Lokid T-33 šuting star
Lokid T-33 Šuting star | ||
---|---|---|
![]() | ||
Opšte | ||
Namena | trenažni avion | |
Posada | dvosed | |
Zemlja porekla | ![]() | |
Proizvođač | Lokid | |
Prvi let | 22. mart 1948. | |
Početak proizvodnje | 1948. | |
Broj primeraka | 6.557 |
Lokid T-33 Šuting star (engl. Lockheed T-33 Shooting Star) jednokrilni dvosedi izviđački avion korišćen je kao trenažni, avion za obuku i kao avioni za vučenje meta, metalne konstrukcije sa uvlačivim stajnim trapom tipa „tricikl”. Proizvodio se u periodu između 1948. i 1959. godine u fabrici Lokid u SAD. Proizvedeno je ukupno preko 6.500 komada, a uprkos tome što se već skoro 50 godina ne proizvodi, još uvek je u upotrebi u nekim zemljama.
Razvoj
[uredi | uredi izvor]Preradom prvog američkog operativnog mlaznog lovca F-80 Šuting Star (Shooting Star - Zvezda Padalica) nastao je ovaj najuspeliji mlazni avion za obuku pilota na svetu. Prototip pod oznakom TF-80C poleteo je 22. marta 1948. i u narednih desetak godina ovaj avion je uveden u naoružanje preko trideset zemalja. Vremenom se pojavila i izviđačka varijanta pod oznakom РТ 33 sa kamerama u nosu, mornarička verzija pod oznakom TV, a deo aviona prerađen je u bespilotne teledirigovane leteće mete pod oznakom QT-33. Između 1949. i 1959. samo u „Lokidu” proizvedeno je preko 5.800 „trideset-trojki”, a još 866 ih je napravljeno po licenci u Japanu i Kanadi. Pojedini primerci - među kojima je jedan koji je služio u Jugoslovenskom ratnom vazduhoplovstvu i danas lete na aero-mitinzima u svetu kao oldtajmeri.
Jugoslavija
[uredi | uredi izvor]Prva dva aviona ovog tipa stigla su na batajnički aerodrom 10. marta 1953. godine i predati su 117. vazduhoplovnom puku. Njihov dolazak direktno je prenosio radio-Beograd jer su to bili prvi mlazni avioni u jugoslovenskom naoružanju, čime je otvorena nova stranica razvoja JRV. Pored toga, bio je to prvi avion kod nas opremljen izbacivim pilotskim sedištem i koji je mogao da koristi JATO rakete prilikom poletanja sa kratkih pista.
Kroz Jugoslovensko ratno vazduhoplovstvo ukupno je prošlo preko 120 aviona ovog tipa u raznim varijantama, među kojima je i RT-33 (uveden u Jugoslaviji 1955.) i mornarički TV-2 - kod nas popularno nazvan „Tevejac”, koji se pojavio u našem naoružanju 1961. godine. Poslednjih osam komada korišćenih za vuču meta rashodovani su 1984. godine.
Modeli
[uredi | uredi izvor]
USAF[uredi | uredi izvor]
|
Američka mornarica[uredi | uredi izvor]
|
Upotreba
[uredi | uredi izvor]
|
|
|
|
Izvori
[uredi | uredi izvor]- Sadržaj ovog članka je jednim delom ili u celosti preuzet sa Muzeja vazduhoplovstva Beograd. Nosilac autorskih prava nad materijalom je dao dozvolu da se isti objavi pod slobodnom licencom. Dokaz o tome se nalazi na OTRS sistemu, a broj tiketa sa konkretnom dozvolom je 2009082810052656.
Literatura
[uredi | uredi izvor]- Janić, Čedomir; Petrović, Ognjan (2010). Vek avijacije u Srbiji 1910-2010, 225 značajnih letelica. Beograd: Aerokomunikacije. ISBN 978-86-913973-0-2.
- Komanda RV i PVO,Čuvari našeg neba, Vojnoizdavački zavod, Beograd, 1977.
- Dimitrijević, Bojan (2012). Jugoslovensko ratno vazduhoplovstvo 1942-1992. Beograd: Institut za savremenu istoriju. ISBN 978-86-7403-163-6.
- „P-80 Shooting Star Variants”. Wings of Fame. 11. London: Aerospace Publishing Ltd. 1998. ISBN 978-1-86184-017-2. Tekst „Robert F. Dorr” ignorisan (pomoć)
- Davis, Larry (1980). P-80 Shooting Star. T-33/F-94 in action. Carrollton, Texas: Squadron/Signal Publications. ISBN 978-0-89747-099-5.
- Simons, David; Withington, Thomas. Die Geschichte der Fligerei (na jeziku: (jezik: nemački)). Bath: Parragon Books Ltd. ISBN 978-1-4054-8950-8.
- Sharpe, Michael (2012). Military Aircraft (na jeziku: (jezik: engleski)). Charlottesville USA: TAJ Books International LLC. ISBN 978-1-84406-224-9.
- Rendulić, Zlatko (1974). Vazduhoplovne doktrine - gledišta i tehnika. Beograd, Vojnoizdavački zavod.
Spoljašnje veze
[uredi | uredi izvor]- http://www.vazduhoplovnetradicijesrbije.rs/index.php/istorija/lockheed-t-33
- http://www.airwar.ru/enc/other/t33.html
- http://www.militaryfactory.com/aircraft/detail.asp?aircraft_id=726
- T-33 in Mexican Air Force (jezik: engleski)
- AeroWeb: T-33s on display list (jezik: engleski)
- Warbird Alley: T-33 page (jezik: engleski)
- Walkaround T-33 Shooting Star (Eskishehir, Turkey) (jezik: engleski)
- Pictures of the T-33 at Oak Meadow Park, (Los Gatos, CA) (jezik: engleski)