Kamfor

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Kamfor[1][2]
Structure of camphor
Nazivi
IUPAC nazivs
1,7,7-trimethylbicyclo
[2.2.1]heptan-2-one
Drugi nazivi
2-bornanone, 2-camphanone
bornan-2-one, Formosa
Identifikacija
3D model (Jmol)
ChemSpider
ECHA InfoCard 100.000.860
RTECS EX1260000 (R)
EX1250000 (S)
Svojstva
C10H16O
Molarna masa 152.23
Agregatno stanje Beli ili bezbojni kristali
Gustina 0.990 (čvrsto stanje)
Tačka topljenja 179.75 °C (452.9 K)
Tačka ključanja 204 °C (477 K)
0.12 g u 100 ml
Rastvorljivost u hloroform ~100 g u 100 ml
Hiralna rotacija [α]D +44.1°
Opasnosti
Glavne opasnosti zapaljiv
R-oznake 11-20/21/22-36/37/38
S-oznake 16-26-36
Srodna jedinjenja
Ukoliko nije drugačije napomenuto, podaci se odnose na standardno stanje materijala (na 25 °C [77 °F], 100 kPa).
DaY verifikuj (šta je DaYNeN ?)
Reference infokutije

Kamfor je smolasta materija, bijela ili bezbojna, gorkog ukusa, rashlađujućeg i specifično jakog mirisa. Predstavlja glavni sastojak etarskog ulja kamforovog drveta (Cinnamomum camphora), visokog zimzelenog drveta koje raste u Aziji (posebno na Borneu i Tajvanu), a može se naći i u drvetu Dryobalanops aromatica, džinovskom stablu u šumama Bornea. Po svom hemijskom sastavu, to je terpenoid sa formulom C10H16O. Javlja se i u nekim drugim biljkama iz familije Lauraceae, posebno u jedinkama vrste Ocotea usambarensis. Može biti i vještački spravljeno od terpentinskog ulja. Zbog svog mirisa se koristi kao začin (najčešće u indijskoj kuhinji), ali i u vjerskim obredima i u medicinske svrhe. Rastvara se u masnim uljima, etarskim uljima i etanolu.

Norkamfor je derivat kamfora, u kojem su tri njegove metilne grupe zamijenjene vodonikom.

Izdvajanje[uredi]

Najveći sadržaj kamfora se nalazi u etarskom ulju koje se dobija destilacijom kore korijena kamforovog drveta. To etarsko ulje sadrži oko 30-50% kamfora. Nakon destilacije, etarsko ulje se hladi, pri čemu se kamfor izdvaja kao talog koji se od tečnosti odvaja centrifugiranjem, a preostala količina kamfora, koja je ostala u tečnom dijelu (ne izdvaja se sav kamfor hlađenjem), izdvaja se takozvanom frakcionom destilacijom.

Upotreba[uredi]

Kamfor se upotrebljava u obliku rastvora i linimenata (mazila) za utrljavanje kod reumatskih bolova, mialgija, neuralgija. Glavna djelovanja kamfora su iritantno i antiseptično. Ranije se koristio kao stimulans disanja u obliku injekcija ili inhalacija.

Kamfor može izazvati jaku iritaciju praćenu bolovima kod djece, starijih osoba ili preosetljivih osoba svih životnih doba.

Reakcije[uredi]

Tipične reakcije kamfora su:

Camphor-3-Brominecampher.png
Camphor-Camphor acid.png
Camphor-Isonitrosocamphor.png

Kamfor se može redukovati u izoborneol koristeći natrijum borohidrid.

Izvori[uredi]

  1. Susan Budavari, ur. (2001). The Merck Index: An Encyclopedia of Chemicals, Drugs, and Biologicals (13th izd.). Merck Publishing. ISBN 0911910131. 
  2. Lide David R., ur. (2006). CRC Handbook of Chemistry and Physics (87th izd.). Boca Raton, FL: CRC Press. 0-8493-0487-3. 
  3. „CAS No.464-49-3,(1R,4R)-(+)-Camphor Suppliers,MSDS download”. 
  4. „CAS No.464-48-2,l-Camphor Suppliers”. 
  5. Li Q, Cheng T, Wang Y, Bryant SH (2010). „PubChem as a public resource for drug discovery.”. Drug Discov Today. 15 (23-24): 1052—7. doi:10.1016/j.drudis.2010.10.003. PMID 20970519.  edit
  6. Evan E. Bolton; Yanli Wang; Paul A. Thiessen; Stephen H. Bryant (2008). „Chapter 12 PubChem: Integrated Platform of Small Molecules and Biological Activities”. Annual Reports in Computational Chemistry. 4: 217—241. doi:10.1016/S1574-1400(08)00012-1. 

Literatura[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]