Kretanje

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga
Pogled iz voza u pokretu.

Kretanje (u fizici) je promena položaja nekog tela u odnosu na neko drugo telo. Kretanje je glavna osobina materije i sva materija u prirodi se nalazi u stalnom kretanju.

Relativnost kretanja[uredi]

S obzirom da kretanje nekog tela ne možemo opaziti nezavisno od promene njegovog položaja u odnosu na druga tela (na primer kretanje voza kada se nalazimo u kupeu ili vagonu voza sa spuštenim zavesama), svako kretanje u prirodi je relativno, a ne apsolutno. Telo u odnosu na koje određujemo kretanje (promenu položaja) drugih tela naziva se referentno telo. Ako još za referentno telo čvrsto vežemo (definišemo) i odgovarajući sistem koordinata koje služe za određivanje položaja drugih tela, onda se takav sistem naziva i referentni sistem ili sistem referencije. U skladu sa principom relativnosti, svi sistemi referencije su ravnopravni ili ekvivalentni.

Principi relativnosti kretanja[uredi]

Pošto postoji osnovna podela referentnih sistema na inercijalne i neinercijalne, tako se i opšta definicija relativnosti kretanja dodatno razvrstava na tri različita principa relativnosti, a to su:

Galilejeva relativnost[uredi]

Galilejeva relativnost važi samo za inercijalne sisteme referencije, odnosno sisteme koji se jedan u odnosu na drugi kreću ravnomerno pravolinijski. Pošto samo u ovakvim, inercijalnim, sistemima važi i Galilej-Njutnov princip inercije, inercijalni sistemi se mogu definisati i kao sistemi u kojima važe zakoni Njutnove, klasične, mehanike.

Ajnštajnova specijalna relativnost[uredi]

Ajnštajnova specijalna relativnost predstavlja proširenje Galilejeve relativnosti sa mehaničkih i na elektromagnetne prirodne pojave. Ajnštajn je prvi shvatio da ne postoje posebni razlozi zbog kojih u svim sistemima u kojima važe zakoni Njutnove mehanike(inercijalni sistemi) ne bi važili (imali istu formu) i Maksveloviklasični zakoni elektromagnetizma. Ovo tvrđenje, zajedno sa njegovim drugim postulatom o konstantnosti brzine svetlosti, čini osnovu njegove Specijalne teorije relativnosti.

Ajnštajnova opšta relativnost[uredi]

Ajnštajnova opšta relativnost predstavlja dodatno proširenje ili uopštenje principa relativnosti sa inercijalnih i na neinercijalne sisteme referencije. Neinercijalni sistemi su sistemi koji se nalaze u stanju neravnomernog ili ubrzanog kretanja, odnosno menjaju svoju brzinu bilo po intenzitetu (ubrzavaju ili usporavaju), bilo po pravcu i smeru (krivolinijsko ili kružno kretanje). Za razliku od inercijalnih sistema, u njima ne važe Njutnovi zakoni kretanja, jer na tela tada deluju sile koje nemaju izvorište u drugim telima, koje se zbog toga i nazivaju fiktivnim ili inercijalnim silama (na primer sile čije delovanje osećamo u autobusu koji polazi sa stanice ili se zaustavlja). Ajnštajn je, međutim, u svojoj Opštoj teoriji relativnosti izjednačio ove inercijalne sile sa gravitacionim (Ajnštajnov princip ekvivalentnosti), tako da neinercijalne sisteme možemo definisati i kao sisteme u kojima se opaža delovanje inercijalnih ili gravitacionih sila. Samim time on je okvirima svoje opšte teorije relativnosti uspeo da obuhvati i gravitacione pojave, što je i bio jedan od njegovih osnovnih motiva za napuštanje, odnosno, proširenje njegovog principa specijalne relativnosti. Isti metod, kojim je, kao što se obično kaže, „geometrizovao“ gravitacionu silu Ajnštajnu nije pošlo za rukom da primeni sa uspehom i na elektromagnetnu silu i tako stvori jedinstvenu ili totalnu teoriju fizičkog polja, zbog čega se ova teorija još uvek smatra isključivo Ajnštajnovom teorijom gravitacije. Dakle, da zaključimo, Ajnštajnova opšta teorija relativnosti je teorija koja, osim u inercijalnim, važi i u neinercijalnim ili ubrzanim sistemima referencije, kao i u onim sistemima koji miruju u gravitacionom polju, ili praktično u bilo kojim referentim sistemima koji se uopšte mogu zamisliti, zbog čega ona i nosi pridev opšta (relativnost).

Vrste kretanja[uredi]

Literatura[uredi]

  • Milorad Mlađenović, „Razvoj fizike-mehanika i gravitacija“, Građevinska knjiga, Beograd

Spoljašnje veze[uredi]

Vikiostava
Vikimedijina ostava ima još multimedijalnih datoteka vezanih za: Kretanje