mikenski svet, Beograd, 1980.

Spoljašnje veze[uredi | uredi izvor]